1968: Η χρονιά που θα άλλαζε τον κόσμο

Το 1968, η πιο έντονη χρονιά μετά τον Β’ΠΠ, κατάπιε μια ολόκληρη δεκαετία και παρ’ ολίγον να χωνέψει έναν αιώνα. Ήταν για πολλούς η χρονιά που θα μπορούσε να αλλάξει τον κόσμο. Κάποιοι πιστεύουν ότι δεν τον άλλαξε, κάποιοι ότι δεν τον άλλαξε όσο θα μπορούσε και κάποιοι ότι τον άλλαξε προς το χειρότερο.

Μισό αιώνα αργότερα, η αποτίμηση της επιδραστικότητας και της σημασίας του συγκεκριμένου έτους δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε ομόφωνη. Το αποτύπωμα όμως του 1968 παραμένει πανίσχυρο στο σύγχρονο περιβάλλον. Ακολουθήστε μας σε ένα rewind στα σημαντικότερα γεγονότα μιας χρονιάς που αντανακλάται μέχρι σήμερα.

Η γιορτή του Τετ είναι η σπουδαιότερη της χρονιάς για τους Βιετναμέζους, καθώς ταυτίζεται με την αρχή μιας νέας χρονιάς στο σεληνoηλιακό ημερολόγιο του Βιετνάμ. Έως το 1968, στη διάρκεια του εμφυλίου που είχε ξεκινήσει από το 1955, την πρώτη μέρα του Τετ εφαρμοζόταν άτυπη κατάπαυση του πυρός. Όμως τα ξημερώματα της 30ης Ιανουαρίου 1968, αντί για τους εορτασμούς, ξεκίνησε μια πρωτοφανής επίθεση από βορειοβιετναμέζους στρατιώτες σε συνεργασία με το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο του νοτίου Βιετνάμ. Η αιφνιδιαστική έφοδος στη Σαϊγκόν και άλλες πόλεις του νότου βρήκε ανέτοιμους τους νότιους αλλά και τους Αμερικανούς συμμάχους τους. Οι Βιετκόνγκ χτυπούσαν ταυτόχρονα τουλάχιστον 100 καίριους στόχους.

Η Tet Offensive που είχε σχεδιαστεί από τον ίδιο τον Χο-Τσι-Μινχ χαρακτηρίστηκε μοντέρνος Δούρειος Ίππος καθώς οι περισσότεροι από 70.000 στρατιώτες είχαν μετακινηθεί μυστικά στη Σαϊγκόν και τις άλλες πόλεις, ενώ ο εξοπλισμός τους είχε θαφτεί σε διάφορα σημεία –ακόμη και νεκροταφεία. Τα ξημερώματα της επομένης, 20 αντάρτες αυτοκτονίας εισέβαλαν στην αμερικανική πρεσβεία στη Σαϊγκόν. Η εξάωρη πολιορκία του «καλύτερα φρουρούμενου κτιρίου στην Ασία» δεν ήταν απλώς ένα πλήγμα στο κύρος των ΗΠΑ, αλλά και ένα μήνυμα αντεπίθεσης και γενικευμένων εξεγέρσεων σε όλη τη χώρα.

Η αργοπορημένη απάντηση των Αμερικανών ήταν μία από τις σκληρότερες και πιο ακραίες όλων των εποχών. Αεροπορικοί βομβαρδισμοί χωρίς καμία μέριμνα για τους αμάχους, εν ψυχρώ εκτελέσεις και άγριες δολοφονίες αντιφρονούντων, ρίψη ναπάλμ σε κάθε πιθαμή γης. Οι εικόνες που μετέφεραν οι δημοσιογράφοι από τα πεδία των μαχών ήταν ανατριχιαστικές. Για πρώτη φορά οι Αμερικανοί πολίτες έβλεπαν στις οθόνες τους έναν πόλεμο σε σχεδόν ζωντανή μετάδοση. Είκοσι μέρες αργότερα, οι τελευταίοι Βιετκόνγκ εγκατέλειπαν την πρωτεύουσα με τις συγκρούσεις να συνεχίζονται σε άλλες πόλεις, όπως στη μαρτυρική Χούε που κυριολεκτικά ισοπεδώθηκε προκειμένου να μη μείνει στον έλεγχο των ανταρτών.

