Η λέξη ανάγεται στο ρήμα κυβερνώ, που είναι αρχαίο· πανάρχαιο μάλιστα, αφού απαντά ήδη στον Όμηρο, όπως και το ουσιαστικό κυβερνήτης (αλλά και κυβερνητήρ). Η αρχική σημασία βέβαια του ρήματος αφορούσε τη διοίκηση του πλοίου: κυβερνήτης ήταν ο τιμονιέρης και κυβέρνησις η διακυβέρνηση του πλοίου, αλλά ήδη από την κλασική εποχή εμφανίζεται η, πολύ φυσιολογική άλλωστε, μεταφορική επέκταση του όρου στη διοίκηση των πόλεων. Οπότε, ο κάπως τετριμμένος παραλληλισμός του εκάστοτε πρωθυπουργού με τον ναυτικό που κρατάει στα στιβαρά του χέρια το τιμόνι της χώρας είναι πολύ παλιός.
Η ετυμολογία των λέξεων αυτών έχει βασανίσει αρκετά τους ειδικούς αλλά απάντηση πειστική δεν έχει δοθεί. Μπορεί να πρόκειται για δάνεια. Από την άλλη, η ελληνική λέξη πέρασε στα λατινικά (gubernare το ρήμα) και από εκεί σε πολλές νεότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, π.χ. στο αγγλικό government και στα αντίστοιχα γαλλικά, ισπανικά κτλ.
Και όπως ταξιδεύουν οι λέξεις, από τα ιταλικά επέστρεψε στη γλώσσα μας κάπως αλλαγμένο το γκουβέρνο, με τη σημασία πλέον της κυβέρνησης, αλλά βέβαια με απόχρωση συχνά υποτιμητική, όπως συμβαίνει με πολλά δάνεια όταν υπάρχει αντίστοιχη θεσμική ντόπια λέξη. “Όρσε κουβέρνο”, συνήθιζε να λέει ο παπαδιαμαντικός μπαρμπ’ Αλέξης ο Καλοσκαιρής κάνοντας παράλληλα μια “λίαν εκφραστική” χειρονομία.
Αντιδάνειο είναι και η γκουβερνάντα, αυτή όμως από τα γαλλικά, όπως ταιριάζει σε έναν θεσμό καθαρά αστικό, αφού μόνο οι ευκατάστατοι της πόλης προσλάμβαναν, κάποτε και από το εξωτερικό, γυναίκες στις οποίες ανέθεταν αποκλειστικά τη φροντίδα και την ανατροφή των παιδιών τους.
Tα τελευταία χρόνια, ξεκινώντας από την κυβερνητική ή μάλλον από το cybernetics του Νόρμπερτ Βίνερ (1948) και το cyberspace του Γουίλιαμ Γκίμπσον, που εμείς το αποδώσαμε “κυβερνοχώρο”, το πρόθεμα cyber- έχει αυτονομηθεί και έχει σχηματίσει αρκετούς νέους διεθνείς όρους σχετικούς με τον κόσμο του Διαδικτύου και γενικά των υπολογιστικών δικτύων, όπως κυβερνοεπίθεση, κυβερνοασφάλεια και άλλους πολλούς, που μέλλεται να γίνουν περισσότεροι.
Κυβέρνηση σχηματίζεται από ένα ή περισσότερα κόμματα -άλλη μια αρχαία λέξη, που έχει αλλάξει σημασίες. Το κόμμα ετυμολογείται βέβαια από το ρήμα κόπτω, και αρχικά σήμαινε την ανάγλυφη σφραγίδα πάνω στο νόμισμα και πιο γενικά την κοπή νομίσματος. Στη συνέχεια, η λέξη δήλωσε το κομμένο τμήμα και στην ελληνιστική εποχή το βραχύ μέλος πρότασης, ενώ στη συνέχεια η λέξη χρησιμοποιήθηκε και για το σημείο στίξης που χρησίμευε για να χωρίσει το μέλος της πρότασης. Η σημασία της μερίδας, της παράταξης εμφανίζεται στην ύστερη αρχαιότητα (“και παν εκείνο το κόμμα το ιουδαϊκόν” στον Μ. Βασίλειο).
Η ελληνική λέξη έχει περάσει στα λατινικά και από εκεί αγγλικά αλλά μόνο για το σημείο στίξης. Για την πολιτική παράταξη, οι Άγγλοι έχουν το party, μια επίσης πολυσήμαντη λέξη, που κατά σύμπτωση έχει περάσει και στη γλώσσα μας με εντελώς διαφορετική σημασία, ένα ωραίο παράδειγμα αμοιβαίου εμπλουτισμού μέσω του γλωσσικού δανεισμού. Κι έτσι, η ομοηχία του σημείου στίξης με την πολιτική παράταξη είναι καθαρά ελληνική ιδιομορφία· το λογοπαίγνιο με το λάθος κόμμα που σου χαλάει τη σύνταξη δεν διατηρείται σε άλλες γλώσσες.
Πηγή :sarantakos.wordpress.com