Η σκοτεινή σχέση της βιομηχανίας με τους ακαδημαϊκούς της υγείας
‘
Με δυο λόγια
Για τα θέματα της διατροφής μπορεί κανείς να διαβάσει τα πιο αντιφατικά συμπεράσματα. Το πλήρες γάλα, το έλαιο καρύδας, το αλάτι και τα συμπληρώματα ασβεστίου κάνουν κακό, αλλά μπορεί να κάνουν και καλό.
Το ίδιο ισχύει για όλα όσα τρώμε και πίνουμε. Τη μία φορά ο καφές ανεβάζει την αρτηριακή πίεση, την άλλη προστατεύει από τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Η κανέλα πότε είναι θαυματουργή και πότε τοξική. Οι πολλές πρωτεΐνες αποτελούν κίνδυνο για οστεοπόρωση, αλλά αυτοί που τρώνε αρκετά ζωικά τρόφιμα έχουν πιο γερά οστά. Το λίπος είναι καταστροφικό για τους διαβητικούς, αλλά και σωτήριο γιατί δεν ανεβάζει το σάκχαρο του αίματος, όπως κάνουν οι υδατάνθρακες.
Γιατί τέτοιο χάος; Η απάντηση είναι απλή.
Το 2003, η Coca-Cola έδωσε ένα εκατομμύριο δολάρια στην Αμερικανική ΑκαδημίαAmerican Academy of Pediatric Dentistry Παιδικής Οδοντιατρικής. Λίγους μήνες αργότερα, ο πρόεδρος της Ακαδημίας David Curtis δήλωνεΣτο επιστημονικό άρθρο του Michael F Jacobson “Lifting the Veil of Secrecy from Industry Funding of Nonprofit Health Organizations”, INT J OCCUP ENVIRON HEALTH 2005: «Οι επιστημονικές αποδείξεις δεν είναι βεβαίως σαφείς για τον ακριβή ρόλο που παίζουν τα αναψυκτικά σχετικά με τις στοματικές ασθένειες των παιδιών».
Η δήλωση αυτή έρχεται σε αντίθεση με άλλες που είχε κάνει παλιότεραΗ πρόταση περιεχόταν σε δήλωση της Ένωσης το 2002 για τα σνακ και τα αναψυκτικά στα σχολεία, και απαλείφθηκε αργότερα. το ίδιο ιατρικό σωματείο, όπως η ακόλουθη: «Η συχνή κατανάλωση σακχάρων μέσω αναψυκτικών, μπορεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας της παιδικής και εφηβικής διατροφής που συμβάλλει στην έναρξη και την πρόοδο της οδοντικής τερηδόνας».
Κάθε μελέτη πρέπει να έχει έναν τουλάχιστον χρηματοδότη. Είναι ευνόητο ότι οι ερευνητές δεν βάζουν τα λεφτά από τη τσέπη τους, αντίθετα, η χρηματοδότηση περιλαμβάνει την αμοιβή τους. Ο χρηματοδότης όμως, όταν είναι μια ιδιωτική εταιρεία ή ένας ολόκληρος κλάδος, προφανώς δεν έχει σκοπό να χαραμίσει τα λεφτά του αλλά να έχει στα χέρια του μια μελέτη που θα αποτελέσει «όπλο» στο μάρκετινγκ του προϊόντος του.
Αν δεν προκύψει το επιθυμητό αποτέλεσμα, τότε η μελέτη μπορεί να μείνει αδημοσίευτη, καθώς οι ερευνητές συχνά υπογράφουν συμβόλαια στα οποία υπάρχει όρος που απαγορεύει τη δημοσίευση χωρίς τη συγκατάθεση του χρηματοδότη. Πολλές φορές, όταν τα αποτελέσματα δεν είναι αυτά που περιμένει ο χρηματοδότης, η εντολή είναι «θάψτε τα». Οι ερευνητές δεν αντιδρούν, είτε διότι είναι δεσμευμένοι από το συμβόλαιο είτε ακόμα επειδή ενεργούν ως σύμβουλοι των εταιρειών, φυσικά με το αζημίωτο.
