Η φράση μοιάζει με γρίφο, αλλά κρύβει μια από τις πιο γοητευτικές ιδέες της σύγχρονης κοσμολογίας. Πώς γίνεται κάτι να έχει τέλος, αλλά να μην έχει… άκρη;
Το παράδοξο της Γης
Στην καθημερινότητά μας, ό,τι είναι πεπερασμένο έχει και ένα σύνορο: ένα δωμάτιο έχει τοίχους, μια λίμνη έχει όχθη. Η γεωμετρία όμως έχει άλλη άποψη, και το καλύτερο παράδειγμα είναι ο πλανήτης μας:
Έχει συγκεκριμένο μέγεθος; Ναι (πεπερασμένο).
Έχει κάπου γκρεμό ή «άκρη»; Όχι (χωρίς όρια).
Αν αρχίσεις να περπατάς ευθεία, δεν θα πέσεις ποτέ στο κενό. Απλώς, κάποια στιγμή, θα επιστρέψεις εκεί που ξεκίνησες. Αυτό συμβαίνει επειδή η επιφάνεια της Γης είναι καμπυλωμένη.
Και με το Σύμπαν τι γίνεται;
Βασισμένοι στη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Einstein, οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και με το Σύμπαν. Ο χώρος μπορεί να μην είναι ένα απέραντο άδειο κουτί, αλλά να καμπυλώνεται από την ύλη και την ενέργεια.
Αν ταξιδέψεις αρκετά μακριά στο διάστημα, θεωρητικά ίσως να μην βρεις ποτέ ένα «τείχος» όπου τελειώνει η δημιουργία, αλλά να καταλήξεις στο σημείο εκκίνησής σου.
Το μεγάλο ερωτηματικό
Η σύγχρονη επιστήμη δεν έχει απαντήσει ακόμα με βεβαιότητα αν το Σύμπαν είναι πεπερασμένο ή άπειρο. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι ο κόσμος μας είναι σχεδόν «επίπεδος», αλλά μπορεί απλώς να είναι τόσο τεράστιος που η καμπυλότητά του να μας διαφεύγει.
Η φράση «πεπερασμένο αλλά δίχως όρια» δεν αφορά μόνο τα αστέρια. Είναι και μια υπενθύμιση για εμάς τους ίδιους: η ζωή μας μπορεί να έχει όρια, αλλά η σκέψη μας είναι ελεύθερη να ταξιδεύει στο άπειρο!
2
