Τακτοποιώντας τη βιβλιοθήκη μου, ξεχώρισα κάποια βιβλία που επιστρέφω σε αυτά ξανά και ξανά. Όχι από συνήθεια, αλλά γιατί κάθε φορά μου λένε κάτι διαφορετικό.
Ένα από αυτά είναι ο «Ηγεμόνας» του Niccolò Machiavelli.
Στην πρώτη ανάγνωση, είχα σταθεί στον κυνισμό του. Τώρα, χρόνια μετά, διαβάζω κάτι άλλο: ρεαλισμό. Όχι ωραιοποιήσεις, όχι αυταπάτες—μόνο μια καθαρή ματιά στο πώς λειτουργεί ο κόσμος όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
Ίσως τελικά τα βιβλία δεν αλλάζουν. Εμείς αλλάζουμε.
Και μαζί μας αλλάζει και ο τρόπος που τα καταλαβαίνουμε.
Τα χρόνια περνούν—και μαζί τους μετακινούνται και οι βεβαιότητές μας.
Ο «Ηγεμόνας»
Ίσως τελικά ο Μακιαβέλι να μην είναι ο πιο κυνικός συγγραφέας. Αλλά ο λιγότερο υποκριτής.