Μια έρευναNon-publication of large randomized clinical trials: cross sectional analysis | BMJ 2013;347:f6104 που δημοσιεύτηκε το 2013 στο British Medical Journal βρήκε πως όχι μόνο οι μικρές, αλλά και οι μεγάλες μελέτες μπορούν να παραμένουν αδημοσίευτες, προκαλώντας με αυτόν τον τρόπο σημαντική παραμόρφωση στα συνολικά επιστημονικά δεδομένα. Από 585 μεγάλες κλινικές μελέτες που εξετάστηκαν, οι 171 παρέμεναν αδημοσίευτες πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωσή τους. Αυτές που είχαν χρηματοδοτηθεί από τη βιομηχανία είχαν διπλάσια πιθανότητα να μην μείνουν στο συρτάρι.
Αλλά η μη δημοσίευση είναι ανήθικη απόφαση. Tόσο η επιστημονική κοινότητα όσο και το ευρύ κοινό πρέπει να πληροφορoύνται τα αποτελέσματα για να προχωράει η γνώση και να γίνονται καλύτερες επιλογές σχετικά με την υγεία. Γνωρίζοντας το πρόβλημα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει προτείνει να καταχωρούνταιΌλες οι δημοσιευμένες μελέτες συγκεντρώνονται στο International Clinical Trials Registry Platform (ICTRP) όλες οι μελέτες πριν αρχίσουν σε δημόσια μητρώα.
sampleslabfoodc.jpg
Εντός ενός έτους από την ολοκλήρωσή τους, τα αποτελέσματα πρέπει να δημοσιεύονται και μέσα σε δύο χρόνια πρέπει να υπάρχει δωρεάν πρόσβαση για όλους. Αυτά βέβαια σημαίνουν ότι τα κράτη πρέπει να αλλάξουν τη νομοθεσία τους, αν θέλουν να υπάρχει διαφάνεια γύρω από τις βιοϊατρικές έρευνες.
Λόγω αυτής της κατάστασης, κανείς δεν ξέρει σε τι βαθμό αυτά που πιστεύουμε σήμερα προέρχονται από αντικειμενικές ή μεροληπτικές μελέτες. Έχουν ωστόσο έρθει στην επιφάνεια ορισμένες πληροφορίες που έγιναν γνωστές από δικαστικές υποθέσεις και διαρροές εσωτερικών εταιρικών εγγράφων ή emails. Παρακάτω παραθέτουμε τέσσερις περιπτώσεις που δείχνουν πόσο σκοτεινή μπορεί να είναι η σχέση μεταξύ της βιομηχανίας και των ακαδημαϊκών.
Ο καθηγητής Ranjit ChandraRanjit Chandra ήταν ένας παγκοσμίου φήμης ειδικός στη διατροφή και την ανοσολογία στο Memorial University of NewfoundlandΗ ιστοσελίδα του Καναδά. Είχε δημοσιεύσει πάνω από 200 μελέτες, είχε βραβευτεί από τον Καναδικό Σύνδεσμο Διατροφικών ΕπιστημώνΗ ιστοσελίδα και ήταν επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια τεσσάρων ηπείρων.
To 2000, ο Chandra έστειλε για δημοσίευση σε δύο περιοδικά, στο Nutrition και το British Medical Journal, μια μελέτη που έδειχνε ότι ένα συμπλήρωμα βιταμινών βελτίωνε τη γνωστική λειτουργία σε ανθρώπους άνω των 65 ετών. Το Nutrition δημοσίευσε τη μελέτη χωρίς ενδοιασμούς αλλά το British Medical Journal ζήτησε διευκρινίσεις. Τα επιστημονικά περιοδικά δεν ελέγχουν τα στοιχεία των μελετών που τους αποστέλλονται θεωρώντας ότι συγκεντρώνονται από τίμιους ανθρώπους αλλά σ’ αυτή την περίπτωση, ένας από τους εξεταστές παρατήρησεThree journals raise doubts on validity of Canadian studies | BMJ 2004 Jan 10 ότι είχε «όλα τα γνωρίσματα της επινόησης».
