Η Σκέψη του Σι

Με έναν αγώνα γκολφ σε υπέροχο καταπράσινο γήπεδο και αντίπαλο ισχυρότατο, τον Ιάπωνα πρωθυπουργό Σίνζο Άμπε, άρχισε το ουσιαστικό μέρος του πλέον πολυήμερου ταξιδιούΑμερικανού προέδρου στην Ανατολική Ασία από το 1991. Οι δημοσιογράφοι ελπίζουν αυτή τη φορά πρόεδρος των ΗΠΑ να μην ξεράσει στα πόδια του Ιάπωνα πρωθυπουργού, όπως έκανε πριν 25 χρόνια ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος.

Ο πανέξυπνος Άμπε, μέσω της διπλωματίας του γκολφ, κατάφερε να κερδίσει τη συμπάθεια του δύστροπου Τραμπ και να τον ενημερώσει για όσα ο πρόεδρος αγνοεί σχετικά με την οικονομία.

Η περιοδεία του Τραμπ προκαλεί ενδιαφέρον κυρίως για τον τέταρτο σταθμό του: την Κίνα και τον «Παράγοντα Σι», το προσωνύμιο που επέλεξε το Project Syndicate για τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, τον πλέον ισχυρό Κινέζο ηγέτη από την εποχή του Μάο Τσετούνγκ. Στην ιστορία του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (CPC) μετά τον Μάο, μόνον ο Ντεγκ Σιαοπίνγκ είχε “αγιοποιηθεί” και τώρα σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις θα έχει αυτή την υπέρτατη τιμή και ο Σι Τζινπίνγκ.

Όσοι εκστασιάζονται ή αναστατώνονται με την ένταση που αναδύεται από τις τηλεοπτικές εικόνες πυραύλων και τις πολεμικές ιαχές δελτίων ειδήσεων, αδημονούν να διαπιστώσουν αν το Πεκίνο θα ακολουθήσει τις διεθνείς επιταγές για σκληρή γραμμή σε βάρος της Βόρειας Κορέας. Στις συναντήσεις του με τον Τραμπ υψηλά στην ατζέντα είναι το ζήτημα της αποπυρηνικοποίηση της κορεατικής χερσονήσου, αλλά όχι το μοναδικό. Υπάρχουν και άλλα που θα καθορίσουν τις μελλοντικές σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών-Κίνας, άρα και την πορεία της παγκόσμιας τάξης. Όπως το εμπόριο και η αμερικανική επιθυμία να παραμείνει ελεύθερη όλη η περιοχή μεταξύ Ινδικού και Ειρηνικού Ωκεανού, με άλλα λόγια να υπάρξει “έλεγχος” και περιορισμός σε όποια κινεζική πρόθεση για ναυτιλιακή-ναυτική υπεροχή. Θα μπορούσε ας πούμε να σταματήσει να φτιάχνει τεχνητά νησιά προκειμένου να εδραιώσει τις διεκδικήσεις του.

Αυτή θα είναι η δεύτερη συνάντηση του Τραμπ με τον Τζινπίνγκ, η πρώτη είχε γίνει στο Μαρ-α-Λάγκο στις αρχές Απριλίου. Τότε, τους Κινέζους συνδαιτυμόνες του Αμερικανού προέδρου είχε εντυπωσιάσει η πεντάχρονη εγγονή του, η κόρη της Ιβάνκα και του Τζάρεντ Κούσνερ, η οποία είχε πει ένα παιδικό τραγουδάκι σε άπταιστα μανδαρινικά.

Όμως από τότε έχει μεσολαβήσει το 19ο Συνέδριο του Κομουνιστικού Κόμματος Κίνας (συγκαλείται κάθε πέντε χρόνια) από το οποίο ο Τζινπίνγκ βγήκε πανίσχυρος. Εκεί έκανε σαφές ότι μια νέα εποχή ανατέλλει για την πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου.

Η εποχή της «σκέψης του Σι», η νέα εποχή του «σοσιαλισμού με κινεζικά χαρακτηριστικά» κατά το σλόγκαν της εποχής του Ντενγκ Σιάοπινγκ, όταν η κομμουνιστική Κίνα έκανε το άνοιγμά προς την ελεύθερη αγορά. Το νέο δόγμα, όπως διατυπώθηκε στην (διάρκεια 3,5 ωρών) ομιλία του Σι στο συνέδριο, μπορεί να μην είναι και τόσο ευδιάκριτο, όμως ήταν σαφής και ευκρινέστατος ο στόχος του να μεταβάλλει το κινεζικό κράτος του ενός κόμματος σε «παγκόσμια δύναμη». «Μια νέα εποχή ξεκινά» και στόχος του Κινέζου ηγέτη είναι στα μισά του 21ου αιώνα η χώρα του να ηγεμονεύει στον πλανήτη.

