Η παγκόσμια ιστορία της φαρμακοδιέγερσης
‘
000_dm5ww.jpg
Ακόμη όμως και μετά τον ταπεινωτικό αποκλεισμό όλων των Ρώσων από τα αγωνίσματα στίβου, η ρωσική διπλωματία (ας μη γελιόμαστε, ο ίδιος ο Πούτιν) πέτυχε μια αδιαμφισβήτητη νίκη, καθώς έπεισε τους «αθάνατους» της ΔΟΕ να μην αποκλείσουν το σύνολο των Ρώσων αθλητών από τους αγώνες του Ρίο. Οι φωνές μετά τις εκτεταμένες αποκαλύψεις για το κρατικοδίαιτο σύστημα ντόπινγκ της Ρωσίας ακούστηκαν ιδιαίτερα έντονες. Ακόμη και ο Γιουσέιν ΜπολτH σελίδα της Wikipedia για τον γρηγορότερο άνθρωπο της Γης. ζήτησε τον αποκλεισμό όλης της ρωσικής αποστολής: «Μέσω του παραδειγματισμού θα πληγεί όλο το σύστημα του ντόπινγκ». Για πολλούς η χρονική σύμπτωση των αποκαλύψεων με την προ-ολυμπιακή περίοδο συνιστούσαν μια ιδανική ευκαιρία όχι μόνο για να βγει το φίδι από την τρύπα, αλλά και να αποκεφαλιστεί. Οι ιθύνοντες της ΔΟΕ ζήτησαν από τους υπεύθυνους της εκάστοτε αθλητικής ομοσπονδίας να αντιμετωπίσουν το “φίδι” κατά βούληση. Ο Βλάντιμιρ Πούτιν είχε προλάβει να διαμηνύσει ότι ο μαζικός αποκλεισμός των αθλητών της χώρας του συνιστούσε πρωτοφανή πολιτική επίθεση, αλλά και ότι δεν θα ολοκληρωνόταν χωρίς αντιδράσεις, καθώς σκόπευε να επηρεάσει φιλικές προς της Ρωσία χώρες ώστε να μη λάβουν μέρος στους αγώνες. Είναι άγνωστο αν η πλάστιγγα υπέρ του αποκλεισμού μόνο των στιβικών έγειρε υπό το βάρος των απειλών Πούτιν ή αν έπαιξαν ρόλο και οι εμπορικές συμφωνίες και τα τηλεοπτικά δικαιώματα. Γεγονός είναι πάντως ότι στο Ρίο αγωνίζονται αρκετοί Ρώσοι –βάσει πιθανοτήτων και λογικής, όχι όλοι τους «καθαροί».Από τη λίστα των 389 αθλητών που κατέθεσαν οι Ρώσοι, η ΔΟΕ έκοψε 111, ενώ σε μια κίνηση επίδειξης δύναμης κατά τη διάρκεια των Αγώνων, απέκλεισε τη Ντάρια Κλίσινα, τη μοναδική Ρωσίδα που θα συμμετείχε σε αγώνισμα στίβου –έστω υπό την ανεξάρτητη σημαία των Ολυμπιακών Αγώνων. Η αθλήτρια που διαμένει μόνιμα στις ΗΠΑ προσέφυγε στο CAS και δικαιώθηκε, με αποτέλεσμα να αγωνιστεί κανονικά, έστω κι αν αποδοκιμάστηκε έντονα. Οι αποδοκιμασίες που ακούγονται συχνά πυκνά στα στάδια του Ρίο εναντίον Ρώσων αθλητών δείχνουν ότι αρκετοί δεν πείστηκαν για την «καθαρότητα» των συμμετεχόντων. Παράλληλα, στις 7 Αυγούστου ανακοινώθηκε ο εμφατικός αποκλεισμός όλων των Ρώσων αθλητών από τους Παραολυμπιακούς Αγώνες που επίκεινται τον Σεπτέμβριο. Παρεμπιπτόντως, από τους Ολυμπιακούς αποκλείστηκε Ελληνίδα κολυμβήτρια λίγες ώρες πριν ταξιδέψει για το Ρίο και Έλληνας αθλητής των Παραολυμπιακών, το δείγμα του οποίου βρέθηκε θετικό.
| «Ντοπ» ονομαζόταν ένα διεγερτικό αλκοολούχο ρόφημα, το οποίο ήταν δημοφιλές στις θρησκευτικές τελετές της φυλής των Κάφρων στην Αφρική. Την ίδια ονομασία χρησιμοποιούσαν για αντίστοιχα ροφήματα οι Ζουλού, ενώ στον υπόλοιπο πλανήτη διαδόθηκε από τους Ολλανδούς αποίκους που μελέτησαν την δράση του και φρόντισαν να εξαγάγουν την ιδέα. |
Οι πρόσφατες αποκαλύψεις του Παγκόσμιου Οργανισμού κατά του Ντόπινγκ (WADAΟ ιστότοπος) δεν αφορούσαν μόνο την ομάδα στίβου, αλλά το σύνολο σχεδόν του αθλητικού δυναμικού της χώρας. Στο πόρισμα”Report to the President of WADA by the Independent Person” που υπογράφει ο ανεξάρτητος Καναδός επιστήμονας Ρίτσαρντ ΜακΛάρεν αναδεικνύεται η εμπλοκή του ρωσικού κράτους στη συστηματική φαρμακοδιέγερση αθλητών δεκάδων σπορ.