Ο Chandra κατείχε ο ίδιος την πατέντα του συμπληρώματος βιταμινών για το οποίο είχε κάνει τη μελέτη. Το διατροφικό συμπλήρωμα πουλιόταν στη Βόρειο Αμερική και ο συγγραφέας λάμβανε μια ετήσια αμοιβή που υποτίθεται ότι χάριζε σε εκπαιδευτικούς οργανισμούς. Αμφιβολίες εγέρθηκαν και για μια άλλη μελέτη του που είχε δημοσιευτεί το 1992 και μνημονευόταν σε περίπου 300 επιστημονικά άρθρα. Ο επιμελητής του British Medical Journal, Richard Smith, δήλωσεThree journals raise doubts on validity of Canadian studies | BMJ 2004 Jan 10 το 2004: «Νομίζω ότι θα ήταν φρόνιμο για τον κόσμο να αγνοήσει αυτές τις δύο μελέτες, εκτός κι αν ο καθηγητής Chandra είναι σε θέση να αποδείξει την εγκυρότητά τους».
Το ντοκιμαντέρ της καναδικής τηλεόρασης με τίτλο «Η μυστική ζωή του Δρ Τσάντρα»
Οι δύο μελέτες θα κατείχαν σήμερα περίοπτη θέση στη βιβλιογραφία, αν δεν αποκαλυπτόταν ότι ο Chandra είχε 120 τραπεζικούς λογαριασμούς αξίας 2 εκατομμυρίων δολαρίων σε μια ντουζίνα χώρες και κυρίως σε φορολογικούς παραδείσους. Το στοιχείο αυτό ήρθε στην επιφάνεια στη δίκη του διαζυγίου του και ο δικαστής κατέληξε πως ήταν αδύνατο τα λεφτά να προέρχονται από το μισθό του ως γιατρού και καθηγητή. Ένα καναδικό κανάλι προέβαλε ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο «Η μυστική ζωή του δρος Chandra» και ο θιγόμενος καθηγητής που εν τω μεταξύ είχε αποσυρθεί από το Πανεπιστήμιο κατέθεσε αγωγή για δυσφήμιση. Τελικά, το 2015, ένα ανώτατο καναδικό δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ισχυρισμοί περί απάτης ήταν αληθείς.
Η δύναμη του χρήματος στην επιρροή της επιστημονικής έρευνας έχει γίνει ιδιαίτερα φανερή από τις αποκαλύψεις που έχουν γίνει κατά καιρούς σχετικά με τις τακτικές της καπνοβιομηχανίας. Συγκεκριμένα, η προσπάθεια της καπνοβιομηχανίας να πείσει το κοινό ότι το παθητικό κάπνισμα έχει αμελητέα επίπτωση στην υγεία του παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί δείχνει τι μπορεί να συμβαίνει και σε άλλους κλάδους.
Το 1991, μια μελέτηΗ αναφορά στη μελέτη του EPA του αμερικανικού Οργανισμού Περιβαλλοντολογικής Προστασίας (EPAΗ ιστοσελίδα) στις ΗΠΑ, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το παθητικό κάπνισμα αποτελεί δημόσιο κίνδυνο οδηγώντας στο θάνατο 53.000 μη καπνιστές τον χρόνο. Αυτό ήταν νέο δεδομένο που έδινε το δικαίωμα στο αμερικανικό κράτος να πάρει μέτρα προστασίας των πολιτών του.
Η μελέτη του ΕPA συζητήθηκε στα μίντια και κατακρίθηκε. Μεταξύ των επικριτών ήταν και ο Καναδός φιλόσοφος John LuikJohn Luik, που έγραψε το 1993 ότι επρόκειτο για το αποτέλεσμα μιας πολιτικά διεφθαρμένης επιστήμης. Άλλοι είπαν ότι ακόμα κι αν το παθητικό κάπνισμα είναι παράγοντας κινδύνου για την υγεία, στη δημοκρατία υπάρχει η ελευθερία της βούλησης. Κάθε χρόνο σκοτώνονται δεκάδες ποδηλάτες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κηρυχθεί εκτός νόμου το ποδήλατο.