Οι απώλειες ήταν τεράστιες για αμφότερες τις πλευρές και η πύρρειος νίκη των Αμερικανών σήμανε την αρχή του τέλους για την παρουσία τους στη νοτιοανατολική Ασία. Στις 16 Μαρτίου, οι πεζοναύτες του 3ου τάγματος φτάνουν στο Μάι Λάι, όπου υποπτεύονται ότι κρύβονται αντάρτες. Η επίθεση αφήνει πίσω της 507 νεκρούς, ανάμεσά τους 173 παιδιά και 76 βρέφη, 66 ηλικιωμένοι και 139 γυναίκες. Σύμφωνα με τις αναφορές που έγιναν αργότερα, πολλά από τα θύματα ακρωτηριάστηκαν, βασανίστηκαν και βιάστηκαν προτού δολοφονηθούν.

Στις 31 Μαρτίου 1968 ο Αμερικανός πρόεδρος Λίντον Τζόνσον αναγγέλλει τη διακοπή των βομβαρδισμών και καλεί τους Βιετκόνγκ σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Στις 2 Απριλίου, στο Uptown Theater της Ουάσιγκτον κάνει πρεμιέρα το εμβληματικό διαστημικό έπος του Στάνλεϊ Κιούμπρικ 2001: Οδύσσεια του Διαστήματος. Οι περισσότεροι κριτικοί στέκονται αμήχανοι μπροστά στο μεγαλεπήβολο φιλμ που σήμερα θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα του σινεμά. Στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες στην κορυφή του Box-office του 1968 βρίσκονται με περισσότερα από 700.000 εισιτήρια έκαστη οι ταινίες Η αρχόντισσα κι ο αλήτης και Στα σύνορα της προδοσίας.

Το απόγευμα της 4ης Απριλίου 1968 ο Ρόμπερτ Κένεντι έχει μόλις φτάσει στην Ιντιανάπολις, προκειμένου να εκφωνήσει ομιλία σε μια φτωχή γειτονιά της πόλης με έντονη παρουσία Αφροαμερικανών και μεταναστών. Στόχος του είναι να καταλαγιάσει τις αντιδράσεις που προκαλούν οι συνεχιζόμενες επιθέσεις κατά εγχρώμων και η φυλετική βία, διάσπαρτη σε όλες τις ΗΠΑ.

Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, στο Lorraine Motel του Μέμφις, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ετοιμάζει τη δική του ομιλία που σκοπεύει να εκφωνήσει σε συγκέντρωση αλληλεγγύης στα θύματα των ρατσιστικών επιθέσεων στις 8 Απριλίου. Λίγα λεπτά μετά τις 6 μ.μ., ο φιλειρηνιστής ιερέας διακόπτει μια συνάντηση με τους συνεργάτες του και βγαίνει στο μπαλκόνι του μοτέλ για να σκεφτεί τις προτάσεις τους. Ένας άνδρας στο απέναντι μοτέλ περίμενε υπομονετικά αυτήν ακριβώς τη στιγμή. H σφαίρα που εκτοξεύτηκε από την Ρέμινγκτον καραμπίνα του κατάδικου Τζέιμς Ερλ Ρέι έκοψε το νήμα της ζωής του δρ. Κινγκ στα 39 του χρόνια.

