Οι γενναιόδωρες εθελούσιες έξοδοι των ελληνικών τραπεζών

Η οικονομική κρίση δεν ήταν εξίσου αμείλικτη με όλους τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα. Το κύμα απολύσεων που σάρωσε την ελληνική αγορά εργασίας και η απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, σε μία χώρα που βυθίστηκε σε πολυετή ύφεση, οδήγησαν στην ανεργία εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους, ενώ πολλοί εξ αυτών έχασαν τη δουλειά τους χωρίς καν να λάβουν τη νόμιμη αποζημίωση που δικαιούνταν.
Την ίδια στιγμή, μία μικρή αλλά όχι αμελητέα μερίδα ιδιωτικών υπαλλήλων «έπεσε στα μαλακά». Ο λόγος για τους χιλιάδες τραπεζοϋπαλλήλους που συμμετείχαν σε κάποιο από τα προγράμματα εθελούσιας εξόδου που «έτρεξαν» οι τέσσερις (ανακεφαλαιοποιημένες με κρατικό χρήμα) συστημικές τράπεζες από το 2013 και μετά. Τα χρηματικά «πακέτα» που πήραν για να αποχωρήσουν οικειοθελώς είναι κατά κοινή ομολογία αξιοζήλευτα, ειδικά αν συγκριθούν με τις αποζημιώσεις της πλειονότητας των απολυμένων του υπόλοιπου ιδιωτικού τομέα, ενώ δεν λείπουν οι προκλητικές περιπτώσεις υψηλόβαθμων τραπεζικών στελεχών που, ενώ πήραν το πλουσιοπάροχο μπόνους της εθελούσιας που τους προσέφερε ο εργοδότης τους (και κατά προέκταση ο Έλληνας φορολογούμενος), στη συνέχεια επαναπροσλήφθηκαν σε άλλη ή ακόμη και στην ίδια τράπεζα.

Ένας από τους λόγους που οι μεγάλες εταιρείες προτιμούν τα προγράμματα οικειοθελούς αποχώρησης, είναι διότι επιτυγχάνουν «αναίμακτα» την εκάστοτε επιθυμητή μείωση προσωπικού. Συγκεκριμένα στην περίπτωση των τραπεζών, αποφεύγουν την εναλλακτική των ομαδικών απολύσεων, οι οποίες θα επέφεραν ακόμη ένα πλήγμα στην ήδη «τσαλακωμένη» δημόσια εικόνα τους. Δεύτερος και ίσως σημαντικότερος λόγος: ελαχιστοποιούν τις πιθανότητες για απεργιακές κινητοποιήσεις από μεριάς των εργαζομένων σε έναν κλάδο όπου η συνδικαλιστική πυκνότητα (η αναλογία συνδικαλισμένων προς το σύνολο των απασχολούμενων) ανέρχεται σε 85%, μια από τις υψηλότερες στη χώρα μας και στην Ευρώπη, όπως σημειώνει η ΟΤΟΕΤαυτότητα της Ομοσπονδίας Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδας.
Με βάση τα τελευταία προγράμματα εθελούσιας εξόδου που έχουν ανακοινώσει οι τράπεζες, το κίνητρο αποχώρησης μπορεί να αγγίξει ακόμη και τους 72 μισθούς, ενώ το πλαφόν της μικτής αποζημίωσης έχει οριστεί πλέον στα 180.000 ευρώ, από τα 170.000 ευρώ που ήταν προηγουμένως.
Για να υπάρξει μία τάξη μεγέθους για το πόσο γαλαντόμες είναι οι τράπεζες, με βάση την ισχύουσα νομοθεσίαΠίνακας Αποζημίωσης Υπαλλήλων | Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζόμενων και Ανέργων Γ.Σ.Ε.Ε. ένας ιδιωτικός υπάλληλος που έκλεισε 21 χρόνια προϋπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη την 1η Μαρτίου 2018 (άρα στις 12/11/2012 δεν είχε συμπληρώσει 17 έτη), σε περίπτωση απόλυσης (χωρίς προειδοποίηση) δικαιούται βασική αποζημίωση ίση με 12 μισθούς. Επίσης σύμφωνα με το άρθρο 5 του νόμου 3198 του 1955Κατεβάστε εδώ τον 3198/1955, κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης απόλυσηςΥπολογισμός Αποζημίωσης Απόλυσης | Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζόμενων και Ανέργων Γ.Σ.Ε.Ε. δεν λαμβάνονται υπόψη οι τακτικές αποδοχές του τελευταίου μήνα κατά το ποσό που υπερβαίνει το οκταπλάσιο του ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη, πολλαπλασιαζόμενο επί τον αριθμό 30. Με βάση τα όσα ισχύουν σήμερα, το ποσό αυτό ανέρχεται στα 6.283,2 ευρώ, άρα το συνεπαγόμενο πλαφόν αποζημίωσης είναι αυτή τη στιγμή στα 75.398,4 ευρώ (δηλαδή 6.283,2 ευρώ επί 12). Όλα αυτά βέβαια αν ο εργοδότης δεν ενημερώσει τον υπάλληλο ότι πρόκειται να τον απολύσει, αφού σε περίπτωση απόλυσης με προειδοποίηση η αποζημίωση μειώνεται δραματικά.