Καταθέτοντας συγκεκριμένα ευρήματα, οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι τόσο στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Σότσι το 2014, όσο και σε παλαιότερες διοργανώσεις (Ολυμπιακές και μη) το υπουργείο Αθλητισμού της χώρας οργάνωνε και εκτελούσε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ντόπινγκ. Υπογραμμίζεται μάλιστα η ενεργός συμμετοχή των μυστικών υπηρεσιών της χώρας, καθώς στα εργαστήρια ελέγχων της Μόσχας και του Σότσι είτε αλλοιώνονταν τα δείγματα είτε κάποιο «αόρατο» χέρι αντικαθιστούσε τα θετικά με καθαρά. Η διαστρέβλωση των αποτελεσμάτων των ελέγχων ήταν πλήρως ελεγχόμενη από κρατικούς φορείς και εκτελείτο από πράκτορες της διαβόητης FCB (πρώην KGB).Προκειμένου να ξετυλιχθεί το κουβάρι του μεγαλύτερου σκανδάλου οργανωμένου ντόπινγκ με κρατικό συντονισμό, χρειάστηκε ένα ρωσικό χέρι να τραβήξει την άκρη του. Aνήκε στον Γκριγκόρι Ροντσένκοφ”Who is whistleblower Grigory Rodchenkov?”, ΒΒC, πρώην διευθυντή του ρωσικού κέντρου αντι-ντόπινγκ. Ο Ροντσένκοφ αναγκάστηκε σε παραίτηση μετά τις πρώτες αποκαλύψεις, αλλά στη συνέχεια ο ίδιος φώτισε αρκετές άγνωστες πτυχές του θέματος και έδωσε πληροφορίες για την έκτασή του. Ήδη από το 2013 είχε προσεγγίσει στελέχη της ΔΟΕ, με στόχο να προχωρήσει σε αποκαλύψεις, κάτι που συνέβη εν αγνοία του (;) όταν δημοσιοποιήθηκαν οι πολύωρες συνομιλίες του με τον δημοσιογράφο Βιτάλι Σταπάνοφ. Παρότι φίλος και συνομιλητής του Ρώσου προέδρου –τον είχε άλλωστε παρασημοφορήσει με το πολυθρύλητο Βραβείο ΦιλίαςWikipedia– μετά τις αποκαλύψεις ο Ροντσένκοφ διέφυγε από τη χώρα και ζήτησε πολιτικό άσυλο στις ΗΠΑ. Όπως είπε στους Αμερικανούς αξιωματούχους, φοβόταν για τη ζωή του καθώς δύο άλλοι εμπλεκόμενοι στο σκάνδαλο είχαν αποδημήσει αδόκητα μετά τις αποκαλύψεις: ο επικεφαλής της RUSADAH ιστοσελίδα στα αγγλικά (Ρωσικού Οργανισμού Αντι-ντόπινγκ), Νικίτα Καμάγιεφ, πέθανε από καρδιακή προσβολή στα 52 του, αν και δεν διεξήχθη νεκροψία ώστε να το επιβεβαιώσει, ενώ λίγες ημέρες αργότερα μυστηριώδη θάνατο βρίσκει μέσα στο αυτοκίνητό του, ο Βιάτσεσλαβ Σινιόφ, μέλος της εκτελεστικής Ολυμπιακής επιτροπής της χώρας με αρμοδιότητα τους ελέγχους. Ο Ροντσένκοφ εξομολογήθηκε όλες τις λεπτομέρειες της υπόθεσης στους New York Times”Russian Insider Says State-Run Doping Fueled Olympic Gold”, αλλά και σε ερευνητές που συνέταξαν το πόρισμα της WADA.Ο Πούτιν αμφισβήτησε την εγκυρότητα του πορίσματος που «βασίστηκε στις συκοφαντίες ενός αποστάτη», αλλά έθεσε σε διαθεσιμότητα τους αρμόδιους υπουργούς Βιτάλι Μούτκο και Γιούρι Ναγκαρνίχ, τα ονόματα των οποίων αναφέρονται στο πόρισμα.Ο Γερμανός πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, Τόμας Μπαχ, δήλωσε: «Τα ευρήματα της αναφοράς δείχνουν μια σοκαριστική και άνευ προηγουμένου προσβολή στην ακεραιότητα του αθλητισμού και των Ολυμπιακών Αγώνων». Στις δηλώσεις αυτές προστέθηκαν δεκάδες τοποθετήσεις άλλων αξιωματούχων και ιθυνόντων. Η λέξη σοκ περίσσευε απ’ όλες. Η ΔΟΕ αποφάσισε να αποκλείσει όσους Ρώσους αθλητές έχουν βρεθεί θετικοί στο παρελθόν, ακόμη και αν έχουν εκτίσει την ποινή τους. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής, Σπύρος Καπράλος, δήλωσε: «Δεν νοούνται Ολυμπιακοί Αγώνες χωρίς την Ρωσία. Όπως δεν νοούνται και χωρίς τις ΗΠΑ ή την Κίνα. Θεωρώ πως θα ήταν καλό να έχουμε όσο το δυνατόν περισσότερους Ρώσους αθλητές, αλλά αυτούς που θα είναι καθαροί και να έχουν περάσει τους ελέγχους όπως περνούν οι υπόλοιποι και δεν μπορούμε να αποκλείουμε Ρώσους αθλητές οι οποίοι είχαν πιαστεί κάποτε ντοπαρισμένοι και να αφήνουμε άλλους, οι οποίοι έχουν εκτίσει την ποινή τους και μπορούν να λάβουν μέρος στους αγώνες».