Έναν χρόνο μετά, ένα πρώην στέλεχος της καπνοβιομηχανίας Brown&Williamson, ο Merrell WilliamsMerrell Williams Jr., Paralegal Who Bared Big Tobacco, Dies at 72 | NYTimes, που κάποτε είχε αρχειοθετήσει χιλιάδες απόρρητα έγγραφα της εταιρείας και τα φωτοτύπησε κρυφά, αποφάσισε να τα δώσει στη δημοσιότητα. Το περιεχόμενο των εγγράφων προκάλεσε έναν χείμαρρο δικαστικών αγωγών.
ciggie.jpg
Η καπνοβιομηχανία είχε στήσει ένα επιστημονικό δίκτυο για να υποβαθμίζει τις συνέπειες του παθητικού καπνίσματος. Είχε επιτύχει μέσα σε δύο χρόνια 1.150 ευνοϊκές συνεντεύξεις στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο, 36 παρουσιάσεις σε επιστημονικά συνέδρια, 43 δημοσιεύσεις επιστημονικών άρθρων και την κυκλοφορία τριών βιβλίων.
Μια επιστολή οκτώ παραγράφων, που αμφισβήτησε τη ζημιά που έκανε το παθητικό κάπνισμα στην υγεία, είχε πληρωθεί με 10.000 δολάρια. Ο Luik, που υποτίθεται ότι είχε διατυπώσει μια ανεξάρτητη γνώμη επικρίνοντας τη μελέτη του EPA, είχε συστηματική επικοινωνία με στελέχη της καπνοβιομηχανίας για το περιεχόμενο του κειμένου του. Η καπνοβιομηχανία πλήρωνε για κάποιο διάστημα ακόμα και έναν επιμελητή του επιστημονικού περιοδικού The Lancet.
Ενδιαφέρον είχε η περίπτωσηLifting the Smokescreen: Tobacco Industry Strategy to Defeat Smoke Free Policies and Legislation | Pascal Diethelm, Martin McKee του Ragnar Rylander, ενός καθηγητή περιβαλλοντολογικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Γκέτεμπουργκ. Ο Rylander και οι συνεργάτες του είχαν δημοσιεύσει το 1999 ένα άρθρο που αθώωνε το παθητικό κάπνισμα, αναφέροντας ότι η χρηματοδότηση ήταν από το Center for Indoor Air ResearchCenter for Indoor Air Research.
Τα έγγραφα όμως στα αμερικανικά δικαστήρια αποκάλυψαν ότι ο μοναδικός χρηματοδότης αυτού του οργανισμού δεν ήταν άλλος από την καπνοβιομηχανία. O Rylander πληρωνόταν 60.000 δολάρια τον χρόνο από τη Philip Morris για έρευνες σχετικά με το παθητικό κάπνισμα και άλλα 90.000 δολάρια για συμβουλευτικές υπηρεσίες. Το θέμα έφτασε και στα ευρωπαϊκά δικαστήρια και ο δικαστής δέχτηκεThe supreme court of Switzerland annuls the judgment that found Pascal Diethelm and Jean-Charles Rielle guilty of defamation against Ragnar Rylander ότι ο Rylander ήταν μυστικά μισθοδοτούμενος και «δεν δίστασε να εξαπατήσει το κοινό για να ευνοήσει την καπνοβιομηχανία η οποία τον πλήρωνε».
Εξαγοράζοντας ερευνητές, η καπνοβιομηχανία είχε καταφέρει να εμφανίζει μια διαμάχη γύρω από τις συνέπειες του παθητικού καπνίσματος, η οποία δεν είχε καμία επιστημονική βάση. Ο σκοπός ήταν να καλλιεργηθούν αμφιβολίες στο κοινό. «Η αμφιβολία είναι το προϊόν μας, καθώς είναι το καλύτερο μέσο ανταγωνισμού με το “σώμα των δεδομένων” που υφίσταται στο μυαλό του γενικού κοινού», ανέφερεΗ αναφορά περιέχεται στο άρθρο του Guardian με τίτλο “The Denial Industry” ένα εσωτερικό έγγραφο της καπνοβιομηχανίας το 1969.
Το βασικό επιχείρημα ήταν πως η ίδια η ζωή έχει πολλούς κινδύνους και το παθητικό κάπνισμα είναι ένας από τους μικρότερους. Όταν το 1996 η Phillip Morris διεξήγαγε μια καμπάνια στην Ευρώπη προκειμένου να υποβαθμίσει τις επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος, έλεγε ότι οι αεροπορικές πτήσεις, τα κατοικίδια ζώα και η κατανάλωση γάλακτος είναι πιο επικίνδυνα από το παθητικό κάπνισμα.