Στην υπηρεσιακή εγκύκλιο της ΕΤΕ για το πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου του 2013 αναφερόταν ρητώς ότι «οι συμμετέχοντες στα συγκεκριμένα προγράμματα εθελούσιας αποχώρησης, δε θα δύνανται να επαναπροσληφθούν στον Όμιλο της Εθνικής Τράπεζας, σε αντίθετη δε περίπτωση θα πρέπει ο δικαιούχος να επιστρέψει τις παροχές του προγράμματος στο σύνολό τους (συμπεριλαμβανομένου και του κόστους αυτασφάλισης στο ΙΚΑ και στους λοιπούς Ασφαλιστικούς Οργανισμούς)».

Στις 7 Μαΐου 2015, το φως της δημοσιότητας είδε μία καταγγελίαΗ ανακοίνωση της 07/05/2015 έχει τίτλο «Το πάρτυ πρέπει να σταματήσει» του Συλλόγου Υπαλλήλων Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας (ΣΥΕΤΕΣύλλογος Υπαλλήλων Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας), που κατηγορεί την τότε νέα διοίκηση της τράπεζας των Λούκα Κατσέλη και Λεωνίδα Φραγκιαδάκη, για ένα «όργιο αδιαφανών προσλήψεων Συμβούλων και Ειδικών Συνεργατών» και «καταχρηστική καταστρατήγηση του ισχύοντος πλαισίου του Κανονισμού Εργασίας». Μάλιστα ο ΣΥΕΤΕ στην ανακοίνωσή του χαρακτηρίζει «αδιανόητο και ηθικά απαράδεκτο το φαινόμενο του βολέματος σε θέσεις Συμβούλων Διοίκησης και Ειδικών Συνεργατών, στελεχών που πρόσφατα αποχώρησαν από την Εθνική ή άλλες τράπεζες με προγράμματα εθελούσιας εξόδου».
Μιλήσαμε με τον πρόεδρο του ΣΥΕΤΕ Γιώργο Αρβανίτη, o οποίος δήλωσε ότι πλέον τα φαινόμενα αυτά έχουν περιοριστεί κατά πολύ. Όπως αναφέρει στο inside story o πρόεδρος της ΟΤΟΕ Σταύρος Κούκος, το 2016 το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣΤαμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) έθεσε ως βασικό όρο στα τραπεζικά προγράμματα εθελούσιας εξόδου τη μη επαναπρόσληψη των συμμετεχόντων.

Απευθυνθήκαμε στο ΤΧΣ, το οποίο δίνει την έγκρισή του στα προγράμματα εθελούσιας εξόδου των συστημικών τραπεζών, με δύο βασικές ερωτήσεις:

• Με δεδομένη τη δυσμενή οικονομική κατάσταση που επικρατεί στη χώρα και την επιδείνωση των συνθηκών στην ελληνική αγορά εργασίας, πώς δικαιολογείτε το γεγονός ότι τα προγράμματα εθελούσιας εξόδου των τραπεζών με την πάροδο του χρόνου γίνονται όλο και πιο γενναιόδωρα ως προς τα οικονομικά κίνητρα που προσφέρουν;
• Το 2016 ζητήσατε να τεθεί ως απαράβατος όρος στα προγράμματα οικειοθελούς αποχώρησης η μη επαναπρόσληψη στελεχών. Τι σας ώθησε σε αυτήν την κίνηση; Είχαν υποπέσει στην αντίληψή σας περιπτώσεις στελεχών που αποχώρησαν με πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου και στη συνέχεια ανανέωσαν τη συνεργασία τους με την ίδια ή με άλλες τράπεζες;

Η απάντηση που λάβαμε ήταν:
«Τα προγράμματα οικειοθελούς αποχώρησης (VRS) αποτελούν απόφαση της διοίκησης της τράπεζας, στην οποία το ΤΧΣ παρέχει την συγκατάθεσή του. Σε γενικές γραμμές οι όροι των VRS καθορίζονται από τις διοικήσεις των τραπεζών, λαμβάνοντας υπόψιν τις δεσμεύσεις του σχεδίου αναδιάρθρωσής τους. Το γεγονός ότι τα επιτυχημένα VRS απαιτούν την κατάλληλη παροχή κινήτρων οφείλεται εν μέρει στους περιορισμούς που προκύπτουν από την εργασιακή νομοθεσία αναφορικά με τις απολύσεις. Ο όρος της μη επαναπρόσληψης εφαρμοζόταν πάντα από τις τράπεζες».

