Τα αόρατα όπλα για την Υεμένη

Την περασμένη Δευτέρα το inside story δημοσίευσε ρεπορτάζΔιαβάστε το σχετικό ρεπορτάζ του συντάκτη στο inside story σύμφωνα με το οποίο η ελληνική κυβέρνηση είχε προχωρήσει το πρώτο εξάμηνο του 2015 στην παράδοση χιλίων βομβών ΜΚ-82 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), χωρίς να έχει ενημερωθεί προηγουμένως η Βουλή και χωρίς να υπάρξει εγκαίρως η απαραίτητη σύμβαση.
Στην εβδομάδα που πέρασε, με αφορμή την υπόθεσηΚαι νέα αναβολή στην υπόθεση Καμμένου εξαιτίας Τσίπρα | capital.gr Π. Καμμένου-Β. Παπαδόπουλου, περιήλθαν στην κατοχή μας πληροφορίες και έγγραφα για σοβαρές αντιρρήσεις που είχε το τελευταίο εξάμηνο το ελληνικό υπουργείο των Εξωτερικών –η κεντρική του υπηρεσία και όχι απλώς η πρεσβεία μας στο Ριάντ– για τους χειρισμούς του υπουργού Άμυνας.
Το ελληνικό υπουργείο των Εξωτερικών είχε εκφράσει σε ανύποπτο χρόνο αμφιβολίες ότι το ελληνικό υπουργείο Άμυνας τηρεί τη δέσμευση του ελληνικού κράτους να είναι συνεπές με αυτά που έχει υπογράψει μαζί με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξαγωγές όπλων σε τρίτες χώρες.
Αυτό προκύπτει από έγγραφα του ίδιου του ΥΠΕΞ –τα οποία διένειμε στη Βουλή το υπουργείο του Πάνου Καμμένου, παρά το γεγονός ότι φέρουν σφραγίδα «περιορισμένης χρήσηςΟ χαρακτηρισμός αυτός δίδεται σε υλικό-πληροφορίες που αν αποκαλυφθούν σε μη εξουσιοδοτημένο προσωπικό, είναι δυνατό να επηρεάσουν δυσμενώς την εθνική άμυνα και ασφάλεια της χώρας, καθώς και τα ζωτικά της συμφέροντα.»– αλλά και από συνομιλίες του inside story με αξιωματικούς και διπλωμάτες στην Αθήνα και τις Βρυξέλλες.

Από το 1998EU Code of Conduct on Arms Exports | fas. org η ΕΕ προσπαθεί να πείσει τα κράτη-μέλη να αναφέρουν στην Κομισιόν τις εξαγωγές όπλων που κάνουν προς τρίτες χώρες, έτσι ώστε να υπάρχει μία κατά το δυνατόν κοινή πολιτική εξαγωγώνΚοινή Θέση 2008/944/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου της 8ης Δεκεμβρίου 2008 για τον καθορισμό κοινών κανόνων που διέπουν τον έλεγχο των εξαγωγών στρατιωτικής τεχνολογίας και εξοπλισμού (π.χ. αν μια χώρα αρνηθεί να εξαγάγει κοινοποιώντας το στο «σύστημα», εξηγεί και τους λόγους που το κάνει, προειδοποιώντας έμμεσα και τις άλλες να μην το κάνουν) με βάση τους στόχους της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής άμυνας.
Σύμφωνα με τα κριτήρια που έχουν θέσει τα κράτη-μέλη:
«Αφού αξιολογήσουν τη στάση της αποδέκτριας χώρας έναντι συναφών αρχών καθιερωμένων δυνάμει διεθνών πράξεων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα κράτη μέλη:
α)Δεν χορηγούν άδεια εξαγωγής, εφόσον υπάρχει σαφής κίν­δυνος η προς εξαγωγή στρατιωτική τεχνολογία ή ο εξοπλι­σμός να χρησιμοποιηθούν για εσωτερική καταστολή.
β)Εξετάζοντας κάθε περίπτωση χωριστά και λαμβάνοντας υπόψη τους τη φύση της στρατιωτικής τεχνολογίας ή του εξοπλισμού, προβαίνουν, με ιδιαίτερη προσοχή και επιμέλεια, στην έκδοση αδειών για εξαγωγή προς χώρες όπου έχουν διαπιστωθεί από τα αρμόδια όργανα των Ηνωμένων Εθνών, από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από το Συμβούλιο της Ευρώ­πης σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Για τους λόγους αυτούς, στην τεχνολογία και τον εξοπλισμό που ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για εσωτερική καταστολή θα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και η τεχνολογία και ο εξοπλι­σμός για τους οποίους υπάρχουν στοιχεία ότι ίδιοι ή παρεμφε­ρείς έχουν χρησιμοποιηθεί για εσωτερική καταστολή από τον τελικό χρήστη για τον οποίο προορίζονται, καθώς και η τεχνο­λογία και ο εξοπλισμός για τους οποίους ευλόγως πιστεύεται ότι θα εκτραπούν από τη δηλωθείσα τελική χρήση ή τον δηλω­θέντα τελικό χρήστη τους και θα χρησιμοποιηθούν για εσωτε­ρική καταστολή.
Στην εσωτε­ρική καταστολή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα βασανιστή­ρια και άλλοι τρόποι σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, οι αυθαίρετες ή με συνοπτικές διαδι­κασίες εκτελέσεις, οι εξαφανίσεις, οι αυθαίρετες κρατήσεις ή άλλες σημαντικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, όπως ορίζονται από σχετικές διεθνείς πράξεις περί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων είναι η Οικουμενική ΔιακήρυξηΟικουμενική Διακήρυξη για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Διεθνές ΣύμφωνοΔιεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα για τα Ατομικά και Πολι­τικά Δικαιώματα…».
Φυσικά, σύμφωνα με τα κριτήρια αυτά, όλες οι χώρες του Αραβικού Κόλπου θα έπρεπε αποκλείονται από τις εξαγωγές όπλων και πυρομαχικών, καθώς όλες –χωρίς εξαίρεση– παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αλλά η ίδια η στατιστική EU Member States’ Arms Exports 2013του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δείχνει ότι οι χώρες της Ένωσης κάνουν εξαγωγές στις χώρες αυτές και ειδικά στη Σαουδική Αραβία, που φιγουράρει στη δεύτερη θέση της παγκόσμιας κατάταξης στην εισαγωγή μικρών όπλων, ατομικού οπλισμού ή πυρομαχικών.