000_dj9lz.jpg
Η διαχρονικά υποκριτική στάση της ΔΟΕ απέναντι σε ζητήματα ντόπινγκ παρουσιάζει στοιχεία που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν από ύποπτα έως φαρσικά. Ό,τι κι αν συμβαίνει (που προφανώς συμβαίνει) με τους Ρώσους αθλητές, φαντάζει κομματάκι φαιδρό να υποκρίνονται οι παράγοντες άλλων χωρών ότι δεν έχουν ξανακούσει για κρατικά οργανωμένο ντόπινγκ. Είναι αδύνατο να ντοπάρονται τόσο συστηματικά και μαζικά οι πρωταθλητές μιας χώρας, χωρίς η πολιτεία να το γνωρίζει. Αθλητικός παράγοντας που μας μίλησε και στο ΑΝτοπαρισμένοι Έλληνες’«Ντοπαρισμένοι Έλληνες»μέρος του ρεπορτάζ μας,Ντοπαρισμένοι Έλληνες για τους Έλληνες αθλητές, μας είπε σχετικά: «Σίγουρα κάποιοι γνώριζαν και στην Ελλάδα. Δεν μπορούν τα κυκλώματα να δρουν κάτω από τη μύτη όλων, χωρίς ούτε ένας παράγοντας, αρχιπροπονητής ή υπουργός να παίρνει χαμπάρι. Από την άλλη, δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζουν όλοι, από τον πρωθυπουργό μέχρι τον κλητήρα. Ορισμένοι άνθρωποι σε θέσεις-κλειδιά αρκούν. Στην Ελλάδα όμως το σύστημα δεν δούλεψε όπως τη Ρωσία. Το κράτος μάλλον έκανε τα στραβά μάτια, παρά ντόπαρε το ίδιο τους αθλητές». Τρόπος να αποδειχθούν ανάλογοι ισχυρισμοί δεν υπάρχουν, εκτός αν κάποιος σκοπεύει να επιτρέψει μια αντίστοιχη έρευνα. Οι ψίθυροι φυσικά δεν λείπουν. Όχι μόνο για τη χώρα μας αλλά και για οποιαδήποτε άλλη συμμετέχει στο σύστημα αυτό, ένα σύστημα με τζίρο δισεκατομμυρίων, το οποίο χτίζεται εδώ και δεκαετίες σε πολλούς παράλληλος και συχνά συγκρουόμενους άξονες.
Μιλώντας για κρατικά οργανωμένο ντόπινγκ, δεν μπορούμε παρά να ανακαλέσουμε την υπόθεση της Ανατολικής Γερμανίας”Doping in East Germany”, Wikipedia. Για περισσότερα από 20 χρόνια πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα στηνόταν μια άριστα ενορχηστρωμένη επιχείρηση κεντρικά οργανωμένου ντόπινγκ με αποτέλεσμα εκατοντάδες μετάλλια σε διεθνείς διοργανώσεις, πανευρωπαϊκά και παγκόσμια ρεκόρ, αλλά κυρίως μια εκρηκτική αναπτέρωση του εθνικού ιδεώδους. Όπως και στις περισσότερες περιπτώσεις μαζικού και κρατικά οργανωμένου ντόπινγκ οι φωνές των καχύποπτων ακούγονταν συχνά, αλλά πνίγονταν μέσα στις ιαχές του κοινού. Εξέλιπαν άλλωστε και οι αποδείξεις. Όταν βρέθηκαν ήταν αργά. Οι αποκαλύψεις ξεκίνησαν μετά την πτώση του Τείχους, αλλά πήραν μορφή χιονοστιβάδας όταν ανοίχτηκαν (ορισμένα από) τα αρχεία της Στάζι, γεννώντας παγκόσμιο ενδιαφέρον. Οι δίκες ολοκληρώθηκαν το 1998 και οι καταδικαστικές αποφάσεις κατά του, ενιαίου πλέον, γερμανικού κράτους ήταν βαρύτατες. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 10.000 αθλητές συμμετείχαν στο πρόγραμμα, ενώ σχεδόν διπλάσιοι πήραν έστω και μια φορά στην καριέρα τους παράνομες ουσίες. Οι επιπτώσεις αδιανόητες: πρόωροι θάνατοι, αθλητές με μακροχρόνια και ανεπανόρθωτα προβλήματα υγείας (καρδιοπάθειες, καρκινογενέσεις, τερατογενέσεις, ακούσιες στειρώσεις, «αναγκαστικές» αλλαγές φύλου) για να μην αναφερθούμε στις ελάσσονες συνέπειες όπως η τριχοφυΐα, η γυναικομαστία, τα τετράγωνα σαγόνια και οι βραχνές γυναικείες φωνές. Μια εφιαλτικών διαστάσεων δυστοπία αναπτυσσόταν επί χρόνια με χιλιάδες θύματα. Στο φόντο, η σημαία της ΛΔΓ κυμάτιζε στο ψηλότερο ιστίο.Παρόλα αυτά, αποζημιώσεις από το γερμανικό κράτος έλαβαν λιγότεροι από 300 αθλητές (περί των 10.000 ευρώ έκαστος), καθώς οι περισσότεροι είτε δεν θέλησαν να ξυπνήσουν δυσάρεστες μνήμες, είτε επιμένουν στη θεωρία του «αθώου» που ως μάντρα επαναλαμβάνουν οι περισσότεροι συλληφθέντες για φαρμακοδιέγερση. Στην περίπτωσή τους όμως οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας συμμετείχε σε πέντε θερινές Ολυμπιακές διοργανώσεις συγκεντρώνοντας 409 μετάλλια, 153 εκ των οποίων χρυσά, ενώ αν αθροίσουμε και τις διακρίσεις σε χειμερινούς Ολυμπιακούς το σύνολο ανεβαίνει στα 519. Είναι η καλύτερη συγκομιδή μεταλλίων σε αναλογία πληθυσμού.Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1976 γράφτηκε μια χρυσή σελίδα για την τότε Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας. Χρυσή σελίδα, που πήρε όμως μια σέπια και αρκετά απωθητική απόχρωση μετά τις σχετικές αποκαλύψεις. Η γυναικεία εθνική ομάδα κολύμβησης σημείωνε αξιοπρόσεκτες επιδόσεις στους Αγώνες της δεκαετίας του ’60, αλλά χωρίς να θριαμβεύει. Το ίδιο συνέβη και στο Μόναχο το ’72, κάτι που εκλήφθηκε ως ήττα του καθεστώτος και είχε ως συνέπεια την ένταξη ολόκληρης της ομάδας στο πρόγραμμα φαρμακοδιέγερσης. Τα στεροειδή αναβολικά συνδυάστηκαν με ειδικές αυξητικές ορμόνες με αποτέλεσμα οι κολυμβήτριες να πετούν στις πισίνες. Σε αγώνα προπόνησης λίγο πριν η ομάδα πετάξει για το Μόντρεαλ, 6 από τις 8 αθλήτριες κολύμπησαν τα 100 μέτρα σε χρόνους κάτω από το παγκόσμιο ρεκόρ. Ακόμη και κάποιες που δεν είχαν προκριθεί. Όλα έδειχναν ότι οι «κόποι» των εκατοντάδων επιστημόνων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα θα απέδιδαν καρπούς. Πράγματι, όταν ολοκληρώθηκε η τελευταία σκυταλοδρομία, ο πίνακας των μεταλλίων ήταν «κουρσεμένος». 18 Ανατολικογερμανίδες είχαν τερματίσει στην πρώτη τριάδα, ενώ 11 από τα 13 χρυσά που δόθηκαν κρέμονταν στα στήθη τους. Ο θρίαμβος του απομονωμένου σοσιαλιστικού κράτους έναντι των πανίσχυρων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της Δύσης ήταν αναντίρρητος. Η ιστορία επαναλήφθηκε και στη Μόσχα (26 μετάλλια και 11 χρυσά), όπως και στην Σεούλ το ’88 (22 συνολικά με 10 χρυσά). Οι εκ των υστέρων αποκαλύψεις για το εκτεταμένο σκάνδαλο δεν ήταν αρκετές για να επιστραφούν τα μετάλλια και να ακυρωθούν τα ρεκόρ, αφού η ΔΟΕ για ακόμη μια φορά επέλεξε την οδό της μοιρολατρικής διπλωματίας.