Οι εγχώριες τράπεζες δεν ήταν οι μόνες που κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους χρειάστηκαν κρατικό χρήμα για να ορθοποδήσουν, ωστόσο όπως προκύπτει ήταν από τις πιο γενναιόδωρες στα προγράμματα εθελούσιας εξόδου των υπαλλήλων τους. Κρατική ένεση ρευστότητας χρειάστηκαν για παράδειγμα και οι ιρλανδικές τράπεζες, που επίσης αναγκάστηκαν να εκπονήσουν τα δικά τους σχέδια αναδιάρθρωσηςBank of Ireland statement on Restructuring, 16 July 2010 και να προχωρήσουν σε οικειοθελείς αποχωρήσεις προσωπικού. Στην Ιρλανδία το πλαφόν αποζημίωσης ήταν μεν στα 225.000 ευρώ (υψηλότερο δηλαδή από ό,τι στην Ελλάδα), ωστόσο τα κίνητρα αποχώρησης ψαλιδίστηκαν σημαντικάBanks’ staff will get €60,000 less under redundancy plan | Independent.ie. Έτσι, ενώ ένας μέσος εργαζόμενος με το παλιό καθεστώς θα λάμβανε πακέτο σχεδόν 140.000 ευρώ, με τους νέους όρους του 2012 το ποσό αυτό περιορίστηκε κατά 60.000 ευρώ περίπου, στα 81.000 ευρώ.
Στην Κύπρο, όπου οι διάσωση των τραπεζών έγινε με bail-in (κούρεμα καταθέσεων) και όχι bail-out (κρατικό χρήμα), η Τράπεζα Κύπρου στο πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου που ανακοίνωσεBank of Cyprus launches voluntary redundancy scheme | Reuters το καλοκαίρι του 2013 προσέφερε στους υπαλλήλους της έναν μισθό για κάθε διετία προϋπηρεσίας συν πέντε μισθούς μπόνους, με το ανώτατο όριο στα 150.000 ευρώ.

Οι ελληνικές τράπεζες μάλιστα, μετά την πρώτη ανακεφαλαιοποίηση του 2012-2013 φαίνεται να είναι πολύ πιο γενναιόδωρες από ό,τι στο παρελθόν. Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με ανακοίνωση της ΠειραιώςΕθελούσια Έξοδος Προσωπικού | Τράπεζα Πειραιώς για μία (πολύ πιο περιορισμένης συμμετοχής) εθελούσια έξοδο που «έτρεξε» το 2005, «το σύνολο των αποζημιώσεων που καταβλήθηκαν ισοδυναμεί με αποδοχές δύο ετών, των υπαλλήλων που αποχώρησαν».

Τον Μάρτιο του 2012, ένα μήνα μετά την επεισοδιακή υπερψήφισηΥπερψηφίστηκε το “Μνημόνιο 2” | news247 του δεύτερου μνημονίου από τη Βουλή, με την ανοικτή απειλή της χρεοκοπίαςΤο χρονικό της μεγάλης κρίσης | Τράπεζα της Ελλάδας και της εξόδου της χώρας από το ευρώ να επικρέμαται, η Τράπεζα της Ελλάδας εκπονεί μία μελέτη αξιολόγησης του τραπεζικού τομέα και πιο συγκεκριμένα των προοπτικών βιωσιμότητας των τραπεζών, από την οποία προκύπτουν τέσσερις «συστημικές τράπεζες», η Εθνική, η Eurobank, η Alpha Bank και η Πειραιώς, οι οποίες κρίνονται κατάλληλες για κρατική στήριξη.