Στην Ιντιανάπολις, η αστυνομία συστήνει στον Ρόμπερτ Κένεντι να μην πραγματοποιήσει την ομιλία. Τα νέα για τη δολοφονία του Κινγκ σε λίγο θα έφταναν και ουδείς μπορούσε να διασφαλίσει ότι δεν θα συνέβαιναν έκτροπα. Δεν είχαν κλείσει ούτε πέντε χρόνια από τη δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι στο Ντάλας. Ο Μπόμπι Κένεντι θα αψηφήσει τις εντολές της αστυνομίας και θα απευθύνει μια ιστορικά ομιλία εθνικής και φυλετικής συμφιλίωσης σε ένα σαστισμένο πλήθος, που μόλις μάθαινε τον θάνατο του Κινγκ.

«Ας αφιερώσουμε τους εαυτούς μας σε αυτό που οι Έλληνες έγραψαν πριν από πολλά χρόνια: να καθυποτάξουμε την αγριότητα του ανθρώπου και να κάνουμε καλύτερη τη ζωή πάνω σε αυτόν τον κόσμο», είπε σε μια αποστροφή εκείνης της ομιλίας ο Κένεντι. Η προτροπή του δεν εισακούστηκε. Τα επεισόδια που ξέσπασαν απ’ άκρη σε άκρη των ΗΠΑ έφεραν τη χώρα στα πρόθυρα του εμφυλίου και θεωρήθηκαν «δεύτερο Βιετνάμ».

Δύο μήνες αργότερα, στις 4 Ιουνίου 1968, μετά από μια ομιλία σε μέλη του Δημοκρατικού κόμματος στο ξενοδοχείο Ambassador του Λος Άντζελες και έχοντας μόλις λάβει το χρίσμα της υποψηφιότητας για τον Λευκό Οίκο, ο Ρόμπερτ Κένεντι δέχεται τις σφαίρες του 24χρονου Ιορδανού Σιρχάν Βισχάρα Σιρχάν. Εξέπνευσε λίγες ώρες αργότερα στο νοσοκομείο «Ο Καλός Σαμαρείτης». Ήταν σαφές ότι το 1968 δεν ήταν μια καλή χρονιά για καλούς σαμαρείτες.

Το βράδυ της 4ης Απριλίου ο Γιώργος Αμερικάνος σηκώνει στον ουρανό την κούπα του κυπελλούχου Ευρώπης μετά τη νίκη της ομάδας του επί της Σλάβια Πράγας με 89-82, μπροστά σε 80.000 θεατές που έχουν γεμίσει κάθε γωνιά του Παναθηναϊκού σταδίου. Η μπασκετική ΑΕΚ γίνεται η πρώτη ελληνική ομάδα που κατακτά ευρωπαϊκό τίτλο.

Στις 5 Απριλίου κυκλοφορεί το single Μrs. Robinson των Simon & Garfunkel από την επιτυχία του 1967 Ο Πρωτάρης.

40 περίπου ημέρες μετά την κατάληψη στο πανεπιστήμιο Ναντέρ του Παρισιού, η πρυτανεία αποφασίζει να κλείσει (lock-out) τη σχολή και να αποβάλλει τους πρωταίτιους των κινητοποιήσεων. Σε ένδειξη αλληλεγγύης, φοιτητές της Σορβόνης καταλαμβάνουν κτίρια και η αστυνομία καλείται να επέμβει. Μέσα σε λίγες ώρες, η αντίδραση απέναντι στις συντηρητικές πολιτικές της κυβέρνησης του Σαρλ Ντε Γκωλ, αλλά και στον στενό έλεγχο που επιχειρούσε το κράτος στα πανεπιστήμια γιγαντώνονται. Οι διάσπαρτες συγκεντρώσεις σε σημεία της γαλλικής πρωτεύουσας πολλαπλασιάζονται και γίνονται πιο μαζικές μέρα με τη μέρα. H καταδίκη των πρώτων συλληφθέντων φοιτητών από ένα δικαστήριο που συνεδριάζει εκτάκτως μέσα στο Σαββατοκύριακο βάζει φωτιά στο προσάναμμα.

