by sarant στο sarantakos.wordpress.com
Χτες που ήταν 28η Οκτωβρίου κυκλοφόρησε στο Φέισμπουκ και σε διάφορους ιστότοπους ένα κείμενο με τίτλο «Το έπος του 40 και στατιστικά«, συνοδευόμενο από το αφισάκι της φωτογραφίας, που δείχνει συγκριτικά τη διάρκεια αντίστασης διάφορων χωρών της Ευρώπης στις δυνάμεις του Άξονα.
Το κείμενο ξεκινάει με τον εξής ισχυρισμό:
Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους στρατούς τεσσάρων χωρών ταυτόχρονα, Αλβανίας, Ιταλίας, Γερμανίας, και Βουλγαρίας.
Ακολουθεί ο πίνακας με τη διάρκεια αντίστασης των διάφορων χωρών, όπως βλέπετε και στο αφισάκι, και με τις απώλειες στον πληθυσμό κάθε χώρας, και στη συνέχεια διαβάζουμε τις δηλώσεις διάφορων πολιτικών ηγετών, από τον Στάλιν και τον Ντε Γκολ μέχρι τον Χίτλερ, που όλοι τους αναγνωρίζουν και επαινούν την πολεμική προσπάθεια των Ελλήνων και τη συμβολή τους στη νίκη των Συμμάχων.
Δεν θα εξετάσω τις δηλώσεις των ηγετών, αν όντως έγιναν και αν τεκμηριώνονται, παρόλο που ένας φίλος επιμένει ότι η αποδιδόμενη στον Χίτλερ δήλωση είναι ανύπαρκτη. Αν θέλετε και μπορείτε, το θίγετε στα σχόλια.
Θα περιοριστώ στο πρώτο (και μικρότερο) τμήμα του κειμένου, που βρίθει από απλουστεύσεις, λάθη και υπερβολές. Επειδή όμως τα λάθη και οι υπερβολές είναι ευχάριστα για το εθνικό μας φρόνημα, πολλοί τα αναπαράγουν άκριτα, όπως έχουμε δει κατά κόρον να γίνεται και σε κείμενα για τη γλώσσα.
Ήδη η εισαγωγική φράση του κειμένου, που την επαναλαμβάνω εδώ, είναι διάτρητη:
Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους στρατούς τεσσάρων χωρών ταυτόχρονα, Αλβανίας, Ιταλίας, Γερμανίας, και Βουλγαρίας.
Η Ελλάδα δέχτηκε την επίθεση της Ιταλίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 και, από τις 6 Απριλίου 1941 την επίθεση της Γερμανίας. Ο βουλγαρικός στρατός δεν επιτέθηκε στο ελληνικό έδαφος όσο διαρκούσε ο πόλεμος. Αν και η Βουλγαρία προσχώρησε στον Άξονα την 1η Μαρτίου 1941, δεν συμμετείχε στην επίθεση εναντίον της Γιουγκοσλαβίας ή εναντίον της Ελλάδας. Φυσικά νεμήθηκε ελληνικό έδαφος αλλά αυτό έγινε μετά την ελληνική συνθηκολόγηση. Όσο για «αλβανικό στρατό», τη στιγμή που η χώρα ήταν προτεκτοράτο των Ιταλών από το 1939 (πριν ξεσπάσει ο Β’ ΠΠ), αυτό είναι ανέκδοτο ή έστω σόφισμα.
Οπότε, δύο χωρών τους στρατούς αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει η Ελλάδα -και δεν ειναι και λίγο.
Είναι «η μοναδική χώρα» που δέχτηκε τέτοια επίθεση; Πιθανώς. Βέβαια, η Σοβιετική Ένωση, αν και είχε να πολεμήσει κυρίως με τους Γερμανούς, ωστόσο δέχτηκε επίθεση και από στρατιωτικές δυνάμεις άλλων χωρών: Ιταλοί, Ούγγροι, Ρουμάνοι, Σλοβακοι, Κροάτες, Φινλανδοί βρήκαν επίσης τον θάνατο στις ρωσικές στέπες -και εδώ μιλάμε για συμμετοχή επίσημου τακτικού στρατού, συχνά σε μεγάλους αριθμούς, όχι για τάγματα εθελοντών, όπως η ισπανική Κυανή Μεραρχία.
