Το 1955, όταν ανακοινώθηκε ότι το εμβόλιο του Jonas Salk κατά της πολιομυελίτιδας ήταν αποτελεσματικό, εκατομμύρια άνθρωποι ένιωσαν ότι απαλλάσσονταν από έναν εφιάλτη. Η ασθένεια θέριζε κυρίως παιδιά, αφήνοντας πίσω της παράλυση, αναπηρίες και θάνατο.
Ο Salk θα μπορούσε να είχε μετατρέψει την ανακάλυψή του σε μια τεράστια προσωπική περιουσία. Δεν το έκανε.
Όταν τον ρώτησαν σε τηλεοπτική συνέντευξη ποιος κατείχε την πατέντα του εμβολίου, απάντησε με μια φράση που έμεινε στην ιστορία:
«Οι άνθρωποι, θα έλεγα. Δεν υπάρχει πατέντα. Θα μπορούσατε να πατεντάρετε τον ήλιο;»
Μερικές φορές μια φράση είναι αρκετή για να φανερώσει ολόκληρη τη φιλοσοφία ενός ανθρώπου.
Ο Salk δεν υποτίμησε ούτε το χρήμα ούτε την αξία της επιστημονικής εργασίας. Έβαλε όμως πάνω από αυτά κάτι μεγαλύτερο: την πεποίθηση ότι υπάρχουν ανθρώπινα επιτεύγματα που αποκτούν το πραγματικό τους νόημα μόνο όταν γίνονται κοινό κτήμα.
Ζούμε σε μια εποχή όπου σχεδόν τα πάντα αποκτούν τιμή. Οι ιδέες κατοχυρώνονται, η γνώση εμπορευματοποιείται, ακόμη και η ανθρώπινη προσοχή αγοράζεται και πουλιέται. Και ασφαλώς η έρευνα χρειάζεται κεφάλαια, οι ερευνητές πρέπει να αμείβονται και η καινοτομία να επιβραβεύεται. Όμως η ιστορία του Salk μάς θυμίζει ότι άλλο η τιμή και άλλο η αξία.
Υπάρχουν πράγματα που μπορεί να αξίζουν πολύ περισσότερο από όσο μπορούν να αποτιμηθούν σε χρήμα.
Ίσως τελικά αυτή να είναι και μια από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες της επιτυχίας: όχι μόνο τι καταφέραμε να αποκτήσουμε χάρη σε αυτήν, αλλά και τι είχαμε τη δύναμη να μη διεκδικήσουμε αποκλειστικά για τον εαυτό μας.