Σχεδόν ένα χρόνο μετά, το δίμηνο Μαΐου-Ιουνίου 2013Δραστηριότητες του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου 2013, ολοκληρώνονται οι αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου των τεσσάρων μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών, οι οποίες κάλυψαν τις κεφαλαιακές ανάγκες τους (όπως καθορίστηκαν από τα stress tests) με χρήματα που δανείστηκε η χώραΧάθηκαν 36,4 δισ. από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών | Ναυτεμπορική από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Θα ακολουθήσουν άλλες δύο ανακεφαλαιοποιήσεις, η μία την αμέσως επόμενη χρονιάΔραστηριότητες του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για την περίοδο Ιανουαρίου 2014 – Ιουνίου 2014 με ιδιωτικά κεφάλαια και η δεύτερη το 2015Δραστηριότητες του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για την περίοδο Ιουλίου – Δεκεμβρίου 2015 όπου συμμετείχε και το ΤΧΣ.
Λόγω της λήψης κρατικών κεφαλαίων διάσωσης, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες υπάχθηκαν στο ευρωπαϊκό καθεστώς κρατικών ενισχύσεων που τους επέβαλε διάφορους περιορισμούς (όπως τη μη διανομή μερίσματος στους μετόχους) ώστε να μην υπάρξει στρέβλωση του ανταγωνισμού. Επίσης, υποχρεώθηκαν να συντάξουν και να υποβάλουνΑνακοίνωση: Ολοκληρώθηκε ο κύκλος συναντήσεων μεταξύ της DG Comp και των τεσσάρων συστημικών τραπεζών | Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας προς έγκριση στην Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DGComp) σχέδια αναδιάρθρωσης, τα οποία περιλάμβαναν μια σειρά από δεσμεύσεις υλοποίησης συγκεκριμένων μέτρων και ενεργειών για τη συγκράτηση του συνολικού λειτουργικού κόστους τους. Έκτοτε τα σχέδια αυτά επικαιροποιήθηκαν ως προς τις λεπτομέρειές τους, όμως κινούνται σταθερά στους προαναφερθέντες άξονες: τη μείωση προσωπικού και καταστημάτων εντός συνόρων, τον περιορισμό της παρουσίας τους στο εξωτερικό και την πώληση μη τραπεζικών δραστηριοτήτων.
Στο πλαίσιο αυτό, το 2013 ξεκινά ένας συντονισμένος γύρος μαζικών προγραμμάτων εθελούσιας εξόδου στις τέσσερις συστημικές τράπεζες, που φέρουν την έγκριση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Πρόκειται ουσιαστικά για «βελούδινες» απολύσεις, καθώς οι συμμετέχοντες συναινούν να αποχωρήσουν, αποδεχόμενοι τα οικονομικά κίνητρα που παρέχει ο εργοδότης για τη λύση της σχέσης εργασίας (καταγγελία σύμβασης εργασίας με χορήγηση αποζημίωσης μεγαλύτερη από τη νόμιμη, με το ποσό να ποικίλει ανά εργαζόμενο με βάση την προϋπηρεσία του). Βέβαια, ο συναινετικός χαρακτήρας της συμμετοχής δεν σημαίνει ότι λείπουν οι καταγγελίεςΚοινή Ανακοίνωση για την την εκβιαστική «εθελούσια» στη EUROBANK | resaltostigalera.blogspot.gr για αθέμιτες πιέσεις στους εργαζομένους προκειμένου να δεχθούν να αποχωρήσουν.
Το 2013, τον «χορό» εντός Ελλάδας ανοίγει η Τράπεζα Πειραιώς. Στις 19 Ιουλίου, μετά την απορρόφηση και εξαγορά έξι τραπεζών, ανακοινώνειΠειραιώς: Ανακοίνωσε πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου | Euro2day τους όρους και τις προϋποθέσεις του προγράμματος. Οι συμμετέχοντες θα λάμβαναν την νόμιμη αποζημίωσή τους (για απόλυση χωρίς προειδοποίηση) και επιπλέον ποσό, από 25%-100% του τελευταίου τους μισθού, για κάθε έτος προϋπηρεσίας στην τράπεζα ή σε θυγατρική της εταιρεία.
Τα ποσοστά διέφεραν ανάλογα με την ηλικιακή κατηγορία που ανήκε ο εργαζόμενος, με τα υψηλότερα κίνητρα να παρέχονται σε όσους βρίσκονταν μεταξύ 50-53 ετών. Το «μπόνους» αποχώρησης για τους εργαζόμενους που προέρχονταν από την πρώην Αγροτική Τράπεζα κυμαινόταν ανάμεσα σε 5 και 22 μισθούς.