Οι εταιρείες δεν χρηματοδοτούν μόνο μεμονωμένους ερευνητές αλλά και μεγάλους οργανισμούς, προσπαθώντας με αυτόν τον τρόπο να επηρεάσουν τις οδηγίες που δίνονται στο κοινό. Μερικοί από αυτούς τους οργανισμούς ίσως μάλιστα να αποτελούν ένα είδος «αχυρανθρώπου», όπως έδειξε το 2015 μια υπόθεση με πρωταγωνίστρια την Coca-Cola.
Η Coca-Cola είχε αντιληφθεί ότι η αχίλλειος πτέρνα στο μάρκετινγκ των προϊόντων της ήταν το θέμα της παχυσαρκίας. Αποφάσισε λοιπόν να προωθήσει την ιδέα ότι για τα περιττά κιλά φταίει κυρίως η σωματική αδράνεια και όχι η διατροφή. Μια καταχώρησηActive Healthy Living | Coca Cola Enterprises της εταιρείας στις εφημερίδες το 2013 έγραφε: «Στην Coca-Cola, πιστεύουμε ότι ο ενεργός τρόπος ζωής οδηγεί σε πιο ευτυχισμένες ζωές».
Διαφήμιση της Coca Cola για τον ενεργό τρόπο ζωής
Τον Απρίλιο του 2015, τρεις κορυφαίοι Αμερικανοί επιστήμονες ανακοίνωσαν μέσω ενός άρθρουEnergy balance: a crucial issue for exercise and sports medicine | British Journal of Sports Medicine τους στο περιοδικό British Journal of Sports Medicine τη δημιουργία του οργανισμού Global Energy Balance Network. Ανέφεραν τις πηγές χρηματοδότησής τους και ότι είχαν λάβει ένα «εκπαιδευτικό δώρο» από την Coca-Cola.
Ο νέος οργανισμός είχε σκοπό να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τη σημασία που παίζει η άσκηση στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους. Πρόεδρος ήταν ο James HillΤο βιογραφικό του James Hill, καθηγητής στο University of Colorado School of Medicine, αντιπρόεδρος ο Steven BlairΣύντομο βιογραφικό του Steven Blair, καθηγητής άσκησης και επιδημιολογίας στο University of South Carolina και το τρίτο ιδρυτικό μέλος ήταν ο Gregory Hand, κοσμήτορας του West Virginia University School of Public Health.
Ο οργανισμός είχε ξεκινήσει μια καμπάνιαThe Power of Everyday Activity | NYTimes στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, στο Facebook και το Twitter, προωθώντας την ιδέα ότι η σωστή απάντηση απέναντι στην παχυσαρκία ήταν η άσκηση. Σύμφωνα με τον Hill, το «τρώτε λιγότερο» δεν ήταν ποτέ ένα μήνυμα αποτελεσματικό. Το μήνυμα έπρεπε να είναι «κινηθείτε περισσότερο και τρώτε πιο έξυπνα».
Σε ένα βίντεο που κυκλοφόρησε ευρέως, ο Blair έκανε κριτική στα μίντια που έλεγαν ότι τα φαστφουντάδικα και τα σακχαρούχα αναψυκτικά έφταιγαν για την παχυσαρκία. Δεν υπήρχαν ουσιαστικά αποδεικτικά στοιχεία για κάτι τέτοιο και στην πραγματικότητα η καθιστική ζωή ήταν ο σημαντικότερος παράγων. Στην ιστοσελίδα του Global Energy Balance Network συστηνόταν ο συνδυασμός περισσότερης σωματικής άσκησης και τροφής.
Τον Αύγουστο του 2015, η εφημερίδα New York Times αποκάλυψεCoca-Cola Funds Scientists Who Shift Blame for Obesity Away From Bad Diets | NYTimes ότι η Coca Cola είχε δώσει 1 εκατομμύριο δολάρια στο University of Colorado FoundationΤο ίδρυμα που δέχεται τις δωρεές για το πανεπιστήμιο του Κολοράντο, ποσό που προοριζόταν για την ίδρυση του Global Energy Balance Network. Ακολούθησε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Associated Press δημοσιεύονταςAPNewsBreak: Emails reveal Coke’s role in anti-obesity group | AP email ενός στελέχους της Coca-Cola, που έδειχναν ότι η εταιρεία είχε παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του νέου οργανισμού. Διάλεξε τα ιδρυτικά μέλη, επεξεργάστηκε τη δήλωση αποστολής του οργανισμού, πρότεινε το περιεχόμενο της ιστοσελίδας του και έθεσε ως όραμα για την ερευνητική ομάδα να αποκρούει τη «δραματική ρητορική» των «εξτρεμιστών της δημόσιας υγείας».