Δεν επιχειρώ να συγκρίνω μια χώρα απέραντη, έναν κολοσσό όπως η ΕΣΣΔ με μια χώρα μικρομεσαία όπως η Ελλάδα, αλλ’ ας μην αναζητούμε μοναδικότητες εκεί που δεν υπάρχουν.
Όσο για τη διάρκεια της αντίστασης διαφόρων χωρών, φοβάμαι πως ο συντάκτης αναδεικνύεται σε Προκρούστη, καθώς τεντώνει τη διάρκεια της ελληνικής αντίστασης και μικραίνει τη διάρκεια της αντίστασης των άλλων χωρών.
Πόσον καιρό αντιστάθηκε η Ελλάδα; Εγώ λέω από τις 28 Οκτ. 1940 έως τις 27 Απριλίου 1941 που μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα (είχε ήδη υπογραφεί η συνθηκολόγηση). Αλλά αυτό το διάστημα είναι 6 μήνες μόνο. Για να βγουν οι 219 μέρες, προφανώς ο συντάκτης υπολογίζει τη μάχη της Κρήτης, που τελείωσε την 1η Ιουνίου 1941. Και πάλι, από 28.10.1940 έως και 1.6.1941 είναι 217 μέρες και όχι 219, αν θέλουμε ακρίβεια. Βέβαια, με την ίδια λογική κάποιος Δανός μπορεί να μας πει πως η Δανία δεν κατελήφθη ποτέ ολόκληρη, αφού Φερόες, Ισλανδία και Γροιλανδία δεν έπεσαν ποτέ στα χέρια των Γερμανών.
Επίσης, ο συντάκτης υποστηρίζει πως η Γιουγκοσλαβία αντιστάθηκε μόνο 3 μέρες. Κι όμως, η επίθεση του Άξονα άρχισε στις 6 Απριλίου και η συνθηκολόγηση υπογράφτηκε στις 18 Απριλίου, 12 μέρες. Και να σημειώσουμε παρεμπιπτόντως ότι η Γιουγκοσλαβία όντως δέχτηκε επίθεση από πολλούς στρατούς: Γερμανία, Ιταλία, Ουγγαρία -ενώ οι δυνάμεις του Άξονα είχαν και την εφοδιαστική υποστήριξη της Ρουμανίας. Ένας Γιουγκοσλάβος με τα μυαλά του συντάκτη θα πρόσθετε ασφαλώς και τον… αλβανικό στρατό (έγιναν μάχες και σε αυτό το μέτωπο).
Και τέλος δεν έχει νόημα να συγκρίνουμε τη μικρή διάρκεια της αντίστασης χωρών όπως το Βέλγιο ή η Πολωνία, που είχαν ν’ αντιμετωπίσουν τον γερμανικό οδοστρωτήρα, με την πολύμηνη και νικηφόρα πολεμική δράση του ελληνικού στρατού που είχε να αντιμετωπίσει εντελώς διαφορετικόν αντίπαλο.
Ασφαλώς θα βρείτε και άλλα κενά στο κειμενάκι που παρουσίασα, το οποίο αξίζει ανασκευή μόνο και μόνο επειδή φοράει τον μανδύα της σοβαρότητας και της στατιστικής.
Η ελληνική πολεμική προσπάθεια ήταν τιτάνια· όταν την παραφουσκώνουμε με υπερβολές μάλλον την ψευτίζουμε. Και δεν ταιριάζει με το μεγαλείο που έδειξαν οι παππούδες μας στη Πίνδο ο χλευασμός των εγγονών στη «μηδενική» αντίσταση χωρών όπως η Δανία ή το Λουξεμβούργο, όπου είτε για λόγους μορφολογίας του εδάφους είτε εξαιτίας της αβυσσαλέας διαφοράς στον συσχετισμό δυνάμεων ήταν μάταιο να αντιταχθεί άμυνα.
Οι γλαφυρές λεπτομέρειες στο παραπάνω κειμενάκι για τον μοτοσικλετιστή που πήρε το στέμμα του βασιλιά της Δανίας πρέπει να είναι παραμύθι -δεν βρήκα τίποτα σχετικό σε καμιά πηγή. Αλλά για τη Δανία δεν ξέρω πολλά πράγματα.