000_dv582611.jpg
Ένας από τους ενάγοντες στη μεγάλη δίκη ήταν ο Αντρέας ΚρίγκερWikipedia, ένα πρόσωπο που παρά τις διακρίσεις στην αθλητική του καριέρα δεν ήταν εύκολα αναγνωρίσιμο. Δεν είχε καν το ίδιο όνομα. Δεν είχε καν το ίδιο φύλο. Η Χάιντι Κρίγκερ γεννήθηκε το 1966 και από την προεφηβική της ηλικία διακρίθηκε στις ρίψεις. Από το αθλητικό γυμνάσιο βρέθηκε γρήγορα στο εθνικό πρόγραμμα εκγύμνασης (και συστηματικής φαρμακοδιέγερσης). Πριν κλείσει τα 18, οι επιδόσεις της βελτιώνονταν παράλληλα με την εκθετική αύξηση των δόσεων στεροειδών και τεστοστερόνης και τη διαμόρφωση των ανδρικών χαρακτηριστικών. Στις μελέτες των Βέρνερ Φράνκε και Μπριγκίτε Μπέρεντονκ αποκαλύπτεται ότι μόνο το 1986 η Χάιντι πήρε 2.600 μιλιγκράμ στεροειδών –διπλάσια από την ποσότητα που είχε λάβει ο Μπεν Τζόνσον. Μετά το χρυσό στη σφαιροβολία στους Πανευρωπαϊκούς της Στουτγάρδης το 1986, τα προβλήματα υγείας φρέναραν την καριέρα της. Το 1997 θα κάνει επέμβαση αλλαγή φύλου και σήμερα ζει με τη σύζυγό του, Ούτε Κράουσε, πρώην κολυμβήτρια και επίσης θύμα του κρατικού προγράμματος ντόπινγκ.
Λίγες σειρές παραπάνω αναφέραμε το όνομα Μπεν Τζόνσον. Ο πρωταγωνιστής μιας υπόθεσης ντόπινγκ που χαράχτηκε στις μνήμες όλων των φιλάθλων και ξετυλίχτηκε στους Αγώνες της Σεούλ το 1988. Ο Καναδός δρομέας συλλαμβάνεται θετικός στη χρήση στανοζολόλης τρεις μέρες μετά την κατάρριψη του παγκοσμίου ρεκόρ στα 100 μέτρα και την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου με αντίπαλο τον «ανίκητο» Καρλ Λιούις. Το μετάλλιο αφαιρείται από τον Τζόνσον και καταλήγει στη συλλογή του Λιούις, από την οποία επίσης θα αφαιρεθεί όταν διαπιστωθεί ότι και εκείνος αγωνιζόταν φαρμακοδιεγερμένος. Το καταραμένο χρυσό, όπως και τα υπόλοιπα μετάλλια θα αλλάξουν πολλά χέρια καθώς 5 από τους 8 φιναλίστ θα βρεθούν θετικοί.