Σε ένα από τα email, o Hill έγραφε: «Θέλω να βοηθήσω την εταιρεία σας να αποφύγει την εικόνα ότι είναι ένα πρόβλημα στη ζωή των ανθρώπων και να υποστηρίξω την ύπαρξη μιας εταιρείας που φέρνει σημαντικά και διασκεδαστικά πράγματα». Ο Hill πρότεινε να γίνει μια μελέτη που θα βοηθούσε την Coca-Cola να εστιάσει την ευθύνη για την παχυσαρκία στην έλλειψη άσκησης και κάλεσε την εταιρεία να τη χρηματοδοτήσει. «Θα είναι μια πολύ μεγάλη και δαπανηρή μελέτη, αλλά θα μπορούσε να αλλάξει το παιγνίδι», έγραψε. «Χρειαζόμαστε να γίνει αυτή η μελέτη».
Αποκαλύφθηκε ότι ο Blair, ο οποίος είχε δημοσιεύσει 700 άρθρα μέσα σε 25 χρόνια διαμορφώνοντας τις δημόσιες συστάσεις για τη φυσική δραστηριότητα, είχε λάβει πάνω από 3,5 εκατομμύρια δολάρια χρηματοδότηση από την Coca Cola μετά το 2008. Ο Hill, από τους κορυφαίους ειδικούς για τη παχυσαρκία και την άσκηση, είχε χρηματοδοτηθείNutrition expert ‘accepted $550,000 from Coca-Cola for obesity campaign’ | The Independent με 550,000 δολάρια.
Καθώς υπήρχαν πιέσεις για μεγαλύτερη διαφάνεια, ο διευθύνων σύμβουλος της Coca Cola, Muhtar Kent, έκανε δημοσίως γνωστόΜε άρθρο του στη Wall Street Journal που έφερε τον τίτλο “Coca-Cola: We’ll Do Better” ότι η εταιρεία είχε δαπανήσει 120 εκατομμύρια δολάρια από το 2010 και μετά για να χρηματοδοτήσει μεγάλες ιατρικές ομάδες που ασχολούνται με την παχυσαρκία. Μεταξύ των παραληπτών ήταν η American Academy of Pediatrics (AAPΗ ιστοσελίδα) η οποία έλαβε 3 εκατομμύρια δολάρια για να ξεκινήσει την ιστοσελίδα της healthchildren.org και η Academy of Nutrition and DieteticsΗ ιστοσελίδα, η μεγαλύτερη ομάδα διαιτολόγων στις ΗΠΑ, η οποία έλαβε 1,7 εκατομμύρια δολάρια.
Μετά την αποκάλυψη, οι δύο αυτοί οργανισμοί δήλωσαν ότι τερματίζουν τις σχέσεις τους με την Coca-Cola.
Το Global Energy Balance Network διαλύθηκεResearch Group Funded by Coca-Cola to Disband | ΝΥTimes τρεις μήνες μετά από τις πρώτες αποκαλύψεις. Το 1 εκατομμύριο δολάρια επιστράφηκε στην εταιρεία, ο Hill παραιτήθηκε από την ηγετική του θέση στο Κέντρο Ευεξίας στο Πανεπιστήμιο του Colorado, ο Blair αποσύρθηκε λόγω ηλικίας από την ενεργή ακαδημαϊκή ζωή, ο Hand υποχρεώθηκεGregory Hand Forced Out As Dean of West Virginia School of Public Health Amid Controversy Over Coca-Cola Funding | Corporate Crime Reporter σε παραίτηση από τη θέση του κοσμήτορα και το στέλεχος της Coca-Cola που συνομιλούσε μαζί τους –μία μικροβιολόγος– συνταξιοδοτήθηκε στα 61 της χρόνια.