Τη Δευτέρα 6 Μαΐου, ο άτυπος ηγέτης των φοιτητών Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ και επτά συμφοιτητές του παρουσιάστηκαν ενώπιον του πειθαρχικού συμβουλίου της σχολής. Το ίδιο απόγευμα ξεκινάει πορεία από τη Σορβόνη με τη μαζική συμμετοχή 15.000 φοιτητών. Η ακόμη πιο δυναμική επέμβαση της αστυνομίας έχει ως αποτέλεσμα την έναρξη οδομαχιών που οδηγούν σε εκατοντάδες συλλήψεις και τραυματισμούς. Αν και τα κόμματα της αντιπολίτευσης –και δη το κομμουνιστικό– αντιμετωπίζουν διστακτικά τις κινητοποιήσεις, η κρατική βία ωθεί κι άλλους πολίτες στους δρόμους και η συγκέντρωση της 7ης Μαΐου είναι ακόμη πιο μαζική. Τα αιτήματα να επαναλειτουργήσουν τα πανεπιστήμια και να αφεθούν ελεύθεροι οι συλληφθέντες δεν γίνονται όμως δεκτά.

Οι πορείες, οι διαδηλώσεις και οι συγκρούσεις είναι πλέον καθημερινότητα. Εργάτες, μαθητές και απλοί πολίτες διαμαρτύρονται για τις κρατικές πολιτικές. Στις 10 Μαΐου οι συγκρούσεις εκτείνονται σε πολλά διαμερίσματα της πόλης. Η «νύχτα των οδοφραγμάτων» φέρνει στους δρόμους χιλιάδες ανθρώπους και τα επεισόδια συνεχίζονται μέχρι τα ξημερώματα με επίκεντρο το κατειλημμένο Καρτιέ Λατέν. Τα πλάνα από τις ταραχές μεταδίδονται μέσω τηλεόρασης. Περισσότεροι από 200 διαδηλωτές και ισάριθμοι αστυνομικοί μεταφέρονται στα νοσοκομεία της πόλης.

Η κυβέρνηση παραμένει άτεγκτη, την ώρα που οι συνδικαλιστές μπαίνουν κι αυτοί στο παιχνίδι, αποφασίζοντας να κηρύξουν γενική απεργία. Οι διοργανωτές της πορείας της 13 Μαΐου κάνουν λόγο για ένα εκατομμύριο κόσμου. Η μαζικότητα των διαδηλώσεων, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το πλήθος που συμμετέχει είναι ετερόκλητο και με ποικίλες ιδεολογικές καταβολές, υποχρεώνουν τον πρωθυπουργό Ζορζ Πομπιντού να ανακοινώσει τις πρώτες υποχωρήσεις. Οι διαδηλωτές, όμως, δεν φαίνονται διατεθειμένοι να κάνουν πίσω. Παράλληλα με τα φοιτητικά αιτήματα, εκφράζεται η ανάγκη για μεγαλύτερες ευκαιρίες, δικαιότερες αμοιβές και ισότητα. Εργοστάσια και σχολεία καταλαμβάνονται, ενώ τα περισσότερα πανεπιστήμια συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις.

Στα μέσα του μήνα, περίπου τα δύο τρίτα του εργατικού δυναμικού απέχει από τη δουλειά του. Ο Πομπιντού προτείνει την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, αλλά ο στρατηγός Ντε Γκολ αρνείται. Οι διαδηλώσεις όμως συνεχίζονται και το μοιραίο λάθος της κυβέρνησης να απαγορεύσει στον Κον-Μπετίτ την είσοδο στη χώρα (μετά από ένα ταξίδι στη γενέτειρά του, Γερμανία), βγάζει χιλιάδες φοιτητές ξανά στους δρόμους. Το ίδιο βράδυ ο Ντε Γκολ ανακοινώνει την προκήρυξη δημοψηφίσματος με αντικείμενο την ενίσχυση των εξουσιών του. H απάντηση των πολιτών είναι άμεση: χιλιάδες ξεχύνονται στους δρόμους ανεμίζοντας μαντίλια αποχαιρετισμού στον στρατηγό. Η αίσθηση της ανατροπής είναι διάχυτη σε όλο το Παρίσι.