Σε περίπτωση που είχαν οικογένεια, οι εργαζόμενοι δικαιούνταν επιπρόσθετα δύο μισθούς για κάθε ανήλικο τέκνο, ενώ αυτοί που θεμελίωναν δικαίωμα συνταξιοδότησης έως 31/12/2013 λάμβαναν συν 8 μισθούς.
Το κατώτατο όριο της συνολικής αποζημίωσης που μπορούσε να πάρει όποιος αποχωρούσε οικειοθελώς είχε οριστεί στο μικτό ποσό των 8.000 ευρώ, ενώ το ανώτατο δεν μπορούσε να ξεπερνά τα 170.000 ευρώ. Επίσης το πρόγραμμα συνοδευόταν από μία σειρά άλλων προνομίων και παροχών, όπως διατήρηση της ιδιωτικής ιατροφαρμακευτικής κάλυψης για ακόμη δύο χρόνια μετά την αποχώρηση, διατήρηση των προνομιακών όρων προσωπικού στα δάνεια (στεγαστικά, καταναλωτικά) που είχαν λάβει οι υπάλληλοι και δωρεάν συμβουλευτική στήριξη για έναν χρόνο.
Ο συνολικός αριθμόςΟλοκληρώθηκε το πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου | Τράπεζα Πειραιώς των συμμετεχόντων ανήλθε στους 2.182 υπαλλήλους και αντιπροσώπευε το 12% περίπου των τότε εργαζομένων του Ομίλου της Πειραιώς στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το ΤΧΣΔραστηριότητες του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για την περίοδο Ιουλίου 2013 – Δεκεμβρίου 2013, το συνολικό κόστος και η ετήσια εξοικονόμηση εκτιμάται ότι ήταν 137 εκατ. ευρώ και 109 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, με τη μέση μικτή αποζημίωση ανά συμμετέχοντα στα 62.786 ευρώ.
Στις 5 Νοεμβρίου 2013, η Γενική Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού της Eurobank γνωστοποιείΗ ανακοίνωση της Γενικής Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού με θέμα «Πρόγραμμα Εθελούσιας Εξόδου Προσωπικού» στο προσωπικό τους όρους και τις προϋποθέσεις του δικού της προγράμματος εθελούσιας εξόδου. Πέρα από τη βασική αποζημίωση, στα κίνητρα αποχώρησης περιλαμβανόταν επιπλέον ποσό από 20% έως 100% του μηνιαίου μισθού που λάμβανε ο εργαζόμενος επί τα συμπληρωμένα έτη προϋπηρεσίας στον Όμιλο (και πάλι το ποσοστό διέφερε από ηλικία σε ηλικία), δύο επιπρόσθετοι μισθοί για κάθε ανήλικο τέκνο, ενώ για τους εργαζόμενους άνω των 57 ετών δινόταν ως έξτρα κίνητρο ποσό για την εξαγορά έως και τριών πλασματικών χρόνων ασφάλισης.
Στο ποσό που προέκυπτε από το άθροισμα των παραπάνω προσετίθετο ο αναλογών φόρος και έτσι προέκυπτε το συνολικό μικτό ποσό που θα λάμβανε ο κάθε συμμετέχων στο πρόγραμμα, το οποίο είχε πλαφόν τα 170.000 ευρώ. Και εδώ, στις πρόσθετες παροχές περιλαμβανόταν η παροχή ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής περίθαλψης για δύο επιπλέον έτη από τη λύση της σύμβασης εργασίας και διατηρούνταν οι προνομιακοί όροι των δανείων που είχαν χορηγηθεί σε όσους αποχωρούσαν. Το εν λόγω πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, όπως γράφει το ΤΧΣ, οδήγησε στην αποχώρηση 1.073 εργαζομένων με κόστος 86 εκατ. ευρώ, ενώ η ετήσια εξοικονόμηση υπολογίστηκε σε 61 εκατ. ευρώ, με μέση κατά κεφαλήν αποζημίωση στα 80.149 ευρώ.
Ακολούθησε στις 19 Δεκεμβρίου 2013 το πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου που «έτρεξε» η Εθνική Τράπεζα. Κι εδώ το «πακέτο» αποχώρησης περιλάμβανε τη νόμιμη αποζημίωση, μπόνους 30-100% επί του μικτού μισθού του Δεκεμβρίου 2013 πολλαπλασιαζόμενο με τον αριθμό των συμπληρωμένων ετών προϋπηρεσίας, και επιπλέον κίνητρα για όσους επρόκειτο να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης την προσεχή τριετία (κάλυψη του συνόλου των ασφαλιστικών εισφορών έως και τις 31/12/2016 το αργότερο).
Για τους υπαλλήλους που προέρχονταν από τις τράπεζες FBB και Probank η αποζημίωση ορίστηκε στους 14 μισθούς, με ανώτατο όριο το ποσό των 70.000 ευρώ. Για όλους τους υπόλοιπους το ανώτατο συνολικό μικτό ποσό αποζημίωσης ήταν στα 170.000 ευρώ. Στο πρόγραμμα της ΕΤΕ δεν υπήρχε αναφορά σε επιπλέον αποζημίωση για ανήλικα τέκνα, παρεχόταν ωστόσο δυνατότητα συνέχισης της ασφάλισης των συμμετεχόντων για παροχές υγείας σε είδος από το ΤΥΠΕΤΤαμείο Υγείας Προσωπικού Εθνικής Τράπεζας για χρονικό διάστημα δύο ετών από την αποχώρησή τους με κάλυψη του κόστους ασφάλισης από την τράπεζα. Για όσους θα θεμελίωναν δικαίωμα σύνταξης γήρατος μέχρι και την 31/12/2016, υπήρχε η δυνατότητα αναστολής της καταβολής των δόσεων των στεγαστικών τους δανείων, ενώ στους υπόλοιπους υπαλλήλους δινόταν η δυνατότητα αναχρηματοδότησης των δανείων τους με όρους πελατών.
Στο πρόγραμμα της Εθνικής συμμετείχαν 2.510 υπάλληλοι, με συνολικό κόστος 160 εκατ. ευρώ και ετήσιο όφελος 120 εκατ. ευρώ. Η μέση αποζημίωση διαμορφώθηκε στα 63.745 ευρώ.
Τον Σεπτέμβριο του 2014 έρχεται η σειρά της Alpha Bank να ανακοινώσειAlpha Bank: Οι όροι του προγράμματος εθελουσίας εξόδου | Euro2day το δικό της πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου. Το «πακέτο» που προσφέρει αποτελεί το άθροισμα της νόμιμης αποζημίωσης, με επιπλέον 20%-80% των τακτικών μηνιαίων αποδοχών επί τα έτη υπηρεσίας και προσαύξηση των ποσοστών αυτών κατά 10-20% για το προσωπικό που εργαζόταν σε μονάδες της περιφέρειας (εκτός νομού Αττικής και Θεσσαλονίκης). Η συνολική μικτή αποζημίωση και πάλι δεν μπορούσε να υπερβαίνει τα 170.000 ευρώ.
Στις επιπλέον παροχές περιλαμβανόταν η συνέχιση της νοσοκομειακής κάλυψης μέσω του ομαδικού ασφαλιστηρίου σε ιδιωτική ασφαλιστική για δύο έτη μετά την αποχώρηση και η διατήρηση των προνομιακών επιτοκίων και των ευνοϊκών όρων ρυθμίσεων οφειλών προσωπικού. Όπως αναφέρει το ΤΧΣΔραστηριότητες του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για την περίοδο Ιουλίου – Δεκεμβρίου 2014, στο πρόγραμμα συμμετείχαν περίπου 2.200 εργαζόμενοι. «Σαν αποτέλεσμα η Alpha Bank θα έχει μείωση του μισθολογικού κόστους κατά περίπου 120 εκατ. ευρώ ετησίως και ένα εφάπαξ κόστος περίπου 195 εκατ. ευρώ». Κάνοντας τη διαίρεση, προκύπτει ότι η μέση μικτή αποζημίωση ανήλθε στα 88.636 ευρώ.