000_827mj.jpg
Η υπόθεση αυτή διέλυσε και τις τελευταίες αμφιβολίες ότι το ντόπινγκ ήταν «κομμουνιστική αποκλειστικότητα» όπως διατεινόταν τότε η δυτική προπαγάνδα. Οι ψυχροπολεμικές παραφυάδες που ήθελαν να αποδείξουν την ανωτερότητα του εκάστοτε καθεστώτος μέσω του αθλητισμού, αναπτύσσονταν άλλωστε προς όλες τις κατευθύνσεις. Το έδαφος ήταν γόνιμο. Τα σπορ και δη οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν –και εν πολλοίς παραμένουν–ιδανικό πεδίο για να ανθίσει ο ισχυρότερος, ή έστω ο πιο πονηρός. Παρότι οι Αμερικανοί ακόμη και σήμερα κάνουν λόγο για το πρόγραμμα των Σοβιετικών, οι δικοί τους αθλητές δεν πήγαν πίσω. Το μάντρα του χώρου άλλωστε παραμένει εδώ και δεκαετίες ισχυρό: «Nτοπέ είναι μόνο όσοι πιάνονται». Από το 1968 μέχρι σήμερα στους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες έχουν διεξαχθεί 26.900 έλεγχοι και μόλις το 0,42% αφορούσε θετικά δείγματα”Doping Cases at the Olympics, 1968-2012″ (114), ενώ στους χειμερινούς αγώνες το ποσοστό είναι ακόμη μικρότερο με 22 κρούσματα σε 7.783 ελέγχους).Μήπως λοιπόν είμαστε υπερβολικοί; Κάθε άλλο. Μάλλον είμαστε υπερβολικά συγκρατημένοι. Όταν για παράδειγμα όλες αυτές τις δεκαετίες μόλις δύο Κινέζοι αθλητές έχουν πιαστεί με παράνομες ουσίες στο αίμα τους σε Ολυμπιακούς, κάτι μας λέει ότι ο τρόπος ελέγχου παρουσιάζει προβλήματα. Το εξοργιστικό είναι ότι εκτός από τη φημολογία για το κρατικά οργανωμένο ντόπινγκ στην Κίνα, υπάρχουν και δεκάδες αποδείξεις, προερχόμενες μάλιστα από κρατικά αρχεία. Το καλά οργανωμένο πρόγραμμα ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και εξελίχθηκε κατά τη διάρκεια των ’90ς –πανθομολογούμενα και αργότερα. Βέβαια, οι αποκαλύψεις, που έγιναν στο πλαίσιο της «πολιτικής των ανοιχτών θυρών», αφορούν στην πρώτη περίοδο και κυρίως στην εθνική κολύμβησης της χώρας”Doping in China”, Wikipedia. Το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 οι γυναίκες κολυμβήτριες της χώρας έσπαγαν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και σάρωναν τα μετάλλια σε ένα déjà vu Ανατολικής Γερμανίας. Όπως ομολόγησε τόσο ο αρχίατρος της κινεζικής ομάδας”Chinese doctor reveals state-sponsored doping”, όσο και ο προπονητής εθνικής γυμναστικής, η φαρμακοδιέγερση ήταν τόσο εκτεταμένη που οποιοσδήποτε από τους κορυφαίους ή Ολυμπιονίκες της χώρας ελεγχόταν, θα μπορούσε να συλληφθεί ντοπέ. Ουδείς όμως μιλά ανοιχτά για ντόπα στην Κίνα.Ένας από τους ελάχιστους αθλητές που αναφέρθηκαν δημοσίως στη φαρμακοδιέγερση ήταν ο Ιταλός Άλεξ ΣβάτσερWikipedia. Ο Ολυμπιονίκης του Πεκίνου στα 50 χιλιόμετρα βάδην αποκάλυψε ότι ο μόνος τρόπος για να παραμείνει στην κορυφή και στους επόμενους αγώνες ήταν να ντοπαριστεί. Συνεργάστηκε με την ιταλική δικαιοσύνη αποκαλύπτοντας τις μεθόδους αποφυγής των ελέγχων. Ο Σβάτσερ είπε επίσης ότι αισθάνθηκε ανακούφιση όταν βρέθηκε θετικός σε χρήση ερυθροποιητίνης και ζήτησε αυτοβούλως να επανελεγχθούν παλαιότερα δείγματά του ώστε να αποδειχθεί ότι δεν οφείλονται όλες του οι επιτυχίες στην ντόπα.
gallery_placeholder.jpg
Δυστυχώς για αυτόν, και ενώ προετοιμαζόταν για τους Ολυμπιακούς του Ρίο, το Μάιο πιάστηκε πάλι ντοπέ και τιμωρήθηκε με αποκλεισμό από όλους τους αγώνες για 8 χρόνια.
Οι απαρχές του ντόπινγκ, έστω και σε πιο «φυτική» μορφή, εντοπίζονται στην αρχαιότητα, εξελίχθηκαν περαιτέρω στη Ρωμαϊκή περίοδο, ενώ οι σύγχρονες εκδοχές τους μοιάζουν συνυφασμένες με την εξάπλωση του αθλητισμού.
Ήδη από τον 19ο αιώνα είχαν αναφερθεί κρούσματα χρήσης ουσιών με σκοπό την αύξηση των επιδόσεων. Το 1865 εντοπίστηκε «ντοπαρισμένος» ένας κολυμβητής που συμμετείχε σε αγώνες στα κανάλια του Άμστερνταμ και δυο χρόνια αργότερα πολυάριθμοι Βέλγοι και Γάλλοι ποδηλάτες που συμμετείχαν στους αγώνες των 6 ημερών. Η χρήση του Vin MarianiWikipedia –λεγόμενου και «κρασιού των αθλητών»– το οποίο αποτελούταν από εκχύλισμα φύλλων κόκας και φρέσκο κρασί από τους αμπελώνες του Μπορντό ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη μεταξύ ποδηλατών και παικτών του λακρός το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.Το πρώτο κρούσμα ντόπινγκ κατά τη διάρκεια Ολυμπιακών Αγώνων καταγράφηκε το 1904 στο Σεντ Λιούις, όταν μετά τον τερματισμό του Μαραθωνίου ο νικητής κατέρρευσε. Οι γιατροί των αγώνων τον υπέβαλαν σε εξετάσεις για να διαπιστώσουν ότι είχε καταναλώσει ένα μείγμα μπράντι και στρυχνίνης, προφανώς τιμώντας το αρχαίο πνεύμα, το αθάνατο. Αναφορές για την χρήση διαφόρων ουσιών όπως η κοκαΐνη και η ηρωίνη, οι οποίες μέχρι τη δεκαετία του ’20 θεωρούνταν νόμιμες, αποτελούσαν κοινό τόπο μεταξύ αθλητών.
