Δημοσιεύτηκε στισ από

10 συμπεράσματα από το «Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών»

Ξεχωρίσαμε τα πιο ενδιαφέροντα σημεία από όσα διαδραματίστηκαν το τελευταίο τετραήμερο στον «ομφαλό της γης», όπου συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες ομιλητές και παρατηρητές από όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου.

Το κλίμα που συνάντησαν όσοι έμειναν επί τέσσερις ημέρες στο φετινό, τρίτο «Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών» (Delphi Economic ForumDelphi Economic Forum), που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα (1-4 Μαρτίου), στις παρυφές του αρχαιολογικού χώρου όπου λειτουργούσε το σημαντικότερο από τα 50 μαντεία της αρχαίας Ελλάδας, ήταν ανάμικτο. Από τη μία πλευρά οι δυσοίωνες προβλέψεις για θέματα όπως το δημογραφικό και οι δυνατότητες της χώρας να βγει ουσιαστικά από την πολυετή κρίση. Από την άλλη πλευρά, οι αισιόδοξοι από τον χώρο της πολιτικής, των επιχειρήσεων και της ακαδημαϊκής κοινότητας που θεωρούν πως υπάρχει ακόμα λίγος χρόνος. Ούτε ή μία ούτε η άλλη πλευρά μασούσε, όμως, τα λόγια της. Οι ευθείες απαντήσεις, η αμεσότητα και ενίοτε η σκληρή κριτική ήταν κοινά χαρακτηριστικά των περισσότερων συζητήσεων.

in_conversion-_wieser.jpg

Συζήτηση του διευθυντή της Καθημερινής Αλέξη Παπαχελά με τον πρώην πρόεδρο του Euro Working Group, Τόμας Βίζερ.
Το συνέδριο και τα όσα ειπώθηκαν κυριάρχησαν στα κοινωνικά δίκτυα και ειδικά στο twitter. Εμείς τα παρακολουθήσαμε δια ζώσης και εντοπίσαμε τα δέκα πιο ενδιαφέροντα, κατά τη γνώμη μας, σημεία:
  1. Πρώτο, πως η Ελλάδα έχει πράγματι πανίσχυρη Διασπορά –που ενισχύεται καθημερινά από το κύμα φυγής ικανότατων ανθρώπων λόγω της κρίσης– την οποία προς το παρόν δεν έχει καταφέρει να αξιοποιήσει. Η διάθεση της Διασποράς να προσφέρει προκύπτει από το γεγονός ότι συμμετέχει μαζικά σε συνέδρια όπως το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Οι Έλληνες και οι ελληνικής καταγωγής καθηγητές πανεπιστημίων, μέλη διεθνών οργανισμών και ανώτατα στελέχη πολυεθνικών επιχειρήσεων αποτέλεσαν σημαντικότατο τμήμα των ομιλητών.
  2. Δεύτερο, αν οι υποδομές των Δελφών βοηθούσαν, το Φόρουμ θα είχε τη δυνατότητα να προσελκύσει πολύ περισσότερους συμμετέχοντες από το εξωτερικό, ώστε να μην είναι μια σχεδόν αποκλειστικά ελληνική εκδήλωση. Όχι από πλευράς ομιλητών, αλλά από πλευράς των ανθρώπων που συμμετέχουν. Στις εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου των ΔελφώνΕυρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών και του ξενοδοχείου «Αμαλία» επικρατούσε επί τρεις ημέρες πρωτόγνωρος συνωστισμός.