Δύο μήνες μετά, τον Νοέμβριο του 2014, η Τράπεζα Πειραιώς ξαναπαίρνει τη σκυτάλη και επανέρχεται με νέο πρόγραμμαΠειραιώς: Εθελουσία με αποζημίωση ως 42 μισθούς! | Euro2day. Τα οικονομικά κίνητρα που παρέχονται διαφέρουν από αυτά του 2013. Πλέον υπάρχουν τρεις επιλογές: α) τριετής άδεια με μερικές αποδοχές και έναν μισθό αποζημίωση στη λήξη της (Sabbatical I), β) διετής άδεια με μερικές αποδοχές και εννέα μισθούς αποζημίωση (Sabbatical Plus), ή γ) άμεση αποχώρηση με αποζημίωση που ξεκινούσε από τους 25 μισθούς (4-5 χρόνια προϋπηρεσίας στην τράπεζα) και έφτανε μέχρι και τους 42 μισθούς για όσους είχαν προϋπηρεσία ίση ή μεγαλύτερη από 21 έτη (με ανώτατο όριο και πάλι τα 170.000 ευρώ). Επίσης το πακέτο αποζημίωσης –ανάλογα την επιλογή του συμμετέχοντος– συνοδευόταν από πρόσθετες παροχές (ιατροφαρμακευτική κάλυψη, διατήρηση ευνοϊκών όρων δανείου κ.λπ.).
Στο πρόγραμμα αυτό συμμετείχαν συνολικά 978 εργαζόμενοι με εφάπαξ συνολικό κόστος στα 54,8 εκατ. ευρώ περίπου και την ετήσια εξοικονόμηση να υπολογίζεται στα 38,5 εκατ. ευρώ. Η μέση κατά κεφαλήν αποζημίωση υπολογίζεται στα 50.032 ευρώ.
Κάπως έτσι ολοκληρώθηκε ο πρώτος γύρος οικειοθελών αποχωρήσεων χιλιάδων τραπεζοϋπαλλήλων, με δέλεαρ τα ιδιαίτερα «παχυλά» πακέτα αποζημίωσης που προσφέρονταν. Αθροιστικά, τη διετία 2013-2014 από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες αποχώρησαν 8.943 υπάλληλοι, ενώ τα πέντε προγράμματα εθελούσιας εξόδου που έτρεξαν κόστισαν συνολικά 632,8 εκατ. ευρώ.

Το 2016 έρχεται το δεύτερο συντονισμένο και πιο στοχευμένοΝέο μοντέλο εθελουσίας εξόδου θα εφαρμόσουν οι τράπεζες | Capital.gr κύμα εθελούσιων εξόδων από τις τράπεζες, που δίνουν πλέον πιο πλουσιοπάροχα πακέταΤι θα γίνει με τα νέα προγράμματα εθελουσίας εξόδου στις τράπεζες | Capital.gr. Πρώτη ξεκινά τον Μάρτιο και πάλι η Πειραιώς, θέτοντας ηλικιακά κριτήρια, με το μπόνους της άμεσης αποχώρησηςΑποκλειστικό: Όλοι οι όροι της εθελούσιας στην Πειραιώς | insider.gr να ξεκινά από τους 28 μισθούς και να φτάνει ακόμη και τους 66 (στην περίπτωση υπαλλήλου άνω των 57 ετών που εργαζόταν σε κατάστημα εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης). Σε περίπτωση που ο υπάλληλος απασχολούνταν σε κατάστημα του οποίου η λειτουργία επρόκειτο να σταματήσει, το συνολικό μικτό ποσό της αποζημίωσης άμεσης αποχώρησης προσαυξανόταν κατά 20%. Δεύτερη επιλογή, αυτή της μακροχρόνιας άδειας με αποδοχές και μειωμένη αποζημίωση στη λήξη της. Επίσης η τράπεζα στο πρόγραμμά της ανέβασε το ανώτατο όριο αποζημίωσης στα 180.000 ευρώ, από τα 170.000 ευρώ που ήταν προηγουμένως.
Τον Μάιο του 2016 η Eurobank, προσφέρει τις ίδιες εναλλακτικέςEurobank: Εθελουσία με καταβολή 45 μισθών | Ναυτεμπορική, με την αποζημίωση της άμεσης αποχώρησης (με βάση τα ηλικιακά κριτήρια που υιοθετήθηκαν) να φτάνει μέχρι και τους 45 μισθούς. Δίνει δύο επιπλέον μηνιάτικα για κάθε ανήλικο τέκνο και προσαύξηση των παραπάνω ποσών κατά 30% για τους εργαζόμενους στο δίκτυο καταστημάτων της περιφέρειας. Και εδώ, το όριο πλέον βρίσκεται στα 180.000 ευρώ. Το πρόγραμμα είχε ως αρχική καταληκτική ημερομηνία την 31η Ιουλίου 2016, αλλά τελικά συνέχισε να «τρέχει»Δεν κλείνει τελικώς την εθελουσία η Eurobank | capital.gr και το 2017.

