Υπόδειγμα πολιτικού ανδρός
Και Πολιτικός καὶ ασκητής;
Ὁ Ιωάννης Καποδίστριας, και όταν ήταν ὑπουργός των Ἐξωτερικῶν της Ρωσίας και μεσουρανοῦσε στην εὐρωπαϊκή διπλωματία ἀλλά και στη διεθνῆ -ἐφόσον εἶχε επί χρόνια ἀσχοληθεῖ και με τις πολιτεῖες της Ἀμερικῆς καὶ με την Περσία και με ἄλλες ασιατικὲς χῶρες-, ἔστελνε συνεχῶς στην ἀγωνιζομένη Ἑλλάδα πολεμοφόδια καὶ τρόφιμα και σπούδαζε με δικές του δαπάνες πολοὺς Ἑλληνόπαιδες στα εὐρωπαϊκὰ πανεπιστήμια, για να προετοιμάζει τους μορφωμένους ἐπιστήμονες σὲ ὅλους τους κλάδους που θα ἐπάνδρωναν τὶς διάφορες ὑπηρεσίες του ἑλληνικοῦ κράτους μόλις θα ἐλευθερωνόταν απο την τουρκικὴ καταδυνάστευση…
Ὅταν τὸ 1822 ὑπέβαλε την παραίτησή του απο το υπουργείο, ο τσάρος Ἀλέξανδρος δεν τη δέχθηκε και του έδωσε άδεια ἒπ΄ αόριστον με ολα όμως τα προνόμια του ἀξιώματός του, εφόσον τυπικά το διατηροῦσε. Στη Γενεύη που ἐγκαταστάθηκε έπρεπε να κατοικήσει σε «ἕνα μέγαρο, να ἔχει τέσσερις ἅμαξες και ικανὸν ὑπηρετικόν προσωπικόν». Ὁ Καποδίστριας κατοικοῦσε σε «δύο πτωχικὰ δωμάτια, εἶχε μόνο μία ἅμαξα και ἕναν ὑπηρέτη». Ὅταν οι πάντες, διπλωμάτες, ἀριστοκράτες και απλοὶ ἄνθρωποι τον ρωτοῦσαν κατάπληκτοι, εκείνος απαντούσε:
«Ὅταν αφοῦ ἐκτύπησα πρῶτον τὰς θύρας των μεγάρων των πλουσίων ηναγκάσθην κατόπιν να κτυπήσω και τας θύρας τῶν πτωχῶν ζητώντας τον ὀβολὸν τους προκειμένου να στείλω τρόφιμα και πολεμοφόδια εις τον ἀγωνιζόμενον ἑλληνικὸν λαόν έπρεπε να ἠμπορῶ να τους λέγω: Ἔδωσα πρῶτος ἐγὼ τα πάντα. Κανόνισα να μη ἐξοδεύσω δια τον εαυτό μου και διά τον υπηρέτην μου περισσότερα, από 60 φράγκα τον μήνα. Ὅλον τον ἄλλον μισθόν μου τον στέλνω στὴν Ἑλλάδα…». Ὅταν ἔφτασε στὴν Ἑλλάδα ὡς κυβερνήτης τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους προσφέρθηκαν νὰ τοῦ δώσουν ἀνάλογο οἴκημα ὡς κατοικία. Ὁ Καποδίστριας δὲν τὸ δέχτηκε. Ἤθελε νὰ ζεῖ ἁπλὰ συμμεριζόμενος τὴν κατάσταση ποὺ ἐπικρατοῦσε τότε στὴ χώρα. Μὲ δικά του ἔξοδα διόρθωσαν ἁπλὲς οἰκίες στὴν Αἴγινα καὶ στὸν Πόρο, «χωρὶς καμιὰν ἐπιβάρυνση τῶν ἰδιοκτητῶν». Ἔδωσε ἐντολὴ νὰ μὴν ἀνοίξουν τὶς ἀποσκευὲς ποὺ ἔφερε ἀπὸ τὴ Γενεύη καὶ ἐπίπλωσε τὸ σπίτι ποὺ ἔμενε μὲ «σιδηρᾶν κλίνην καὶ ξύλινον τραπέζιον». Γὶ΄ αὐτὸ ὁ ἀντικαποδιστριακὸς Γερμανὸς ἱστορικὸς Μέντελσον-Μπαρτόλντι, ὅταν ἐπισκέφτηκε τὸν Καποδίστρια ἔγραψε: «Ὁ μόνος στολισμὸς τοῦ κυβερνητικοῦ…
«μεγάρου» εἶναι ὁ λαμπρὸς ἥλιος τῆς Ἑλλάδας καὶ ἡ λατρεία τῶν Ἑλλήνων, μὲ τὴν ὁποία δικαίως τὸν περιβάλλουν».
Ὅλα τα ἐπίσημα ἐνδύματα δεν τα φόρεσε ποτέ. Ὁ γραμματέας του, Νικόλαος Δραγούμης, διηγεῖται το περιστατικο που συνέβη κατά την πρώτη περιοδεία που έκανε στην Κόρινθο, ἀμέσως μετά την ἄφιξή του.
