Της Ελένης Στασινού
Ίσως το ανθρώπινο είδος στην βρεφική και νηπιακή του ηλικία να χρησιμοποίησε τα βότανα ως ιάματα, δεν άργησε όμως – παράλληλα με την κοινωνικοποίηση του και την παράπλευρη αύξηση του φυσικού του ανταγωνισμού – να υιοθετήσει την «σκοτεινή» τους δύναμη ώστε να «διευθετήσει» σχέσεις ζηλοτυπίας, επικράτησης, ανταπόδοσης, αποτελεσματικά συνήθως και ατιμώρητα ιδίως, εφόσον ήταν μη ανιχνεύσιμα. H πιο διάσημη δηλητηρίαση είναι του Έλληνα φιλόσοφου, Σωκράτη το 399 π.Χ., με κώνειο. Ο αυτοκράτορας Κλαύδιος λέγεται ότι είχε δηλητηριαστεί από τη σύζυγό του, Αγριππίνα, η οποία χρησιμοποίησε Ακόνιτο σε ένα πιάτο με μανιτάρια. Ορισμένοι θεωρούν ότι ο υοσκύαμος, ήταν το συστατικό που εκχύθηκε στο αυτί του πατέρα του Άμλετ στην Πράξη 1, Σκηνή V. Ωστόσο το αρσενικό – που θεωρήθηκε ως «ο βασιλιάς των δηλητηρίων» για την ισχύ του αλλά και την διακριτικότητά του αφού για πολύ καιρό δεν ήταν ανιχνεύσιμο – έχει πάρει πολλές διάσημες ζωές: Ναπολέων Βοναπάρτης, Γεώργιος ο Γ’ της Αγγλίας και του Σίμωνος Μπολιβάρ, για να αναφέρουμε μερικές.
Θα μπορούσε, η χρυσή εποχή των θανατηφόρων ιαμάτων να είναι και η χρυσή εποχή που ανέδειξε τεράστιους καλλιτέχνες. Ο μεσαίωνας με την διττή του όψη. Ως Ιανός μεταξύ ερέβους και φωτός. Άρα στους δίβουλους εκείνους καιρούς να υπήρξε θεός η άνθρωπος, μάρτυρας στον αφανισμό μιας μουσικής ιδιοφυίας, υπό το καθεστώς άκριτης ζηλοτυπίας η επικράτησης, με τα ίδια αυτά σκευάσματα που ο Ιπποκράτης θεράπευε; Μιλάμε για την περίφημη υπόθεση Σαλιέρι και την μέχρι θανάτου (καθώς ήθελαν κάποιοι) αντιπαλότητά του με τον Μότσαρτ.
Ένας μύθος που προέκυψε αφ ενός διότι στα τέλη της ζωής του ο Μότσαρτ υποψιαζόταν πως είχε δηλητηριαστεί από ιταλικούς κύκλους, μύθος που ενισχύθηκε και από το γεγονός ότι σε παλιές επιστολές του προς τον πατέρα του, η και στην κόρη του αργότερα, παραπονιόταν πως «παραγκωνίζεται από την ιταλική κλίκα», κάτι που όμως θα μπορούσε απλώς να αποτελεί δικαιολογία απέναντι σε έναν πατέρα που τον έπνιγε από την υπέρμετρη φιλοδοξία του. Αυτά τα δυο στοιχεία μάλλον, τροφοδότησαν τους συνομωσιολόγους της εποχής ώστε να στρέψουν τα βέλη τους στον Σαλιέρι. Εξάλλου γνωρίζουμε πως σε όλες τις εποχές οι πικάντικες και σκοτεινές ιστορίες, είχαν την ανάλογη με την σημερινή αποδοχή.
Μα ποιος ήταν ο Σαλιέρι και ποιά ανάγκη του θα εξυπηρετούσε ώστε να οδηγηθεί σε τέτοια πράξη; ‘Ηταν ένας κακός συνθέτης; Ήταν ένας ζηλόφθονος αντρας που στο πρόσωπο του νεαρού Μότσαρτ, λαχτάρησε την νεότητα που έχανε και την προοπτική ενός μέλλοντος που ο ίδιος ήδη άφηνε σιγά-σιγά πίσω του; Η αντιθέτως ήταν ένας μέγιστος δημιουργός , διδάσκαλος μερικών επίσης μεγεθών της μουσικής (Μπετόβεν, Σούμπερτ, Λιστ) που όμως έζησε σε εποχές οι οποίες καταβαράθρωσαν το έργο και την φήμη του μέσα στις ανακατατάξεις των δεκαετιών που έζησε και έδρασε; Η Τσετσίλια Μπάρτολι διάσημη μεσόφωνος λέει σχετικά ότι της είναι δύσκολο να εξηγήσει γιατί έμεινε η μουσική του στο σκοτάδι για δυο σχεδόν αιώνες «Αν το επιχειρούσα, πάντως, ως πιθανότερη αιτία θα ανέφερα το ότι σημαντικό μέρος της δημιουργικής φάσης του συνέπεσε με την αρχή του κινήματος του εθνικισμού στη μουσική, μια εποχή μεγάλων μεταρρυθμίσεων. Ο Σαλιέρι ήταν φορέας άλλης εποχής, της ιταλικής όπερας, η οποία βρισκόταν σε πτώση. Ο ίδιος υπέφερε απ’ αυτό, όπως άλλωστε και άλλοι συνθέτες. Πάρτε για παράδειγμα τον Τσιμαρόζα»