Στις 24 Μαΐου μια ακόμη νύχτα γενικευμένων συγκρούσεων κρατάει ξάγρυπνους του Παριζιάνους. Οι εξεγερμένοι πολιορκούν το Χρηματιστήριο, και αφού αντικαθιστούν τη γαλλική σημαία με ένα κόκκινο λάβαρο με το σφυροδρέπανο, επιχειρούν να πυρπολήσουν το κτίριο. Οι φήμες ότι ο στρατός ετοιμάζεται να βγει στους δρόμους δημιουργούν ρίγη ανησυχίας. Στις 29 Μαΐου, το υπουργικό συμβούλιο εγκρίνει τη μετάβαση πολλών ταξιαρχιών και επίλεκτων μονάδων σε κατάσταση ετοιμότητας.

Λίγες ώρες αργότερα, ο στρατηγός Ντε Γκολ εγκαταλείπει το Παρίσι προκειμένου να συντονίσει από τη Γερμανία τις επιχειρήσεις εναντίον των στασιαστών. Τελικά ο στρατός δεν χρειάστηκε να επέμβει, και ο Ντε Γκολ επέστρεψε στη Γαλλία. Το ιστορικό του διάγγελμα εκείνο το βράδυ, ήταν η ταφόπλακα στα όνειρα ανατροπής που εξέφραζαν πολλοί εντός κι εκτός Γαλλίας. Εκατοντάδες χιλιάδες υποστηρικτές του Ντε Γκολ βγήκαν με τη σειρά τους στους δρόμους. Τα αποτελέσματα των δύο γύρων των εθνικών εκλογών, στις 23 και 30 Ιουνίου, όχι μόνο δικαίωσαν την πολιτική του, αλλά βρήκαν τη Δεξιά ενισχυμένη, την ώρα που σοσιαλιστές και κομμουνιστές έχαναν δυνάμεις.

Ήταν λοιπόν άσκοπες οι κινητοποιήσεις; Χύθηκε άδικα το αίμα; Το μήνυμα του Μάη είναι ότι στον σύγχρονο κόσμο όλα είναι πολιτικά, και ότι τίποτα πολιτικό δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο. «Να είμαστε ρεαλιστές, να ζητάμε το αδύνατο», που υποδείκνυε και εκείνο το σύνθημα. Μπορεί τα συνθήματα της ανυπακοής και της εξέγερσης να ξεθώριασαν στους τοίχους, αλλά τα μηνύματα διαδόθηκαν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και σε αρκετές γωνιές σε όλο τον πλανήτη. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 1968, φοιτητικές εξεγέρσεις σημειώθηκαν στη Δυτική Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ολλανδία, αλλά και στην Αίγυπτο και την Ιαπωνία.

Toν Μάιο κυκλοφορεί ένα από τα κορυφαία μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας: το Το Ηλεκτρικό Πρόβατο του Φίλιπ Κ. Ντικ.

H 4η documenta διοργανώνεται στο Κάσελ από τις 27 Ιουνίου έως τις 6 Οκτωβρίου προκαλώντας το διεθνές ενδιαφέρον. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής Άρνολντ Μπόντε επιλέγει το θηριώδες έργο 5,600 Cubicmeter Package των Κρίστο και Ζαν-Κλωντ.

