 |
Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη*
Στην ʽʽΙστορία των Πολέμωνʼʼ του, ο Προκόπιος (6ος αιώνας), αυτός ο μεγάλος βυζαντινός ιστορικός με την ευρύτητα του πνεύματος και την πλατιά μόρφωση που τον χαρακτήριζαν, αναφέρει μια ιστορία, την οποία, αν θέλαμε να είμαστε περισσότερο ακριβείς, κάποιοι μερικώς αμφισβήτησαν, ένα άκρως ενδιαφέρον περιστατικό, κάπως χιουμοριστικό εκ πρώτης όψεως.
Ο Προκόπιος, ειρήσθω εν παρόδω, ήταν ο βασικός ιστορικός της εποχής του Ιουστινιανού και εξαιρετικός σύμβουλος όχι μόνο του προαναφερθέντος αυτοκράτορα, αλλά και πολλών στρατηγών κατά τη διάρκεια των εκστρατειών τους εναντίον των Περσών και των Βησιγότθων της Ιταλίας. Το περιστατικό διαδραματίστηκε την εποχή που βρισκόταν στο θρόνο της Ρώμης ο Ονώριος (384 – 423), ο νεώτερος γιος του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Αʼ. Η βασιλεία του Ονώριου, παντελώς επισφαλής και χαοτική. Βρισκόταν υπό κηδεμονία λόγω της μικρής του ηλικίας, αλλά σίγουρα όχι μόνο εξαιτίας αυτής, σύμφωνα με τους ιστορικούς. Ολημερίς καθόταν στο θρόνο του, δεν ασχολείτο σχεδόν με τίποτε, θαύμαζε όμως παθολογικά ένα ωραίο κοτόπουλο, που βρισκόταν μόνιμα στην αυλή του με πολύχρωμα και πλουμιστά φτερά και ένα αισθαντικό κακάρισμα, στο οποίο έτρεφε τόσο μεγάλη αδυναμία, ώστε να τον ονομάσει Roma (Ρώμη).
Εκείνη την εποχή λένε ότι ο αυτοκράτορας Ονώριος στη Ραβέννα έλαβε το μήνυμα από έναν από τους ευνούχους, προφανώς ενός φύλακα του πουλερικού, ότι η Ρώμη χάθηκε! Κλαίγοντας αναφώνησε πως δεν είναι δυνατόν, αφού πριν λίγη ώρα έτρωγε μέσα από τα χέρια του. Ο ευνούχος μόλις κατάλαβε την παρεξήγηση, προσπάθησε να τον καθησυχάσει λέγοντας ότι η πόλη της Ρώμης ήταν αυτή που χάθηκε και έπεσε στα χέρια του Αλάριχου, κι όχι το αγαπημένο του κοτόπουλο, με αποτέλεσμα ο αυτοκράτορας να βγάλει βαθύ στεναγμό ανακούφισης! Ήταν βεβαίως, για να είμαστε δίκαιοι, η εποχή δύσκολη, κατά την οποία η ιστορία είχε διαφορετική γνώμη και δρομολογούσε άλλες αποφάσεις, σύμφωνα με τις οποίες η δυτική Ευρώπη έπρεπε να περάσει από τους Ρωμαίους στους Τεύτονες. Αλλά και οι ιστορικοί άλλων εποχών καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο ίδιος δεν έκανε τίποτα ενάντια στους εχθρούς που λυμαίνονταν τη σφαίρα του βασιλείου του, αν και προσωπικά ο ίδιος ήταν τελικά εξαιρετικά τυχερός σε ολόκληρη τη διαδρομή του, από την κατάληψη του θρόνου, έως το φυσικό θάνατό του, αφού παρακολούθησε και την εξολόθρευση όλων των τυράννων που ξεσηκώθηκαν εναντίον του.