    delfoi.jpeg

    Το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο των Δελφών, που χτίστηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή το 1977.
    Περίπου 1.700 σύνεδροι είχαν εγγραφεί φέτος, από 1.000 που συμμετείχαν στην περσινή εκδήλωση. Οι διοργανωτές δεν σκέφτονται, πάντως, τη μετακόμιση σε άλλη περιοχή, παρά την επιτυχία και το αδιαχώρητο σε όλες τις αίθουσες και τους διαδρόμους των δύο εγκαταστάσεων. Άνθρωποι που παρακολούθησαν τις εργασίες του Φόρουμ κατέθεσαν, πάντως, κάποιες ιδέες ώστε να αντιμετωπιστεί η έλλειψη εγκαταστάσεων. Μία από αυτές προβλέπει τη χρονική επέκταση του Φόρουμ και την οργάνωση των θεματικών ενοτήτων π.χ. ανά διήμερο, ώστε να περιοριστεί ο συνωστισμός.
  3. Τρίτο, τον πρώτο χρόνο, το 2016, το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών είχε σχεδόν αποκηρυχθεί από αρκετά κυβερνητικά στελέχη ως «συγκέντρωση της Νέας Δημοκρατίας». Στη δεύτερη διοργάνωση, πέρυσι, η κατάσταση ομαλοποιήθηκε. Φέτος συμμετείχε στο Delphi Economic Forum σχεδόν ολόκληρο το υπουργικό συμβούλιο, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, που μίλησε το βράδυ της Παρασκευής, και όλων των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων της Βουλής (πλην Χρυσής Αυγής).

    achtsioglou.jpg

    Η υπουργός Εργασίας Έφη Αχτσιόγλου στους Δελφούς.
  4. Τέταρτο, από το φετινό Φόρουμ παρέλασαν αρκετοί ισχυροί επιχειρηματίες της χώρας, αν και ο καθένας είχε διαφορετική στρατηγική εμφάνισης. Κάποιοι, όπως ο επιχειρηματίας Ευάγγελος Μυτιληναίος, προχώρησαν σε σημαντικές ανακοινώσεις (ο όμιλος Μυτιληναίος ανακοίνωσε επένδυση 300 εκατ. ευρώ για νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας). Ορισμένοι περιορίστηκαν σε παρεμβάσεις μέσω ομιλιών στις δεκάδες παρουσιάσεις του Φόρουμ και κάποιοι άλλοι πέρασαν μόνο «για να πάρουν μια μυρωδιά» και για τις επαφές. Της πλέον ενθουσιώδους υποδοχής από το ακροατήριο έτυχαν οι «συνήθεις ύποπτοι», όπως ο επικεφαλής της ChipitaChipita Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ο οποίος είπε πως δεν υπάρχουν ελληνικές πολυεθνικές, αλλά μόνο «διεθνοποιημένες ελληνικές εταιρείες».
  5. Πέμπτο, ως συνήθως αρκετές ενδιαφέρουσες παρουσιάσεις έγιναν μακριά από τον συνωστισμό που προκαλούσε αυτόματα στις αίθουσες η παρουσία υπουργών. Για παράδειγμα, αρκετοί από όσους έμειναν και τις τέσσερις ημέρες στους Δελφούς είπαν πως βρήκαν εξαιρετική την παρουσίαση του καθηγητή Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Κωνσταντίνου Κωστή. Ο κ. Κωστής παρουσίασε μια απαισιόδοξη εκτίμηση για την πορεία της χώρας, υποστηρίζοντας πως «αυτό που λείπει από την Ελλάδα είναι μία μάζα δυνάμεων ικανή να αντιμετωπίσει την κρίση και να καταλάβει τα όσα συμβαίνουν στον κόσμο γύρω μας». Ο ίδιος θεωρεί πως «το πρόβλημα είναι πολιτικό και όχι οικονομικό» και πως «δεν μπορεί να λυθεί με το υπάρχον πολιτικό σύστημα».