Η Alpha Bank από την πλευρά της τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάςΣυνάντηση Συλλόγου – Τράπεζας για το πρόγραμμα αποχωρήσεων έτους 2016 | Σύλλογος Προσωπικού Alpha Bank επέλεξε να τρέξει ένα ανεπίσημο πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, οι όροι του οποίου δεν κοινοποιήθηκαν σε όλο το προσωπικό. Αντιθέτως ήταν στοχευμένο σε συγκεκριμένους εργαζόμενους και τα κίνητρα αποχώρησης –που τους γνωστοποιήθηκαν προσωπικά– διέφεραν ανά περίπτωση. Η προσέγγιση αυτή βρήκε περιορισμένη ανταπόκριση και εν τέλει «σκάλωσε»Alpha Bank: «Σκάλωσε» το πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου | CNN.
Τον κύκλο κλείνει τον Δεκέμβριο του 2016 η Εθνική Τράπεζα. Οι συμμετέχοντες είχαν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ δύο προγραμμάτων. Άμεση αποχώρηση και λύση της σύμβασης με καταβολή αποζημίωσης, κλιμακούμενης αναλόγως των ετών υπηρεσίας και της ηλικίας του υπαλλήλου, που μπορούσε να φτάσει έως και τους 42 μισθούς, επιπλέον 5.000 ευρώ για κάθε ένα από τα προστατευόμενα μέλη των αποχωρούντων, καθώς και προσαύξηση 20% επί της βασικής αποζημίωσης για το προσωπικό μονάδων του δικτύου, οι εργασίες των οποίων είχε ήδη ανακοινωθεί ότι θα διακόπτονταν.
Το συνολικό μικτό ποσό της οφειλόμενης αποζημίωσης δεν μπορούσε να υπολείπεται των 20.000 ευρώ και σε καμία περίπτωση δεν θα υπερέβαινε τα 180.000 ευρώ. Δεύτερη επιλογή ήταν η λήψη διετούς άδειας με αποδοχές και λύση της σύμβασης στη λήξη της άδειας. Και τα δύο προγράμματα συνοδεύονταν από κάλυψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για κάποια χρόνια μετά την αποχώρηση και διατήρηση αμετάβλητων των όρων των στεγαστικών δανείων που δεν είχαν εξοφληθεί επί 15 έτη. Συνολικά συμμετείχαν 1.171 άτομα, με το συνολικό κόστος στα 118 εκατ. ευρώ και το ετήσιο όφελος στα 60 εκατ. ευρώ.