Τελικά η καμπάνια της Coca-Cola, που εξαρχής δεν είχε τίποτα το μεμπτό, τινάχτηκε στον αέρα. Δεν είναι κακό να προωθεί κανείς την άσκηση, το αντίθετο. Ούτε είναι κανείς υποχρεωμένος να επαναλαμβάνει συνέχεια «κόψτε τις θερμίδες», καθώς αυτό λέγεται επί δεκαετίες χωρίς να έχει βοηθήσει στη αναχαίτιση της παχυσαρκίας. Και πράγματι για μερικά άτομα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία η ποσότητα της τροφής, π.χ. οι αθλητές λαμβάνουν πολλές θερμίδες αλλά διατηρούν λεπτό το σώμα τους γιατί τις «καίνε» μέσω της άσκησης.
Η Coca-Cola δεν κατηγορήθηκε για την καμπάνια της, αλλά επειδή ήθελε να φτιάξει έναν οργανισμό που ενώ φαινόταν ανεξάρτητος, στην πραγματικότητα θα προωθούσε μια θεματολογία καθ’ υπαγόρευση της εταιρείας. Το αξιοσημείωτο είναι ότι αυτό το σκάνδαλο ενδεχομένως δεν θα ερχόταν ποτέ στην επιφάνεια αν η ιστοσελίδα του νέου οργανισμού δεν έδειχνε ως έδρα του τα γραφεία της Coca-Cola στην Ατλάντα, και η εταιρεία δεν ήταν καταχωρημένη ως διαχειρίστρια της ιστοσελίδας. Κανείς ποτέ δεν είπε ότι οι μεγάλες εταιρείες είναι και υψηλής νοημοσύνης.
Ποιος γράφει τις επιστημονικές μελέτες; Οι επιστήμονες, φυσικά. Αλλά όχι πάντα, όπως έδειξαν τα εσωτερικά έγγραφα της φαρμακευτικής εταιρείας Wyeth κατά τη διάρκειας μιας μαζικής δικαστικής αγωγής εναντίον της για παρενέργειες δύο φαρμάκων της.
Στη δεκαετία του 1980 είχε αναπτυχθεί η ιδέα ότι οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης, όπως π.χ. ο κίνδυνος για οστεοπόρωση, θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με τη λήψη οιστρογόνων. Πολλές γυναίκες άρχισαν να πείθονται ότι με την έναρξη της εμμηνόπαυσης ο καλύτερος τρόπος αν ήθελαν να παραμείνουν νέες και υγιείς ήταν να παίρνουν το PremarinΤο φάρμακο της Wyeth, ένα φάρμακο που περιείχε οιστρογόνο.
pfizer.png
Μια μελέτη όμως στο περιοδικό New England Journal of Medicine είχε αναφέρει ότι το Premarin προκαλούσε από 4 μέχρι 14 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο της μήτρας· και δεν ήταν η μόνη που κατέληγε σε αυτό το συμπέρασμα. Ανακαλύφθηκε ωστόσο ότι μειώνοντας τη δόση του οιστρογόνου και χορηγώντας μια συνθετική μορφή προγεστερόνης –γνωστή ως προγεστίνη– ο κίνδυνος καρκίνου μειωνόταν σημαντικά. Έτσι η Wyeth έφτιαξε ένα δεύτερο φάρμακο, το PremproΠερισσότερα για το φάρμακο (οιστρογόνο συν προγεστίνη).
Η Wyeth έκανε μια επιτυχημένη καμπάνια περνώντας το μήνυμα της αντιμετώπισης της οστεοπόρωσης μέσω του Premarin, το οποίο ήταν από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα στις ΗΠΑ. Εκτός από την οστεοπόρωση, τα οιστρογόνα θεωρούνταν ότι προστατεύουν τις γυναίκες και από τις καρδιακές προσβολές. Για πολλά χρόνια, οι γιατροί παρατηρούσαν ότι οι γυναίκες που έκαναν ορμονοθεραπεία ήταν λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν καρδιακές παθήσεις, οστεοπόρωση και άνοια.
Επειδή όμως δεν υπήρχαν αποδεικτικά στοιχεία, τα αμερικανικά National Institutes of HealthNational Institutes of Health αποφάσισαν να κάνουν μια σειρά μελετών για την υγεία των γυναικών μέσω της Women’s Health Initiative (WHIΗ ιστοσελίδα), της μεγαλύτερης έρευνας που έγινε ποτέ στις ΗΠΑ, περιλαμβάνοντας περίπου 150.000 γυναίκες και 40 ερευνητικά κέντρα.