Ολόκληρο το 1968 ήταν χρονιά αναταραχής για τις ΗΠΑ, ξεκινώντας από τις ασταμάτητες πορείες κατά του πολέμου του Βιετνάμ, την οικονομική ανισότητα και τον ρατσισμό. «Ήταν η χρονιά ανάμεσα στο Καλοκαίρι της Αγάπης και το Γούντσοκ», έγραφαν στο αφιέρωμά τους οι New York Times τον Ιανουάριο, «και κάποιοι άνδρες άφηναν μακριά τα μαλλιά τους ενώ κάποιοι άλλοι καλούνταν να υπηρετήσουν στο Βιετνάμ. Η χώρα ήταν πικρά διχασμένη σε περιστέρια και γεράκια».

Η «Επιχείρηση Δούναβης» ξεκίνησε τη νύχτα. Τα σοβιετικά στρατεύματα συνεπικουρούμενα από δυνάμεις της Ουγγαρίας, της Πολωνίας και της Βουλγαρίας προελαύνουν στην Τσεχοσλοβακία με στόχο να εμποδίσουν την «αντεπανάσταση» που προετοίμαζε ο Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ, ο οποίος στις αρχές του χρόνου είχε εκλεγεί στην ηγεσία του Κομουνιστικού Κόμματος της χώρας. Ο Ντούμπτσεκ, που έως τότε απολάμβανε της εμπιστοσύνης των Σοβιετικών, επιχειρούσε να φιλελευθεροποιήσει τη χώρα («Άνοιξη της Πράγας») με μια σειρά από δικαστικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ξεκινώντας από την κατάργηση της λογοκρισίας, ενός θεμελιώδους πυλώνα των κομουνιστικών καθεστώτων. Από τον Ιούνιο είχαν αρχίσει να εμφανίζονται στον Τύπο αντισοβιετικά άρθρα και τότε ο Μπρέζνιεφ αποφάσισε να του κόψει τη φόρα.

Οι 200.000 άνδρες που εισήλθαν με στόχο την κατάληψη στρατηγικών στόχων, τετραπλασιάστηκαν όταν έγινε σαφές ότι οι Τσεχοσλοβάκοι ήταν έτοιμοι να παλέψουν για το όραμα του «σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο». Οι σοβιετικοί έκοψαν τις τηλεπικοινωνίες και εισέβαλαν στον ραδιοφωνικό σταθμό της Πράγας. Ο παρουσιαστής που είχε προειδοποιήσει τους ακροατές ότι όταν ακούσουν τον εθνικό ύμνο, σημαίνει ότι όλα έχουν τελειώσει, πάτησε το play και σύντομα ο σταθμός εξέπεμπε μόνο τα μηνύματα των Σοβιετικών. Όμως ο λαός δεν ακολούθησε την προτροπή να μείνουν στα σπίτια τους και μια μολότοφ πυρπόλησε το σοβιετικό τανκ που σημάδευε το στούντιο. Στα πεδία των μαχών που ακολούθησαν σκοτώθηκαν περίπου 100 Σλοβάκοι και Τσέχοι και τουλάχιστον 50 στρατιώτες των επιτιθεμένων.

Η Άνοιξη της Πράγας έριξε τίτλους τέλους στις αρχές του 1969, όταν ο Ντούμπτσεκ και οι άλλοι αναμορφωτές σύρθηκαν σε μια ταπεινωτική αναδίπλωση. Όλοι έκαναν λόγο για μία χαμένη ευκαιρία, όμως ο απόηχος της εξέγερσης των πολιτών διατηρήθηκε ισχυρός και λειτούργησε καταλυτικά όταν στα τέλη της δεκαετίας του ’80 τα κράτη του ανατολικού μπλοκ βάδισαν στον δρόμο της δημοκρατίας.

10 ακριβώς ημέρες πριν την έναρξη των Ολυμπιακών του Μεξικό, οι φοιτητές της πόλης διαδηλώνουν ενάντια στις κυβερνητικές πολιτικές και το όργιο δαπανών εν όψει των αγώνων, την ώρα που πολλοί συμπατριώτες τους ζουν σε καθεστώς απόλυτης φτώχειας. Οι διαδηλώσεις έρχονται να προτεθούν σε σειρά κινητοποιήσεων που συντάραξαν την πρωτεύουσα αλλά και ορισμένες άλλες περιοχές της χώρας –συχνά με ανθρώπινα θύματα.