Ξέρω όμως για το Λουξεμβούργο, το οποίο δεν είχε καν τακτικό στρατό μετά τη Συνθήκη του 1867 με την οποία κηρύχτηκε η ουδετερότητα του. Οι στρατιώτες ήταν εθελοντές, συνολικά 425 άνδρες -και άλλοι 250 χωροφύλακες. Οι Γερμανοί παρέταξαν 50.000 άνδρες και 600 άρματα μάχης -όχι (μόνο) για να κάμψουν την αντίσταση των λουξεμβουργιανών δυνάμεων αλλά για να προελάσουν προς το Βέλγιο και τη Γαλλία.
Η κατάληψη του Λουξεμβούργου ολοκληρώθηκε μέσα σε κάτι περισσότερο από 24 ώρες. Η Μεγάλη Δούκισσα Σαρλότα διέφυγε στη Γαλλία και τελικά στο Λονδίνο. Ο Χίτλερ προσάρτησε το Μεγάλο Δουκάτο, το οποίο αποτέλεσε τμήμα ενός γερμανικού νομού -δηλαδή, σε αντίθεση με το Βέλγιο ή την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο έπαψε να έχει κρατική υπόσταση. Εφαρμόστηκε πολιτική εκγερμανισμού.
Ανακοίνωση για την εκτέλεση απεργών
Και βέβαια, εφόσον οι κάτοικοί του θεωρήθηκαν Γερμανοί, το 1942 πάρθηκε απόφαση να στρατολογηθούν και να σταλούν στο ανατολικό μέτωπο. Κηρύχτηκε απεργία, με επίκεντρο το Βιλτς, στον βορρά της χώρας. Οι πρωταίτιοι, 21 άτομα, εκτελέστηκαν -οι 20 με τυφεκισμό και ο ένας, που ήταν γερμανικής καταγωγής, αποκεφαλίστηκε ως προδότης.
Υπήρχαν βέβαια και φιλογερμανοί, όπως και οπαδοί του εκγερμανισμού -δεν είναι παράδοξο σε τόσο γειτονικούς λαούς. Ωστόσο, στην πρώτη απογραφή πληθυσμού που έκανε ο κατακτητής η συντριπτική πλειοψηφία δήλωσαν «Λουξεμβούργιοι» και ομιλητές της λουξεμβουργιανής γλώσσας.
Η βασική μορφή αντίστασης ήταν η άρνηση στράτευσης. Κάπου το 40% των στρατεύσιμων κρύφτηκαν και δεν παρουσιάστηκαν -το Λουξεμβούργο δεν έχει ψηλά βουνά αλλά το βόρειο τμήμα της χώρας, σε υψόμετρο κοντά στα 500μ., καλύπτεται από πυκνά δάση. Εκεί κρύβονταν μέσα σε σπηλιές οι refractaires, σε μικρές ομάδες των 4-5 νέων. Αρκετούς τους εντόπισε ο κατακτητής, είτε έπειτα από προδοσία είτε από πλημμελή συνωμοτικότητα -και το πλήρωσαν με τη ζωή τους. Συχνά εκεί που περπατάω βλέπω μνημεία της εποχής εκείνης, μέσα στο δάσος. Πολλοί έφυγαν από τη χώρα, κυρίως από τον Βορρά, απ’ όπου περνούσαν στο Βέλγιο, και κάποιοι έφτασαν στην Αγγλία και πολέμησαν μετά στην απόβαση στη Νορμανδία. Άλλοι κρύβονταν σε εγκαταλειμμένες στοές ορυχείων, φυσικά με τη συνδρομή των κατοίκων της περιοχής.
Γίνονταν και σαμποτάζ, ενώ αρκετοί Λουξεμβούργιοι συμμετείχαν στη γαλλική αντίσταση. Ένας από αυτούς, ένας κομμουνιστής γιατρός με το σημαδιακό όνομα Σαρλ Μαρξ (άλλωστε κι ο Μαρξ λίγο πιο πάνω γεννήθηκε), μετά την απελευθέρωση διετέλεσε υπουργός υγείας στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας που σχηματίστηκε, πριν βρει πρόωρα τον θάνατο σε αυτοκινητιστικό. Υπάρχει σήμερα λεωφόρος που τιμάει το όνομά του -στην ονομασία μάλιστα προσδιορίζεται πως ήταν ο γιατρός και όχι ο διασημότερος συνονόματος: Boulevard Dr Charles Marx.