«Όταν ο Μάο πέθανε, στις 9 Σεπτεμβρίου 1976, δέκα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα, το μυαλό του παρέμεινε διαυγές μέχρι το τέλος. Μόνο μια σκέψη τον απασχολούσε: ο εαυτός του και η εξουσία του», γράφουν στο βιβλίο τους Μάο, η άγνωστη ιστορία(εκδ. Εστία) η Γιουνγκ Τσανγκ και ο Τζον Χάλιντεϊ. Τη μονομέρεια, τον συγκεντρωτισμό, τη δικτατορία του ενός, προσπάθησαν να διαγράψουν οι διάδοχοί του. Θεώρησαν ότι οι συλλογικές αποφάσεις θα βοηθούσαν την Κίνα να αποφύγει σοβαρά λάθη τα οποία θα μπορούσαν να προκληθούν ακολουθώντας τις απόψεις και τελικώς τις αποφάσεις ενός και μόνον ανθρώπου.

Σήμερα, τριάντα ένα χρόνια μετά το θάνατο του Τιμονιέρη και άλλα τόσα από την κληρονομιά του Ντενγκ Σιάοπινγκ, η Κίνα επανέρχεται στη διακυβέρνηση του ενός, ισχυρότατου ανδρός, ο οποίος ελέγχει τα πάντα, λαμβάνει τις αποφάσεις και καθοδηγεί. Έχοντας καλλιεργήσει το έδαφος την περασμένη πενταετία και με εύστοχες κινήσεις, μετά το 19ο Συνέδριο ελέγχει πλέον και τους τέσσερις θεμελιώδεις πυλώνες οι οποίοι ορίζουν το κινεζικό πολιτικό σύστημα.

Κατ’ αρχάς την 7μελή Μόνιμη Επιτροπή του Πολιτικού Γραφείου, δηλαδή την ομάδα που κρατά στα χέρια της τα ηνία της χώρας. Από την προηγούμενη Μόνιμη Επιτροπή μόνο δύο πρόσωπα παρέμειναν, ο ίδιος o πρόεδρος και ο πρωθυπουργός του, Λι Κεκιάνγκ. Οι υπόλοιποι πέντε είναι “δικοί” του άνθρωποι, νομιμόφρονες, οι οποίοι θα ακολουθήσουν πιστά τις υποδείξεις του. Ο Λι Ζανσού, ουσιαστικά το Νο 3 του κόμματος, είναι επιστήθιος φίλος του, ενώ ο Ζάο Λεζί τοποθετήθηκε νέος επικεφαλής της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς. Η Επιτροπή αυτή βοήθησε όσο καμία άλλη τον Σι τα τελευταία πέντε χρόνια να καθαρίσει την κόπρο του Αυγείου και μαζί να απομονώσει αρκετούς εχθρικούς παράγοντες ώστε να ισχυροποιηθεί στην εξουσία. Οι άλλοι δύο, Ουανγκ Χουνίνγκ και Χαν Τσενγκ ανήκουν στην λεγόμενη «Kλίκα της Σαγκάης», ομάδα που ήταν δεμένη με τον πρώην πρόεδρο Ζιανγκ Ζεμίν, και φαίνεται ότι δεν πρόκειται να δημιουργήσουν προβλήματα στον Σι, ο οποίος το 2006-2007 υπήρξε ηγέτης του κόμματος στη Σαγκάη.

Από αυτούς ουδείς θα είναι σε θέση να διεκδικήσει την προεδρία στο επόμενο Συνέδριο του ΚΚΚ, το 2022, διότι θα έχουν ξεπεράσει το εθιμικό όριο ηλικίας ανάδειξης προέδρου των 68 ετών. Ανοίγεται δηλαδή διάπλατα ο δρόμος για τον 64χρονο Σι Τζιπίνγκ να παραμείνει στο τιμόνι της Κίνας για μία δεκαπενταετία τουλάχιστον, αν υπολογίσουμε ότι κυβερνά από το 2012 οπότε διαδέχθηκε τον Χου Ζιντάο. Άλλωστε, προς έκπληξη όλων των αναλυτών, στο Συνέδριο δεν έχρισε διάδοχο, όπως από το 1992 ορίζει η παράδοση. Θα πείτε, βεβαίως, ότι οι παραδόσεις είναι για να σπάνε και πουθενά δεν είχε κωδικοποιηθεί ο ορισμός διαδόχου στους κανόνες που διέπουν τις διεργασίες στο Κόμμα. Ήταν ένα απλό έθιμο, το οποίο αυτή τη φορά δεν τηρήθηκε.