Όπως μας εξηγεί ο πρόεδρος της ΟΤΟΕ Σταύρος Κούκος, «όλες οι τράπεζες έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο των βασικών υποχρεωτικών μειώσεων προσωπικού που προέκυπταν από τα πλάνα αναδιάρθρωσης, που ήταν προϊόν της τρίτης ανακεφαλαιοποίησης και των υποχρεώσεων που προέκυψαν. Τώρα, ξεκίνησε από τις αρχές του 2018 ένας νέος κύκλος μείωσης προσωπικού, που οφείλεται κυρίως στην ανάγκη των τραπεζών για κερδοφορία.
Οι τράπεζες δεν έχουν τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν κέρδη μέσα από διεύρυνση των εσόδων τους, δεν προχωράει δηλαδή η λεγόμενη παραδοσιακή τραπεζική λειτουργία, δεν δίνονται δάνεια. Οι ξένοι επενδυτές που έχουν κατακλύσει το μετοχικό κεφάλαιο των τραπεζών μετά την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση πιέζουν για κερδοφορία, για να έχουν υπεραξία οι μετοχές τους. Επειδή δεν έχουν τη δυνατότητα να διευρύνουν τα έσοδά τους, βρίσκουν την εύκολη λύση να μειώσουν τα κόστη και σε επιχειρήσεις που είναι εντάσεως εργασίας –όπως είναι οι τράπεζες– όταν ακούς μείωση κόστους, το μεταφράζεις ως μείωση προσωπικού και εργασιακών δικαιωμάτων. Παράλληλα η οικονομία δεν πάει να αναπτυχθεί για να διευρυνθούν οι δουλειές και να χρειαστούν νέα καταστήματα».
Σύμφωνα με τον κ. Κούκο, στο παζλ μπαίνει και η μεγάλη πρόκληση που έχει προκύψει και αφορά τις επιπτώσεις από την ψηφιοποίηση των τραπεζικών εργασιών, που υποκαθιστά ανθρώπινα χέρια. «Όλο αυτό το μίγμα είναι εκρηκτικό και δημιουργεί νέα προβλήματα και ανάγκες στις τράπεζες για μείωση προσωπικού. Προς το παρόν τα προβλήματα αυτά τα λύνουν με τις εθελούσιες, αφού δεν μπορούν να κάνουν απολύσεις. Υπάρχει σύμβαση10 Μαρτίου 2016: Ιστορικής σημασίας και ιδιαίτερης θεσμικής αξίας η Σύμβαση της ΟΤΟΕ με τις Τράπεζες στην τρέχουσα συγκυρία της ΟΤΟΕ με τις τράπεζες που λήγει τέλος του 2018 και περιλαμβάνει δέσμευση να μην κάνουν απολύσεις. Η διασφάλιση της απασχόλησης θα είναι για εμάς η κόκκινη γραμμή και στις νέες διαπραγματεύσεις που θα ξεκινήσουν στις αρχές του 2019».
Πράγματι, οι συνδυασμένες ασφυκτικές πιέσεις στις διοικήσεις των τραπεζών από SSM και ξένους μετόχους για μείωση καταστημάτων και προσωπικού, φέρεται να δρομολογούν 4.000-5.000 αποχωρήσεις τραπεζοϋπαλλήλων μέσα στην τριετία 2018-2020Τράπεζες: Κύμα 5.000 αποχωρήσεων έως το 2020 | Capital.gr, ενώ άλλες πληροφορίες ανεβάζουν τον αριθμόΝέος γύρος εθελούσιας εξόδου στις τράπεζες | news247 στους 10.000 εργαζόμενους.
Στο πλαίσιο αυτό, τον Ιανουάριο η Eurobank υλοποίησε νέο πρόγραμμα εθελούσιαςΠρόγραμμα εθελουσίας εξόδου από την Eurobank | Capital.gr, προσφέροντας τρεις επιλογές στους εργαζόμενους: αναγκαστική άδεια δύο ετών, αναγκαστική άδεια τριών ετών ή άμεση αποχώρηση με χορήγηση (ακόμη πιο δελεαστικού από το παρελθόν) μπόνους έως και 50 μισθών, προσαύξηση 30% για τους εργαζόμενους εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, συν δύο μισθούς για κάθε ένα παιδί έως 22 ετών. Το πλαφόν της μικτής συνολικής αποζημίωσης ήταν στα 180.000 ευρώ. Το πρόγραμμα «έτρεξε» μέχρι τις 2 Φεβρουαρίου και σε αυτό συμμετοχή δήλωσαν περίπου 400 εργαζόμενοι.
Την ίδια ημέρα, η Τράπεζα Πειραιώς ανακοίνωσεΗ Τράπεζα Πειραιώς ανακοινώνει πρόγραμμα οικειοθελούς αποχώρησης εργαζομένων | Τράπεζα Πειραιώς το δικό της πρόγραμμα, το οποίο σχεδιάστηκε με βάση τον συνδυασμό ηλικίας, προϋπηρεσίας και τόπου εργασίας. Πέρα από την επιλογή της μακροχρόνιας άδειας, τα κίνητρα αποχώρησης που παρείχε σε μητέρες και τις έξτρα παροχές (ιατροφαρμακευτική κάλυψη κ.λπ.), πρόσφερε αποζημίωσηΠειραιώς: Bonus ως 61+12 μισθούς για πρόωρη αποχώρηση | Euro2day έως και 73 μισθούς για εργαζόμενους άνω των 57 ετών, με προϋπηρεσία στην τράπεζα ίση ή μεγαλύτερη των 21 ετών (61 μισθοί), που εργάζονταν σε κατάστημα της περιφέρειας (συν 12 μισθοί). Το πλαφόν ορίστηκε και πάλι στα 180.000 ευρώ. Το κουμπί συμμετοχής πάτησανΤράπεζα Πειραιώς: 1.150 υπάλληλοι δήλωσαν συμμετοχή στην εθελούσια | Ναυτεμπορική περίπου 1.150 εργαζόμενοι της Πειραιώς.
Εθνική Τράπεζα και Alpha Bank επίσης σχεδιάζουν νέα προγράμματα εθελούσιας εξόδου, τα οποία άνευ απροόπτου θα ανακοινωθούν εντός του 2018.