000_arp1833379.jpg
Έκτοτε, κύλησε αρκετό νερό και ακόμη περισσότερη χημεία στο αυλάκι. Η συστηματική χρήση ουσιών ξεκίνησε να καταγράφεται τη δεκαετία του ’60. Στην αυγή της μάλιστα καταγράφηκε ο πρώτος θάνατος από ντόπινγκ. Ο Ολλανδός ποδηλάτης Κνουντ Γένσεν κατέρρευσε κατά τη διάρκεια του αγώνα των 100 χιλιομέτρων και πέθανε εξαιτίας τραύματος στο κεφάλι. Η αυτοψία έδειξε ότι είχε κάνει χρήση αμφεταμινών (Ronicol). Μετά από αναφορές για εκτεταμένη χρήση αμφεταμινών, στεροειδών και άλλων χημικών «βοηθημάτων» στους Ολυμπιακούς του 1964, αλλά και τον θάνατο του ποδηλάτη Τόμι Σίμπσον”Death of Tom Simpson”, Wikipedia κατά τη διάρκεια του Tour de France του 1967 (μότο του εκλιπόντος ήταν, «αν χρειάζονται δέκα χάπια για να σε σκοτώσουν, πάρε εννιά για να νικήσεις»), η ΔΟΕ αποφασίζει να ζητήσει ιατρική βοήθεια για τον περιορισμό του φαινομένου.Τα τεστ ξεκινούν στους Ολυμπιακούς του Μεξικό το 1968, αλλά μόλις ένας Σουηδός πενταθλητής συλλαμβάνεται ντοπέ. Κατά σατανική σύμπτωση, ελέγχθηκαν άλλοι 666 αθλητές οι οποίοι βρέθηκαν καθαροί.Στους Αγώνες του Μονάχου σε σύνολο 2.079 ελέγχων βρέθηκαν 7 ντοπαρισμένοι αθλητές, ενώ στο Μόντρεαλ το 1976 (όταν στη λίστα των απαγορευμένων ουσιών προστέθηκαν και τα στεροειδή), οι χρήστες παράνομων ουσιών ήταν 11. Μεταξύ αυτών ο Πολωνός αρσιβαρίστας Καζμάρεκ και ο Βούλγαρος συναθλητής του, Κριστόφ, οι οποίοι αναγκάστηκαν να επιστρέψουν τα χρυσά τους μετάλλια. Πολλά χρόνια αργότερα θα μάθουμε ότι δεκάδες Ανατολικογερμανοί, αλλά και πολλοί άλλοι αθλητές, είχαν αγωνιστεί ντοπαρισμένοι. Στους Ολυμπιακούς της Μόσχας το 1980 δεν θα υπάρξει ούτε ένα θετικό δείγμα, κάτι που τότε έγινε δεκτό με αρκετά ειρωνικές διαθέσεις από τα δυτικά media, αλλά προβλήθηκε από τις χώρες του ανατολικού μπλοκ ως άλλη μια ένδειξη ανωτερότητας του σοσιαλιστικού καθεστώτος. Εκτός όμως από τις ενδείξεις για συστηματική φαρμακοδιέγερση αθλητών, στα τέλη της δεκαετίας του ’80 προέκυψαν και αποδείξεις. Σύμφωνα με την έρευνα του Manfred Donike, 19 αθλητές είχαν συλληφθεί θετικοί”Revealed: Secret tests expose 19 medalists at Allan Wells’ golden Olympic Games as drug cheats”, με 16 από αυτούς να έχουν κατακτήσει χρυσό. Όπως είπε ο Γερμανός επιστήμονας στο κοινοβούλιο της Αυστραλίας, το οποίο και παρήγγειλε τη μελέτη στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την κατάθεση υποψηφιότητας για τους Αγώνες του Σίδνεϊ, «δεν υπάρχει ούτε ένας νικητής μεταλλίου στους Αγώνες της Μόσχας που να μην είχε κάνει χρήση του ενός ή του άλλου είδους φαρμάκου, συνήθως συνδυασμού τους».Έκτοτε οι έλεγχοι γίνονται πιο αυστηροί, όμως και οι Αγώνες του Λος Άντζελες το 1984 στιγματίστηκαν από 12 ανακοινωθέντα κρούσματα (μεταξύ των οποίων και τα πρώτα ελληνικά: των Βερούλη, Γραμματικόπουλου) και δεκάδες που δεν ανακοινώθηκαν ποτέ. Μέλη της αμερικανικής ομάδας ποδηλασίας που κατέκτησαν 9 μετάλλια παραδέχτηκαν ότι τουλάχιστον ένας στους τρεις αγωνίστηκε μετά από μετάγγιση ερυθρών αιμοσφαιρίων και παραγώγων αίματος.
Παράλληλα, δεκάδες άλλοι αθλητές αγωνίστηκαν φαρμακοδιεγερμένοι χωρίς κανείς ποτέ να το μάθει. Στο ντοκιμαντέρ «Tainted Blood: The Untold Story of the 1984 Olympic Blood Doping ScandalΤο τρέιλερ» φωτίζονται κι άλλες πτυχές της ιστορίας. Σαν να μην έφτανε αυτό, τα αρχεία των τεστ του Λος Άντζελες «κλάπηκαν» με αποτέλεσμα να μη μπορούν να επανελεγχθούν. Η συγκάλυψη ενός ακόμη σκανδάλου αναδείχτηκε χρόνια αργότερα από τον πρώτο Πρόεδρο της WADA, Ντικ Πάουντ, ο οποίος κατηγόρησε τον τότε πρόεδρο της ΔΟΕ, Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ, και τον ισχυρό άντρα της IAAF, Πρίμο Νεμπιόλο, για συγκάλυψη κρουσμάτων ντόπινγκ προκειμένου να διαφυλαχθεί το «Ολυμπιακό ιδεώδες».
Στη Σεούλ το 1988 οι όποιες μάσκες έπεσαν. Το προαναφερθέν «βρώμικο 100άρι» με 5 στους 8 ντοπέ έχει περάσει στην ιστορία. Οι 10 υπόλοιποι θετικοί της διοργάνωσης (συμπεριλαμβανομένων και 2 Βουλγάρων αρσιβαριστών που είχαν κερδίσει χρυσό) θα περάσουν στα ψιλά. Αντίστοιχη θα είναι και η αντιμετώπιση των 5 κρουσμάτων της Βαρκελώνης το ’92 και των 7 στην Ατλάντα το ’96, παρά τη φημολογία περί εκτεταμένης χρήσης ουσιών. Προκειμένου να απαντήσει στις φήμες, η ΔΟΕ ανακοινώνει το 1999 την ίδρυση της WADA. Η αθλητική κοινότητα υποδέχεται τον Οργανισμό Αντι-Ντόπινγκ με θετικά σχόλια, αλλά δεν είναι λίγοι οι επιφυλακτικοί, κάνοντας λόγο για επικοινωνιακό τρικ χωρίς πρακτική χρησιμότητα. Στους πρώτους Ολυμπιακούς μετά την ίδρυσή της, η WADA αποδεικνύεται ιδιαιτέρως δραστήρια. Στο Σίδνεϊ συλλαμβάνονται 15 αθλητές και αφαιρούνται 14 μετάλλια. Τα 5 εξ αυτών είχαν κρεμαστεί στον λαιμό της Μάριον Τζόουνς. Το θετικό στο THG δείγμα της Τζόουνς είναι βέλος στη φαρέτρα των χημικών, που πλάσαραν την ουσία ως καθαρή. Πέρα από την ταπεινωτική ακύρωση των διακρίσεων, η Αμερικανή σούπερσταρ του στίβου το 2008 καταδικάστηκε σε εξάμηνη φυλάκιση λόγω ψευδών καταθέσεων σχετικά με την υπόθεση.