Η κοινή εξωτερική πολιτική της ΕΕ επιβάλλει ακόμα στα κράτη-μέλη, «αφού αξιολογήσουν τη στάση της αποδέκτριας χώρας έναντι συναφών αρχών καθιερωμένων δυνάμει πράξεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου», να μην χορηγήσουν «άδεια εξαγωγής, εφόσον υπάρχει σαφής κίν­δυνος η προς εξαγωγή στρατιωτική τεχνολογία ή ο εξοπλι­σμός να χρησιμοποιηθούν στη διάπραξη σοβαρών παραβιά­σεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου».
Ακόμα, η ΕΕ προειδοποιεί ότι για να γίνει μία εξαγωγή πρέπει να σταθμιστεί «η πιθανότητα χρησιμοποίησης της στρατιωτικής τεχνολογίας ή του εξοπλισμού για άλλους σκοπούς πέραν της νόμιμης εθνικής άμυνας και ασφάλειας του αποδέκτη», καθώς και «η ανάγκη να μην επηρεασθεί δυσμενώς η σταθερότητα στην περιοχή κατά σημαντικό τρόπο».
Η εξαγωγή του υπουργείου Άμυνας το 2015 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έγινε χωρίς να δηλωθεί στο κοινό ευρωπαϊκό σύστημα –πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού στον χρόνο της εξαγωγής δεν υπήρχε καν σύμβαση, ούτε η έγκριση της Βουλής.

Τις τελευταίες εβδομάδες έγινε μεγάλος θόρυβος για την εξαγωγή βλημάτων των 105 mm –που δεν έγινε τελικά– στη Σαουδική Αραβία. Στις 7 Νοεμβρίου, ημέρα κατά την οποία το Πεντάγωνο εξέδωσε ανακοίνωσηΑπάντηση ΥΕΘΑ Πάνου Καμμένου σε ερώτηση της Ν.Δ. για την πώληση βλημάτων των Ε.Δ. στη Σαουδική Αραβία για τις εξαγωγές –η οποία περιείχε τρία έγγραφα που αφορούσαν τη συμφωνία του ΥΕΘΑ με την Ολυμπιακή Βιομηχανία, τη φερόμενη ως εταιρεία-υπεργολάβο– ο Πάνος Καμμένος κοινοποίησε στη Βουλή ένα ακόμα έγγραφοΠρόκειται για τα στατιστικά του ΥΠΕΞ για τις εξαγωγές εκρηκτικών των μελών της ΕΕ προς τη Σαουδική Αραβία για τα έτη 2014-2015, και τις παρατηρήσεις της αρμόδιας διεύθυνσης Δ1 προς το υπουργείο Εθνικής Άμυνας για το αίτημα της εταιρείας Ολυμπιακή Βιομηχανία για εξαγωγή αμυντικού υλικού στη Σαουδική Αραβία., που απουσίαζε απο την ανακοίνωση –πιθανότατα επειδή είναι «περιορισμένης χρήσης».
Αυτό συντάχθηκε από τη διεύθυνση Δ1 του ελληνικού ΥΠΕΞ, με ημερομηνία 22 Ιουνίου 2017.