Το βράδυ της 2ας Οκτωβρίου οι διαδηλωτές έχουν συγκεντρωθεί στη συνοικία Τλατελόλκο της πρωτεύουσας. Παρά την ειρηνική έκβαση της διαμαρτυρίας, ο στρατός κυκλώνει την πλατεία δε λας Τρες Κουλτούρας. Όταν ακούγονται οι πρώτοι πυροβολισμοί, δημιουργούνται σκηνές πανικού. Οι στρατιώτες, όμως, συνεχίζουν να προελαύνουν μέσα στο άοπλο πλήθος και να πυροβολούν αδιακρίτως, ενώ από κοντινές ταράτσες κατά του πλήθους βάλλουν και ελεύθεροι σκοπευτές. Επίσημα, έγινε λόγος για 30 νεκρούς, αν και δημοσιογράφοι και αναλυτές έκαναν λόγο για περισσότερα από 300 θύματα. Περίπου 1.300 φοιτητές συνελήφθησαν, με την τύχη πολλών από αυτούς να αγνοείται έκτοτε.

Οι Ολυμπιακοί διεξήχθησαν κανονικά. Γράφτηκαν όμως στην Ιστορία για την εμβληματική κίνηση των Αφροαμερικανών δρομέων Τόμι Σμιθ και Τζον Κάρλος να υψώσουν τις γαντοφορεμένες γροθιές τους από το βάθρο των νικητών της κούρσας των 200 μ. Η ευθεία παραπομπή στο κίνημα Black Panther προκάλεσε αντιδράσεις στις ΗΠΑ και η ΔΟΕ καταδίκασε τους δύο αθλητές. Δεκαετίες αργότερα, η κίνησή τους μνημονεύεται ως μία από τις σημαντικότερες αναφορές στις φυλετικές διακρίσεις της εποχής.

Δύο μέρες μετά τον θάνατό του, πραγματοποιείται η κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου στην Αθήνα. 18 μήνες από την ανατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος, οι πολίτες βρίσκουν μια απροσδόκητη ευκαιρία να ξεσπάσουν κατά της Χούντας. Η κηδεία του πρώην πρωθυπουργού, γίνεται ανήμερα μέρα της πέμπτης επετείου από την πρώτη θριαμβευτική νίκη της Ένωσης Κέντρου στις εθνικές εκλογές. Τουλάχιστον 350.000 άνθρωποι (άλλοι ανεβάζουν το αριθμό στο μισό εκατομμύριο) συμμετείχαν στη νεκρώσιμη ακολουθία, στέλνοντας ένα μαζικό μήνυμα στους συνταγματάρχες. Η συγκίνηση των συγκεντρωμένων γρήγορα μετατράπηκε σε έκφραση οργής και τα συνθήματα δονούσαν το κέντρο των Αθηνών.

Στις 13 Αυγούστου είχε προηγηθεί η αποτυχημένη απόπειρα του Αλέξανδρου Παναγούλη να δολοφονήσει τον δικτάτορα Παπαδόπουλο. Παρά τις αντιδικτατορικές δράσεις, η Χούντα εδραιώνεται κατά τη διάρκεια του 1968, έχοντας κερδίσει και τη στήριξη του Αμερικανού προέδρου Τζόνσον.

Στις 22 Νοεμβρίου κυκλοφορεί το White Album ένα άτιτλο διπλό άλμπουμ με λευκό εξώφυλλο με κάποια από την πιο πειραματική δουλειά των Beatles, την οποία είχαν γράψει κυρίως στην Ινδία όπου το συγκρότημα είχε βρεθεί την περασμένη χρονιά για διαλογισμό.