000_app2000092357817.jpg
Οι δεκάδες αιφνίδιοι θάνατοι αθλητών –στην πλειοψηφία τους ποδηλάτες και ποδοσφαιριστές– κρούουν ακόμη πιο δυνατά τα προειδοποιητικά καμπανάκια. Ο θάνατος της Φλόρενς Γκρίφιθ Τζόινερ σε ηλικία 38 ετών το 1998 αποδόθηκε από πολλούς σε κατάχρηση αναβολικών, χωρίς όμως να υπάρχουν αποδείξεις. Τα ακατάρριπτα παγκόσμια ρεκόρ της στα 100 και 200 μέτρα αντέχουν σχεδόν 30 χρόνια αργότερα και αυτό αν μη τι άλλο αποτελεί μια ισχυρότατη ένδειξη. Παρά τους ελέγχους τα αναβολικά διαφόρων μορφών συνεχίζουν να διαδίδονται. Το δόγμα ότι το ντόπινγκ θα είναι πάντα πιο μπροστά από το αντι-ντόπινγκ επιβεβαιώνεται παρά τις δεδηλωμένες «επιτυχίες» του αντι-ντόπινγκ. Οι χιλιάδες έλεγχοι πριν και μετά τη διάρκεια των αγώνων της Αθήνας (169.187 δείγματα εξετάστηκαν, με το 1,72% να αποδεικνύονται θετικά σε απαγορευμένες ουσίες”2004 Adverse Analytical Findings Reported by Accredited Laboratories”, WADA) έχουν ως αποτέλεσμα την αφαίρεση 15 μεταλλίων και τον αποκλεισμό δεκάδων άλλων αθλητών.Εκτός από την πολυθρύλητη υπόθεση Κεντέρη-Θάνου, οι οποίοι παρεμπιπτόντως ουδέποτε πιάστηκαν θετικοί, αίσθηση προκάλεσε η υπόθεση της Ρωσίδας σφαιροβόλου Ιρίνα Κορζανένκο, η οποία κέρδισε το χρυσό στην Αρχαία Ολυμπία και λίγες ημέρες αργότερα βρέθηκε θετική σε στανοζολόλη. Ο συμβολισμός σχεδόν επίπονος. Αντίστοιχες ήταν οι αναφορές της WADA και από το Πεκίνο: 21 αποκλεισμένοι αθλητές και 7 μετάλλια που επιστράφηκαν, ενώ κατά τη διάρκεια της Ολυμπιακής χρονιάς διενεργήθηκαν 274.615 έλεγχοι και 2.956 από τα δείγματα ήταν θετικά. Οι κακές γλώσσες πάντως επιμένουν να κάνουν λόγο για χιλιάδες «ασύλληπτους» αθλητές. Οι εντυπωσιακοί αριθμοί είναι ένας από τους ιδανικότερους τρόπους για να πεις μέρος της αλήθειας. Είναι πανθομολογούμενο ότι οι ουσίες που θεωρούνται απαγορευμένες απέχουν αρκετά από την πραγματική λίστα των χημικών που ενισχύουν την απόδοση των αθλητών. Αυτό αποδεικνύεται κάθε τόσο μέσω της παρωδίας των εκ των υστέρων αποκαλύψεων κρουσμάτων.Μόλις στα τέλη του περασμένου Ιουλίου ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα επανέλεγχων δειγμάτων που ελήφθησαν στους Αγώνες του Λονδίνου και του Πεκίνου. 45 δείγματα προστέθηκαν στη λίστα των θετικών, ανεβάζοντας τον αριθμό στα 98, σε σύνολο 1.243 επανέλεγχων. Οι νέοι μέθοδοι που διαρκώς εφαρμόζονται φαίνονται να αποδίδουν, αλλά κατ’ ουσία αποκαλύπτουν τη γύμνια της μεθοδολογίας. Οι Ολυμπιακοί του Λονδίνου, οι οποίοι είχαν διαφημιστεί ως οι πιο καθαροί όλων των εποχών (με διακηρυγμένη την απόφαση να ελεγχθούν όλοι οι Ολυμπιονίκες, αλλά και οι μισοί συμμετέχοντες) αποδείχθηκαν κίβδηλοι. Οι εκ των υστέρων αποκαλύψεις δημιουργούν νέο κύκλο ερωτηματικών, που αντί να κλείνει, διευρύνεται.Εξάλλου, οικειοθελείς ή μη αποκαλύψεις ντοπαρισμένων αθλητών, όπως αυτές του ποδηλάτη-θρύλου Λανς Άρμστρονγκ ή της τενίστριας Μαρία Σαράποβα εντείνουν τις ανησυχίες για την αδυναμία των ελεγκτικών μηχανισμών καθώς αποδεικνύουν ότι παρά το σφιχτό κλοιό που έστησε η WADA γύρω από τους επίδοξους ντοπέ αθλητές, εκατοντάδες ήταν εκείνοι που διέφυγαν. Τέσσερα χρόνια αργότερα τα θετικά δείγματα αυξάνονται και νέες απαγορευμένες ουσίες προστίθενται στην ήδη μακρά λίστα (το 2012 οι ουσίες που σήμαιναν καμπανάκι παρατυπίας έφταναν τις 240).Πριν λίγες ημέρες και με αφορμή τα σημάδια στο σώμα του Φελπς και άλλων κολυμβητών, οι Ρώσοι πέρασαν στην αντεπίθεση με το media τους να βοούν ότι οι βεντούζες σε συνδυασμό με ειδικό μασάζ προκαλούν στον οργανισμό τα συμπτώματα παράνομων ουσιών…
000_ec2kpb.jpg
Οι αποκαλύψεις που έκανε ο Άρμστρονγκ μετά τη δημοσιοποίηση της πολυετούς του χρήσης παράνομων ουσιών είναι ενδεικτική. «Έπαιρνα ουσίες με στρατηγικό τρόπο, ώστε να είμαι διαρκώς έτοιμος για τους αγώνες, αλλά χωρίς παράλληλα να κινδυνεύω να συλληφθώ» παραδέχτηκε. Ένα ολόκληρο επιτελείο γιατρών παρακολουθούσε τα δεδομένα των εξετάσεών του, προκειμένου να διασφαλίσει ότι είναι διαρκώς σε καλή αγωνιστική κατάσταση, χωρίς όμως να κινδυνεύει να αποκαλυφθεί. Αυτή είναι μια τακτική που ακολουθούν χιλιάδες αθλητές. Επομένως το μότο από «ντοπέ είναι μόνο όσοι πιάνονται» ενδέχεται να αλλάξει σε «ντοπέ είναι μόνο οι απρόσεκτοι».
