Ζούμε σε μια εποχή όπου σχεδόν τα πάντα προσφέρονται για σύγκριση. Επιδόσεις, επαγγελματική επιτυχία, χρήματα, κοινωνική αναγνώριση, ακόμη και η προσωπική μας ζωή. Κοιτάζουμε γύρω μας και, πολλές φορές χωρίς να το καταλαβαίνουμε, μετράμε τον εαυτό μας με το μέτρο των άλλων.
Μόνο που η σύγκριση είναι ένα παράξενο μέτρο: σχεδόν ποτέ δεν μας λέει ποιοι πραγματικά είμαστε.
Αν συγκριθούμε με κάποιον που βρίσκεται μπροστά μας, μπορεί να αισθανθούμε ανεπαρκείς. Αν συγκριθούμε με κάποιον που βρίσκεται πίσω μας, μπορεί να αισθανθούμε σπουδαίοι. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, έχουμε παραδώσει στους άλλους το δικαίωμα να καθορίζουν την αξία μας.
Ο σπουδαίος ηθοποιός Βασίλης Διαμαντόπουλος το διατύπωσε όμορφα:
«Δεν πρέπει να προσπαθείς να γίνεις καλύτερος από τους άλλους. Θα πρέπει να γίνεις καλύτερος από τον εαυτό σου.»
Γιατί ο σημαντικότερος ανταγωνιστής μας δεν κάθεται στο διπλανό γραφείο, δεν κατοικεί στο διπλανό σπίτι και δεν εμφανίζεται στις οθόνες μας. Μας κοιτάζει κάθε πρωί από τον καθρέφτη.
Να ξέρουμε σήμερα κάτι περισσότερο από χθες. Να κάνουμε λίγο καλύτερα αυτό που κάναμε πρόχειρα. Να έχουμε περισσότερη υπομονή εκεί όπου κάποτε θυμώναμε. Να παραδεχόμαστε ευκολότερα ένα λάθος. Να ακούμε περισσότερο και να μιλάμε λιγότερο. Να σηκωνόμαστε λίγο γρηγορότερα ύστερα από μια αποτυχία.
Αυτές οι μικρές νίκες δεν έχουν χειροκρότημα. Δεν συνοδεύονται από μετάλλια και τίτλους. Είναι όμως ίσως οι σημαντικότερες, γιατί δεν αποδεικνύουν ότι ξεπεράσαμε κάποιον άλλον· αποδεικνύουν ότι ξεπεράσαμε κάτι από τον παλιό μας εαυτό.
Βέβαια, η σύγκριση με τους άλλους δεν είναι πάντοτε άχρηστη. Μπορεί να μας εμπνεύσει, να μας δείξει έναν δρόμο, να μας αποκαλύψει τι είναι δυνατόν να πετύχει ένας άνθρωπος. Το πρόβλημα αρχίζει όταν από εργαλείο γίνεται αυτοσκοπός. Όταν δεν θέλουμε πια να γίνουμε καλύτεροι, αλλά απλώς καλύτεροι από κάποιον.
Τότε η επιτυχία του άλλου γίνεται δική μας ήττα.
Ενώ δεν είναι.
Υπάρχει χώρος στη ζωή για πολλές διαφορετικές επιτυχίες, επειδή υπάρχουν πολλές διαφορετικές διαδρομές. Άλλος ξεκινά νωρίτερα, άλλος αργότερα. Άλλος προχωρά γρήγορα και άλλος αργά. Και μερικές φορές εκείνος που φαίνεται να έχει μείνει πίσω απλώς βαδίζει προς διαφορετική κατεύθυνση.
Η πιο τίμια ερώτηση στο τέλος της ημέρας δεν είναι:
«Ήμουν καλύτερος από τους άλλους;»
Αλλά:
«Ήμουν σήμερα λίγο καλύτερος από εκείνον που ήμουν χθες;»
Γιατί η πραγματική διάκριση δεν είναι να αφήσεις τους άλλους πίσω σου.
Είναι να καταφέρνεις, κάθε τόσο, να βελτιώνεις και να αφήνεις πίσω τον παλιό σου εαυτό.