Βεβαίως η ιστορία, ελληνική και ξένη, κατέγραψε και συνεχίζει να αναφέρεται σε τέτοιους ηγέτες, αφήνοντας να φανούν και να προσδιοριστούν τα βασικά κενά στα κύρια χαρακτηριστικά γνωρίσματα του σοβαρού, στιβαρού, δημιουργικού, ρηξικέλευθου και αποτελεσματικού πολιτικού άντρα. Κι ακόμα τον προικισμένο με σύνολο απαραιτήτων αρετών για την εκπλήρωση της αποστολής του. Ειδικά εκεί και όταν απαιτείται ο απόλυτος έλεγχος του τόπου, του κράτους, της πατρίδας του. Στο εσωτερικό με την άκρως απαραίτητη οργάνωση των θεσμών, των υπηρεσιών, με την επιβεβλημένη προς τούτο ενεργητικότητα, ενώ στο εξωτερικό μέτωπο, να δείχνουν πατριωτισμό και ανιδιοτέλεια, σθένος και αποφασιστικότητα, στις πολυποίκιλες πιέσεις οργανωμένων κύκλων με διάφορα κάθε φορά ονόματα, συνήθων υπαλληλίσκων ξένων γραφείων και βαρύγδουπων οργανισμών, που τελικό σκοπό έχουν την δουλοπρέπεια, την υποταγή και τον έλεγχο ολόκληρων λαών, για άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα. Οι ηγέτες αυτοί που ενδίδουν αμαχητί στα παραπάνω, ομοιάζουν τελικώς με τον προαναφερθέντα βασιλιά του Δυτικού Ρωμαϊκού Κράτους, ο οποίος φυσικά και έμεινε έτσι στην ιστορία!
Οποία λοιπόν ανευθυνότητα, να βρίσκεται η Ρώμη σε ερείπια από τους Βαρβάρους, κι ολόκληρη η Ρώμη κι ο πολιτισμένος κόσμος να βυθίζονται στο σκοτάδι και να περιμένουν την έλευση της Αναγέννησης, τον 15ο αιώνα, κι αυτοί που έπρεπε να βρίσκονται στις επάλξεις των οχυρών, περί άλλων να τυρβάζουν! Δεν ξέρω γιατί, αυτό το ανοιξιάτικο βράδυ, θυμήθηκα τα λόγια του Ζωρζ Κλεμανσώ, γνωστού γάλλου πολιτικού για την αποφασιστικότητα που έδειξε σε καιρό πολέμου, όταν αναφωνούσε πως “Στην πολιτική διαδέχεται κανείς ηλίθιους και αντικαθίσταται από ανίκανουςʼʼ. Με κάποια δόση μελαγχολίας, δεν μπορώ να αρνηθώ, για να παρηγορηθώ λίγο αργότερα από τον δικό μας, αυτή τη φορά, Εμμανουήλ Ροΐδη, που δικαιολογούσε κάπως τα πράγματα ισχυριζόμενος, ότι ʽʽ Κάθε έθνος έχει το δεινόν του, το Λονδίνον τας ομίχλας του, η Αίγυπτος τας οφθαλμιάσεις, η Αραπιά τας ακρίδας και η Ελλάς τους Έλληναςʼʼ! Και αν δεν βρισκόντουσαν αργότερα οι Έλληνες λόγιοι, μεταξύ των άλλων, οι οποίοι καταδιωγμένοι από το οθωμανικό στοιχείο το 1453, έφτασαν στη Δύση και μετέφεραν βιβλία και χειρόγραφα των αρχαίων Ελλήνων, αφύπνισαν και έδωσαν κίνητρα στην αποστεωμένη εν υπνώσει Δύση, θα ζούσαν για πολύ ακόμη στο βαθύ σκοτάδι. Οι σημερινοί νέοι μας, κάτοχοι τόσων πτυχίων και προσόντων, που πήραν των οματιών τους, διωγμένοι ουσιαστικά από τον τόπο τους με ένα ξέφρενο ρυθμό, που θυμίζει εν πολλοίς τα δύο μεταναστευτικά κύματα που σάρωσαν τη χώρα μας τον προηγούμενο αιώνα, τι θα έχουν μεταφέρει άραγε εκεί στην ξενιτιά; Και τι άφησαν ακόμα παρακαταθήκη για όλους εμάς εδώ πίσω;
* Ο Γιώργος Σχορετσανίτης είναι χειρουργός και διευθυντής του Χειρουργικού Τομέα στο ΠΑΓΝΗ