Εκεί γίνονται οι εξής κρίσιμες επισημάνσεις:
Η Ολυμπιακή Βιομηχανία (δηλαδή η εταιρεία του Β. Παπαδόπουλου) αφού έχει επιλεγεί ως «υπεργολάβος», θα πρέπει κατά τη διαδικασία μεταφοράς των πυρομαχικών «να ακολουθήσει τη διαδικασία που προβλέπεται για την εντός και εκτός Ελλάδας μεταφορά υλικών…». Όχι χωρίς λόγο, οι συντάκτες του ΥΠΕΞ σημειώνουν ότι με βάση τη σύμβαση Καμμένου-Β. Παπαδόπουλου ο αγοραστής έχει την αποκλειστική ευθύνη της μεταφοράς. Ο αγοραστής ωστόσο, που είναι το υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, εμφανίζεται στις 29 Αυγούστου με υπαλλήλους του στο Πεντάγωνο και σημειώνει ότι δεν έχει την ανάγκη κανενός Παπαδόπουλου και ότι θα κάνει ο ίδιος τη μεταφορά.
Οι υπάλληλοι του ΥΠΕΞ αναφέρουν ακόμα: «θεωρούμε ότι για την διασφάλιση της εν λόγω εξαγωγής πρέπει να υποβληθεί από την αρμόδια αρχή της Σαουδικής Αραβίας πιστοποιητικό επαλήθευσης της παραλαβής των υλικών (post shipment verification) πέραν των σχετικών προβλέψεων της εν λόγω συμφωνίας…».
Με απλά λόγια, για να σιγουρευθούν οι υπάλληλοι του ελληνικού κράτους ότι τα βλήματα των 105 χιλιοστών θα κατέληγαν στο όνομα της συμφωνίας στη Σαουδική Αραβία, χρειάζονταν μία επιπλέον βεβαίωση ότι είχαν παραληφθεί από αυτήν μετά την άφιξη και φόρτωσή τους στη χώρα-αγοράστρια.
Και αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα: αν κοιτάξει κανείς τη στατιστικήEU Member States’ Arms Exports 2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι ευρωπαϊκές χώρες είχαν αρνηθεί σε 107 περιπτώσεις την εξαγωγή όπλων εξαιτίας του κινδύνου του deviation (παρέκκλισης από τον φερόμενο στα χαρτιά ως αγοραστή σε άλλον που θα ήταν και ο πραγματικός χρήστης του υλικού). Με απλά λόγια, τα όπλα καταλήγουν πολύ συχνά σε διαφορετικό χρήστη από εκείνον που αναφέρεται στα πιστοποιητικά ως ο αγοραστής.

Συνεχίζοντας, οι υπάλληλοι του ΥΠΕΞ συνιστούν την εξέταση της περίπτωσης από την ΕΥΠ, επειδή η εταιρεία-υπεργολάβος δεν είναι εγγεγραμμένη στο μητρώο των εταιρειών αμυντικού υλικού. Σύμφωνα με πληροφορίες του inside story, η εξέταση από την ΕΥΠ έγινε χωρίς να προκύψουν αξιοποιήσιμα στοιχεία. Όταν όμως δημιουργήθηκε ο θόρυβος, η ΕΥΠ εξέτασε ξανα την περίπτωση και κατέληξε στο ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα από το αρχικό: ότι υπήρχαν στοιχεία που συνηγορούσαν στο ότι ο Β. Παπαδόπουλος δεν θα έπρεπε να έχει επιλεγεί ως εργολάβος.
Η ΕΥΠ κάνει ελέγχους για τους εξαγωγείς όπλων όταν αυτά που πρόκειται να εξαχθούν αξιολογούνται ως σημαντικά. Στην περίπτωση των βλημάτων των 105 mm, η εξαγωγή δεν είχε αξιολογηθεί ως σημαντική και γι΄ αυτό η εξέταση έγινε μόνο μετά από τη ρητή παράκληση του ΥΠΕΞ.
Τέλος, οι υπάλληλοι του ΥΠΕΞ παρακαλούν τους υπαλλήλους του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αφορμή τη συγκεκριμένη εξαγωγή, να αποστείλουν επιτέλους τις στατιστικές για τις εξαγωγές όπλων προς τρίτες χώρες, που είχαν ζητήσει και με προηγούμενη επιστολή τους.
Το inside story απευθύνθηκε σε ανώτερο ευρωπαίο αξιωματούχο, που εξήγησε υπό τον όρο της ανωνυμίας ότι «η Ελλάδα είναι η χώρα της ΕΕ από την οποία δεν έχουμε στατιστικές για τις εξαγωγές όπλων σε τρίτες χώρες, παρά το γεγονός ότι η σημερινή κυβέρνηση διά του υπουργού Εξωτερικών υποστήριξε τις κοινές μας πρωτοβουλίες για πολιτική εξαγωγών που θα υπηρετεί το πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής άμυνας…».
Στο έγγραφο που κοινοποίησε ο κ. Καμμένος στη Βουλή φαίνονται αναλυτικά τα στοιχεία των εξαγωγών των άλλων ευρωπαϊκών χωρών για τα έτη 2014/2015 και η πλήρης απουσία ελληνικών στατιστικών στοιχείων. Πότε θα πάρουν οι Βρυξέλλες στοιχεία για τις ελληνικές εξαγωγές όπλων και πυρομαχικών σε εκτός ΕΕ χώρες; Προς το παρόν, είναι άγνωστο.