    keynote_adress-kostis.jpg

    Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Κωστής κατά την ομιλία του στους Δελφούς.
    Στο πάνελ για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας πολιτικής και σχετικά με το πώς μπορούν να βελτιωθούν οι «κανόνες του παιχνιδιού» –συμπεριλαμβανομένων των νόμων, των κανονιστικών διατάξεων και των θεσμών– για την αντιμετώπιση της αναποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα και την επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης, ο δικηγόρος Γιώργος Γεραπετρίτης μας θύμισε ένα παλιότερο θέμαΔιαβάστε το σχετικό άρθρο του Χρήστου Ιωάννου στο inside story του inside story, που αναρωτιόταν αν «Λογοδοτεί κανείς στην Ελλάδα». Ο κ. Γεραπετρίτης έδωσε την απάντηση που προέκυπτε και μέσα από το άρθρο, ότι δηλαδή «Στην Ελλάδα δεν λογοδοτεί κανείς για τις πράξεις του».
    Ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε μάλιστα ένα παράδειγμα, λέγοντας ότι: «Η κυβέρνηση φέρνει έναν νόμο. Η αρμόδια επιτροπή της Βουλής προτείνει αλλαγές. Όμως η κυβέρνηση φέρνει πράξη νομοθετικού περιεχομένου, που τροποποιεί τον νόμο κατά το τμήμα που δεν είναι αρεστός. Με άλλα λόγια, την επομένη της δημοσιοποίησης του νόμου υπάρχει και η τροποποίησή του».
    Από τις πλέον ζωντανές ήταν και η συζήτηση για τα fake news, τις εσκεμμένα λανθασμένες ή παραπλανητικές πληροφορίες που διακινούνται κυρίως μέσω ηλεκτρονικών μέσων, στην οποία συμμετείχε και ο ιδρυτής του inside story, Δημήτρης Ξενάκης. Οι απόψεις που ακούστηκαν ξεκινούσαν από το αν πρέπει ή όχι να υπάρξει περισσότερη κοινοτική παρέμβαση στα κοινωνικά δίκτυα και την ανάγκη διαφάνειας στις πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων όπως το facebook, και έφταναν μέχρι την αναζήτηση νέων μοντέλων εσόδων για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία δεν μπορούν πλέον να στηριχθούν στη διαφήμιση. «Πρέπει οι δημοσιογράφοι να μάθουν να ακούν τους αναγνώστες τους, να αναδείξουν και να εξηγήσουν τη διαδικασία παραγωγής μιας είδησης, αλλά και να επαναφέρουμε την επαγγελματική σχέση μεταξύ δημοσιογράφων, επιχειρήσεων και κράτους».

    session_24.jpg

    Το πάνελ για τα fake news.
  6. Το έκτο σημείο συνδέεται με το δημογραφικό. Επειδή ο μέσος όρος ηλικίας όσων συμμετείχαν ήταν σχετικά υψηλός, χρειαζόταν αρκετή προσπάθεια από τους ομιλητές ώστε ο τόνος των συζητήσεων να μην μετατοπιστεί μακριά από την ελπίδα και βρεθεί πολύ κοντά προς τη νοσταλγία για τις λαμπρές ημέρες του πρόσφατου παρελθόντος. Το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας, που «γερνάει» ταχύτατα, ήταν ένα από τα σημεία που τονίστηκαν από πολλούς ομιλητές, σε πάρα πολλές από τις συζητήσεις του Φόρουμ.
  7. Tο έβδομο σημείο είναι πως, αν και αξιόλογο τμήμα των εργασιών του Φόρουμ αφορούσε τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, ήταν περιορισμένοι οι Ρώσοι και οι Αμερικανοί (μίλησε ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Geoffrey R. Pyatt), οι Βρετανοί (η πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου Kate Smith παρακολούθησε κάποιες συζητήσεις), οι Γάλλοι, Αυστριακοί και άλλοι Ευρωπαίοι, καθώς και οι Κινέζοι.