Μία από αυτές τις μελέτες θα εξέταζε τη χρήση των ορμονών σε 27.000 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες ηλικίας 50-79 ετών. Οι συμμετέχουσες χωρίστηκαν τυχαία σε ομάδες που θα λάμβαναν το Premarin, το Prempro ή ένα εικονικό φάρμακο. Οι ελπίδες ήταν υψηλές για την ιατρική κοινότητα καθώς θα υπήρχε επιτέλους μια αξιόπιστη απάντηση για τα οφέλη της ορμονοθεραπείας που συνέστηναν τόσοι πολλοί γιατροί.
Τα αποτελέσματα ήταν σοκαριστικάFDA Statement on the Results of the Women’s Health Initiative (Posted 8/13/2002) | FDA. Η μελέτη έδειξε ότι η ορμονική θεραπεία ήταν τόσο επιζήμια για τις γυναίκες που έπρεπε να διακοπεί. Το Prempro, αν και πράγματι δημιουργούσε μεγαλύτερη οστική πυκνότητα έχοντας ως αποτέλεσμα λιγότερα κατάγματα, προκαλούσε 29% αυξημένο ποσοστό καρδιαγγειακής ανεπάρκειας, 26% περισσότερους καρκίνους του μαστού, 41% αύξηση εγκεφαλικών επεισοδίων και διπλάσια περιστατικά άνοιας, σε σχέση με το εικονικό φάρμακο. Το Premarin είχε υψηλότερα ποσοστά άνοιας και εγκεφαλικά αλλά συνολικά λιγότερες παρενέργειες από το Prempro.
Περί τις 8.400 γυναίκες έκαναν μαζική αγωγή εναντίον της Wyeth λέγοντας ότι είχαν υποστεί ζημιά και η υπόθεση πήγε στα δικαστήρια. Εκεί αποκαλύφθηκεWyeth paid writers to promote hormone therapy: study | Reuters ότι η Wyeth είχε προσλάβει μια εταιρεία επικοινωνίας ονόματι DesignWrite, η οποία έγραφε άρθρα για λογαριασμό της τα οποία είχαν δημοσιευτεί μεταξύ των ετών 1997 και 2003 στα επιστημονικά περιοδικά.
Τα στελέχη της DesignWrite προσέγγιζαν στη συνέχεια ιατρικούς ερευνητές, οι οποίοι υπέγραφαν τις δημοσιεύσεις. Κατά τη διάρκεια της δίκης, το 2009, αποκαλύφθηκε ότι 26 τέτοια άρθρα είχαν δημοσιευτεί σε 18 ιατρικά περιοδικά υπογραμμίζοντας τα οφέλη της ορμονοθεραπείας στη γήρανση του δέρματος, τις καρδιακές παθήσεις και την άνοια αλλά σιωπώντας έναντι των πιθανών παρενεργειών.
Μεταξύ αυτών που είχαν δεχτεί να συνεργαστούν με αυτόν τον τρόπο ήταν και η Barbara SherwinMcGill clears professor of academic fraud | McGill Daily, μια γνωστή καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμο McGill του Καναδά, ειδική στις ορμόνες και στον τρόπο που επηρεάζουν τη διάθεση των γυναικών.
Το ghostwriting, δηλαδή να το υπογράφει άλλος το κείμενο από τον πραγματικό συγγραφέα, ο οποίος προφανώς έχει το επιστημονικό κύρος να επηρεάσει τους συναδέλφους του, δεν φαίνεται να είναι σπάνιοThe murky world of academic ghostwriting | MacLean’s. Μια έρευνα που έγινε το 2009 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 7,8% όλων των άρθρων που είχαν δημοσιευτεί τον προηγούμενο χρόνο σε έξι από τα μεγαλύτερα επιστημονικά περιοδικά είχαν τουλάχιστον έναν αφανή συγγραφέα. Ο Paul Hebert, επιμελητής του περιοδικού Canadian Medical Association Journal, έχει αναφέρει ότι απορρίπτει τη δημοσίευση 5-10 μελετών τον χρόνο, διότι αντιλαμβάνεται πως έχουν γραφτεί από συγγραφείς-φαντάσματα που χρησιμοποιούν οι φαρμακευτικές εταιρείες.