Τῆς όλης κυβερνητικῆς πομπῆς προηγοῦνταν ο ταχυδρομικός διανομέας Καρδάρας, που ήταν ἐνδεδυμένος με βελούδινο χρυσοκέντητο σεγκοῦνι. Ἀκολουθοῦσε ἔφιππος ὁ Κυβερνήτης, ντυμένος ἁπλούστατα καὶ κάτισχνος ἀπὸ τὴν ταλαιπωρία καὶ τὴν κακὴν διατροφή. Ὁ λαὸς ποὺ εἶχε παραταχθεῖ αὐθόρμητα, νομίζοντας ὅτι ὁ Κυβερνήτης τοῦ ἦταν ὁ λαμπροφορεμένος διανομέας, τὸν χειροκροτοῦσε μὲ ἀμέτρητες ἐκδηλώσεις ἀγάπης. Στὴν ἀρχὴ ὅλοι διασκέδασαν. Ὁ Κολοκοτρώνης, ὅμως, δεν το άντεξε. Πλησίασε τον Καποδίστρια και του εἶπε ότι ὁ λαὸς έπρεπε να γνωρίσει τὸν Κυβερνήτη του.
– Καὶ τί θέλεις νὰ κάμνω, Θεοδωράκη; απήντησε ο Καποδίστριας.
– Ἡ ὑπερεξοχότης σου νὰ ἐνδυθεῖ τὴν κυβερνητική της στολή.
Καὶ ὁ Δραγούμης προσθέτει: «Ὁδήγησαν τὸν Κυβερνήτη εἰς τί παρακείμενον χάνιον καὶ τὸν ἠνάγκασαν νὰ ἐνδυθεῖ τὴν στολὴ ἤτις οὐδαμῶς διέφερεν τῆς τῶν δασονόμων τῆς ἀντιβασιλείας!…».
Ὁ γιατρός του, βλέποντας τὸν τόσον καταβεβλημένο ἀπὸ τοὺς ἀδιάκοπους μόχθους καὶ ἀγῶνες, τοῦ συνέστησε αὐστηρὰ ὅτι ἔπρεπε νὰ βελτιώσει τὴν τροφή του. Καὶ ὁ Καποδίστριας ἀπάντησε: «Οὐδέποτε θὰ ἐπιτρέψω στὸν ἑαυτό μου βελτίωση τῆς τροφῆς, παρὰ μόνον τότε ὅταν θὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνα Ἑλληνόπουλο ποὺ νὰ πεινάει…».
Το Πανελλήνιο καὶ η Γερουσία δύο φορές ψήφισαν τον μισθὸ ποὺ ἔπρεπε να δίνεται στον Κυβερνήτη. Και τὶς δύο φορές ὁ Καποδίστριας ἀρνήθηκε να δεχθεῖ μισθό.
«…Εἶμαι εὐτυχὴς διότι ἠδυνήθην νὰ προσφέρω… διὰ τὴν ἐθνικὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἐλευθερίαν, δὶ΄ αὐτὸ τὸ τόσον θεάρεστον ἔργον, τὰ λείψανα τῆς μετρίας καταστάσεώς μου εἰς τὸ θυσιαστήριον τῆς πατρίδας… Διὰ τὸν αὐτὸν τοῦτον λόγον θέλη ἀποφεύγει καὶ ἤδη νὰ δεχθῆ τὴν προσδιοριζόμενην ποσότητα διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπικρατείας, ἀπεχόμενος, ἐν ὄσῳ τὰ ἰδιαίτερά μου χρηματικὰ μέσα μου ἐπαρκοῦν ἀπὸ τὸ νὰ ἐγγίσω μέχρι ὀβολοῦ τὰ δημόσια χρήματα πρὸς τὴν ἰδίαν μου χρῆσιν… Ἀποστρέφομαι τὸ νὰ προμηθεύω εἰς τὸν ἑαυτόν μου τὰς ἀναπαύσεις τοῦ βίου, αἳ ὁποίαι προϋποθέτουν τὴν εὐπορίαν, ἐνῷ εὐρισκόμεθα εἰς τὸ μέσον ἐρειπίων περικυκλωμένοι ἀπὸ πλῆθος ὁλόκληρον ἀνθρώπων βυθισμένων εἰς τὴν ἐσχάτην ἀμηχανίαν… Ἐλπίζω ὅτι ὅσοι ἐξ΄ ὑμῶν συμμετάσχουν εἰς τὴν κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μὲτ΄ ἐμοῦ ὅτι εἰς τὰς παρούσας περιπτώσεις ὅσοι εὑρίσκονται εἰς δημόσια ὑπουργήματα δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ λαμβάνουν μισθοὺς ἀνάλογους μὲ τὸν βαθμὸ τοῦ ὑψηλοῦ ὑπουργήματος τῶν καὶ μὲ τὰς ἐκδουλεύσεις τῶν, ἂλλ΄ ὅτι οἱ μισθοὶ οὗτοι πρέπει νὰ ἀναλογοῦν ἀκριβῶς μὲ τὰ χρηματικὰ μέσα, τὰ ὁποία ἔχει ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν της». (Ὁ Καποδίστριας πρὸς τὴν Δ’ Ἐθνικὴν Συνέλευση, Ἄργος 4 Αὐγούστου 1829).
Αὐτὸ τὸ συγκλονιστικὸ μήνυμα τοῦ Μεγάλου Ἠγέτου καὶ Ἀνθρώπου δὲν ἔπρεπε ἄραγε νὰ ἀναρτηθεῖ μέσα στὸ Ἑλληνικὸ Κοινοβούλιο;…
Πηγή: Ἑλένης Κούκκου, Καθηγήτριας Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, Ἰωάννης Καποδίστριας –Τὸ ὑψηλό του ἦθος, Νεανικὸ & Μαθητικὸ Περιοδικὸ «Ὁ Πυρσὸς» τῶν Ἐκπαιδευτηρίων «Ἀπόστολος Παῦλος», σέλ. 188-189, τεῦχος 30, περίοδος β΄, Ἰσθμὸς Κορίνθου, Νοέμβριος 2009