    in_conversation_-_pyatt.jpg

    O Geoffrey R. Pyatt στους Δελφούς.
    Η απουσία των Ρώσων αποτέλεσε μάλιστα αφορμή για αστεία, σε συζήτηση που είχε τίτλο «ΗΠΑ – Ρωσία – Κίνα», η οποία κατά τα άλλα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Δύο Ρώσοι ομιλητές είχαν, πάντως, συμμετάσχει την προηγούμενη ημέρα σε άλλη συζήτηση για τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
  8. Το όγδοο συμπέρασμα αφορά στην επισήμανση που έκανε και ο πρώην υπουργός Τάσος Γιαννίτσης σε ένα από τα κλειστά δείπνα, σύμφωνα με την οποία δεν βρίσκονται ψηλά στη δημόσια συζήτηση (αλλά και στις συζητήσεις του Φόρουμ) θέματα όπως οι ανισότητες που έχει δημιουργήσει η κρίση στην Ελλάδα, καθώς και άλλα δυσάρεστα κοινωνικά ζητήματα. Το θέμα της ανισότητας, στη διεθνή του διάσταση, συζητήθηκε φέτος στους Δελφούς, χωρίς να εξειδικευθεί η κουβέντα στο τι συμβαίνει στη χώρα μας.
  9. Ένατο, από τους πλέον δραστήριους συμμετέχοντες στο φετινό Φόρουμ ήταν ο γνωστός εφοπλιστής Γιώργος Προκοπίου, ο οποίος ήταν ομιλητής σε συζήτηση για τη ναυτιλία το Σάββατο.

    prokopioudelphi.jpg

    Με το μικρόφωνο ο Γιώργος Προκοπίου, Chairman, Dynagas LNG Partners, στους Δελφούς.
    Είχε έρθει, όμως, από την πρώτη ημέρα και συμμετείχε ως ακροατής σε πολλές από τις συζητήσεις, με συχνότατες παρεμβάσεις. Κοινό σημείο των παρεμβάσεων του κ. Προκοπίου ήταν ότι πρέπει να εμπεδωθεί στο προσωπικό του δημοσίου μία περισσότερο φιλική προσέγγιση προς την επιχειρηματικότητα και τον πλούτο που ενίοτε την συνοδεύει.
  10. Το δέκατο σημείο συνδέεται με τις απόψεις που εκφράστηκαν από κάποιους που δεν συμμετείχαν στο Φόρουμ, σύμφωνα με τους οποίους στους Δελφούς συγκεντρώνονται άνθρωποι οι οποίοι συνομιλούν μεταξύ τους χωρίς να έχουν στενή σχέση με το τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα. Κάποιοι έφτασαν μέχρι το σημείο να παραφράσουν τη γνωστή έκφραση του Αμερικανού καθηγητή Samuel P. Huntington για τον «Davos Man», το αρχέτυπο του ανθρώπου που συμμετέχει στο γνωστό ετήσιο φόρουμ του Νταβός στο ελβετικό θέρετρο. Ο Huntington, σε μια ανάλυσή τουDead Souls: The Denationalization of the American Elite | Samuel P. Huntington το 2004 είχε γράψει για την «αναδυόμενη παγκόσμια υπερ-κλάση», τους «εργαζόμενους με τα χρυσά κολάρα», τους «κοσμοκράτες» και τους «επιτυχημένους επιχειρηματίες της Νέας Οικονομίας», που κάθε χρόνο ταξιδεύουν στο Νταβός. Στην περίπτωση των Δελφών, πάντως, σίγουρα δεν συναντήσαμε μόνο τα «χρυσά κολάρα» και τους κροίσους που περιέγραφε ο Huntington.

Φώτης Κόλλιας
Τις τελευταίες (σχεδόν) 3 δεκαετίες περιπλανάται στον ελληνικό Τύπο. Εργάστηκε, μεταξύ άλλων, στον Οικονομικό Ταχυδρόμο, στην Ημερησία, στην Καθημερινή, στον ΣΚΑΪ & στην Ισοτιμία. Γράφει στο euro2day.gr για τις επενδύσεις, τις ιδιωτικοποιήσεις και τα έργα υποδομής.