Κοντά στην 7μελή Μόνιμη Επιτροπή είναι και το 25μελές Πολιτικό Γραφείο, στο οποίο ο Σι Τζιπίνγκ έχει 18 δικούς του ανθρώπους. Από τους 25, μόνον ο 55χρονος Χου Σουνχούα, πρώην αρχηγός του κόμματος στην Γκουανγκντόνγκ, θα μπορούσε να είναι αντίπαλος του το 2022. Όμως δεν κατόρθωσε να εκλεγεί στην 7μελή Μόνιμη Επιτροπή και με βάση τους κανόνες δεν θα μπορέσει να θέσει υποψηφιότητα.

Ο δεύτερος πυλώνας είναι η περιβόητη Επιτροπή Διαφθοράς που έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην πολιτική ζωή της Κίνας την περασμένη πενταετία. Ο άνθρωπος που τη διηύθυνε, στενός συνεργάτης του Σι, συνταξιοδοτήθηκε. Ο αντικαταστάτης του, Ζάο Λεζί, ελέγχεται πλήρως από την ηγεσία και θα συνεχίσει το εκκαθαριστικό έργο για το οποίο είναι τόσο υπερήφανος ο Σι Τζινπινγκ και ο λαός.

Ο τρίτος πυλώνας και εγγυητής της εξουσίας του ΚΚΚ, είναι ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός και οι Δυνάμεις Ασφαλείας. Την περασμένη πενταετία ο Σι προχώρησε σε σημαντικές εκκαθαρίσεις. Απομάκρυνε στρατηγούς, έστειλε σπίτι τους αρκετούς διεφθαρμένους χαμηλόβαθμους αξιωματικούς και στρατιώτες, με στόχο την αναδιάρθρωση και τον πλήρη έλεγχο του στρατεύματος. Οι γνωρίζοντες λένε ότι τα κατάφερε. Μία από τις πρώτες δημόσιες κινήσεις του όταν έπεσε η αυλαία του 19ου Συνεδρίου ήταν να επισκεφθεί το αρχηγείο των Ενόπλων Δυνάμεων και μέσω τηλεδιάσκεψης να συνομιλήσει με τους επικεφαλής της πρώτης υπερπόντιας κινεζικής στρατιωτικής βάσης που εδρεύει στο Τζιμπουτί. Εφέτος, συμπληρώθηκαν 90 χρόνια από την ίδρυση του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού και με τη δημιουργία στρατιωτικής βάσης στο Κέρας της Αφρικής, στη βορειοδυτική άκρη του Ινδικού Ωκεανού, το Πεκίνο δείχνει ανοιχτά τις βλέψεις του: κυριαρχία και παγκόσμια ηγεμονία. Φήμες λένε ότι το Πεκίνο είναι κοντά σε μία ακόμη στρατιωτική βάση, στο Πακιστάν. Όλα αυτά εξοργίζουν την Ινδία και όχι μόνον.

Τέταρτος πυλώνας είναι η ιδεολογία. Ο Σι Τζινπίνγκ έχει τον πλήρη έλεγχο και στον τομέα αυτόν καθώς στη Μόνιμη Επιτροπή είναι μέλος ο Ουανγκ Χουνίνγκ, κύριος υπεύθυνος για θέματα ιδεολογίας και στους δύο προηγούμενους προέδρους. Και δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η ηγεσία του Κόμματος ελέγχει πλήρως τα Μέσα. O Σι Τζινπίνγκ δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί του. Και στις πλέον συγκρατημένες κριτικές ή στα παραμικρά δείγματα διαφωνίας, υπήρξε ιδιαιτέρως αυστηρός. Για παράδειγμα, στη διάρκεια του 19ου Συνεδρίου μπλοκαρίστηκε το WhatsΑpp ενώ απαγορεύθηκε ο «Γουίνι, το αρκουδάκι» επειδή κάποια memes στο Διαδίκτυο τον συνέκριναν μαζί του.