000_par2005072468793.jpg
Στις δύο τελευταίες Ολυμπιάδες αρκετοί από τους αθλητές που αποκλείστηκαν δεν βρέθηκαν θετικοί σε απαγορευμένη ουσία. Παρατηρήθηκαν όμως «ανωμαλίες» στα στοιχεία του βιολογικού τους διαβατηρίου –πρόκειται για ένα ηλεκτρονικό αρχείο στο οποίο καταγράφονται οι αλλαγές στα βιολογικά και βιοχημικά δεδομένα του αθλητή, έτσι ώστε οι αρχές να μπορούν να εντοπίσουν αυτόματα ενδεχόμενα σκαμπανεβάσματα που συνεπάγονται χρήση ουσιών. Ακόμη όμως και τα δεδομένα του βιολογικού διαβατηρίου είναι διαβλητά, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Υπάρχει λοιπόν λύση; Υπάρχει τρόπος να ανακοπεί η φρενήρης κούρσα με κέρδη δισεκατομμυρίων για όλους τους εμπλεκόμενους; Και ειδικά όταν εμπλεκόμενοι δεν είναι μόνο όσοι εντάσσονται στην ευρύτερη βιομηχανία που αναπτύσσεται γύρω από το ντόπινγκ, αλλά και όσοι ασχολούνται με το αντι-ντόπινγκ. Δισεκατομμύρια δαπανώνται ετησίως για την ανακάλυψη νέων ουσιών και άλλα τόσα για την αποκάλυψή τους. Ακόμη κι αν αφήσουμε στην άκρη την ηθικολογία, τα συμφέροντα που εξυπηρετούνται είναι τόσο ισχυρά που είναι αφελές να μιλάμε για πλήρη καταπολέμηση του φαινομένου. Κάποιοι πιο «προχωρημένοι» προτείνουν την πλήρη απελευθέρωση των ουσιών. Αφού όλοι ντοπάρονται, γιατί να υποκρινόμαστε ότι τους ελέγχουμε; Ειδικά αν δεν μπορούμε να τους πιάσουμε;Ο Χρήστος Ιακώβου έχει δηλώσει”Χρήστος Ιακώβου: Θέλω να δω στον αθλητισμό ελεγχόμενο ντόπινγκ”, sport24.gr: «Θέλετε αληθινά καθαρό αθλητισμό; Να πάρουν όλοι τα ίδια. Δεν λέω απαγορευμένα. Λέω τα ίδια. Αλλά πώς; Όπως το έκαναν οι αρχαίοι Έλληνες που μαζεύονταν στην Ολυμπία ένα μήνα νωρίτερα. Αλλιώς δεν μετείχες στους Αγώνες. Όλες οι ομάδες, όλα τα κράτη κάνουν προετοιμασία με δικά τους έξοδα. Γιατί να μην γίνουν κέντρα στην Ευρώπη, την Αμερική, την Αφρική ή όπου αλλού, όπου θα πηγαίνουν όλοι οι αθλητές, θα κάνουν προπόνηση όλοι μαζί και θα τους δίνουν εκείνοι (οι της ΔΟΕ) με τους γιατρούς τους αυτά που πρέπει να πάρουν όλοι, ανάλογα με το άθλημα; Τότε θα δούμε ποιο είναι το ταλέντο και ποιος είναι ο καλύτερος. Όταν όλοι έχουν πάρει τα ίδια Δεν μπορείς να ξέρεις τι έχει βρει ο καθένας και τι κάνει στα εργαστήρια του».Ο αντίλογος προκύπτει αυτονόητα. Και τι θα γίνει με τις ανήκεστες βλάβες στην υγεία των αθλητών; Με τα σώματα που καταστρέφονται; Με τα μυαλά που καίγονται; Με τις ζωές που χάνονται πρόωρα; Στον αντίλογο απαντά αυτοβούλως ο Ιακώβου: «Δεν πεθαίνουν. Δεν θέλω να πιστέψω ότι μπορείς να πάθεις κάτι αν πάρεις αναβολικά. Δεν θέλω να το πιστέψω».Δεν θέλουμε να αμφισβητήσουμε τα πιστεύω του εθνικού μας προπονητή, αλλά μας ήρθε κατά νου μια ρήση του Γάλλου συγγραφέα Μισέλ Τουρνιέ: «Όπου δεν υπάρχει πια περιθώριο για αμφιβολία, δεν υπάρχει πια ούτε περιθώριο για πίστη». Κι εδώ υπάρχει πολύ, μα πάρα πολύ περιθώριο για αμφιβολία.