Οι βιαίως επιστρατευθέντες Λουξεμβούργιοι στάλθηκαν στο ανατολικό μέτωπο, όπου είχαν βαριές απώλειες. Κάποιοι αυτομόλησαν. Ο Ηλίας Έρεμπουργκ περιγράφει στα απομνημονεύματά του μια σκηνή. Βρισκόταν στο μέτωπο ως δημοσιογράφος και τον ειδοποίησαν, μια και τον ήξεραν για γλωσσομαθή, να έρθει να τους βοηθήσει, επειδή έχουν πιάσει έναν Γερμανό αυτόμολο, που λέει ότι δεν είναι Γερμανός, αλλά δεν είναι και Αλσατός, είναι κάτι άλλο.
Ήταν, φυσικά, Λουξεμβούργιος. Ζήτησε από τον Έρενμπουργκ χαρτί και έγραψε: «Προς την ΑΕ τη Μεγάλη Δούκισσα Σαρλότα. Υπακούοντας στις διαταγές σας, αυτομόλησα στον Ερυθρό Στρατό». Υπέγραψε και παραδόθηκε. (Οι Λουξεμβούργιοι αιχμάλωτοι στέλνονταν σε ξεχωριστό στρατόπεδο, στο Ταμπόβ, όπου οι συνθήκες ήταν κάπως καλύτερες).
Και βέβαια βαρύ φόρο αίματος πλήρωσε το προσωρινά απελευθερωμένο Λουξεμβούργο προς τα τέλη του πολέμου, όταν ο Χίτλερ εξαπέλυσε την τελευταία, απελπισμένη αντεπίθεσή του, τη μάχη των Αρδεννών, και όλο το βόρειο τμήμα της χώρας βρέθηκε καταμεσίς στο μάτι του ολέθρου.
Φυσικά η Ελλάδα είχε ρωμαλέο, μαζικό και ένοπλο αντιστασιακό κίνημα, που ως τώρα αποτελεί τίτλο τιμής για το Κομμουνιστικό Κόμμα που στάθηκε πρωτεργάτης του και βέβαια ο ελληνικός λαός πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Με το να τονίζουμε τις θυσίες και την αντίσταση άλλων λαών δεν υποτιμάμε τις δικές μας.
Υπάρχει όμως και μια σύγκριση για την οποία δεν μπορούμε να καμαρώνουμε.
Μετά τον πόλεμο, οι Λουξεμβουργιανοί δωσίλογοι δικάστηκαν και τουλάχιστον 12 άτομα εκτελέστηκαν τους πρώτους μήνες μετά την απελευθέρωση. Ο Νταμιάν Κράτσενμπεργκ, ο επικεφαλής του φιλογερμανικού κινήματος, διέφυγε στη Γερμανία, αλλά είχε την απερισκεψία να στείλει γράμμα στην κόρη του και τον έπιασαν και τον εκτέλεσαν το 1946.
Στην Ελλάδα όμως, παρά τις πρώτες δίκες των δωσιλόγων, κανείς δεν εκτελέστηκε (αν κάνω λάθος διορθώστε με) και πολλοί εντάχθηκαν στον κρατικό μηχανισμό μετά τον πόλεμο.
Ο φον Γιοσμάς, καταδικασμένος ερήμην σε θάνατο, φυλακίστηκε πέντε χρόνια και μετά του δόθηκε χάρη, συμμετείχε ως επικεφαλής παρακρατικής οργάνωσης στη δολοφονία του Λαμπράκη και τώρα ο γιος του ζητάει τα ρέστα. Σε θάνατο είχε καταδικαστεί και η Σίτσα Καραϊσκάκη, αλλά αμνηστεύθηκε και στα τελευταία χρόνια της ζωής της τής χορηγήθηκε τιμητική λογοτεχνική σύνταξη. Ακόμα και ο δωσίλογος πρωθυπουργός Έκτωρ Τσιρονίκος, που ακολούθησε (όπως και ο Γιοσμάς και η Καραϊσκάκη) τους Γερμανούς κατά την αποχώρησή τους από την Ελλάδα και σχημάτισε… εξόριστη γερμανόφιλη κυβέρνηση στη Βιέννη, επίσης καταδικασμένος σε θάνατο, αποφυλακίστηκε το 1952. Δεν περίσσευαν σφαίρες, βλέπετε, το κράτος είχε εκτελέσει τον Μπελογιάννη και τους συντρόφους του.
Οπότε, στο θέμα της τιμωριας των προδοτών έχουμε να διδαχτούμε από τους άλλους λαούς.
Σαραντάκος
Πηγή: https://sarantakos.wordpress.com/author/sarant/