Ο άνθρωπος που παίρνει ρίσκα αρέσκεται να πιστεύει ότι είναι ελεύθερος. Ότι κινείται πέρα από τον φόβο, πέρα από τη μικρότητα, πέρα από τους υπολογισμούς των πολλών. Κι όμως, όπως μας υπενθυμίζει ο Φρανσουά ντε Λα Ροσφουκώ, τα περισσότερα ρίσκα δεν γεννιούνται από καθαρό θάρρος αλλά από μια πιο σκοτεινή πηγή: τη φιλαυτία.
Σπάνια ρισκάρουμε μόνο για να κερδίσουμε. Συχνότερα ρισκάρουμε για να μη φανεί ότι φοβηθήκαμε. Η εικόνα μας στα μάτια των άλλων —και κυρίως στα δικά μας— βαραίνει περισσότερο από το αποτέλεσμα. Έτσι, ο κίνδυνος μεταμφιέζεται σε τόλμη και η απερισκεψία σε γενναιότητα.
Το ρίσκο γίνεται ιδιαίτερα ύπουλο όταν συναντά την εξουσία. Εκεί όπου οι αποφάσεις δεν αφορούν μόνο τον εαυτό μας αλλά και άλλους, η φιλοδοξία βρίσκει πάντα επιχειρήματα για να παρουσιαστεί ως καθήκον. Η αποτυχία βαφτίζεται «αναγκαίο τίμημα» και η επιτυχία «δικαίωση». Σπάνια όμως αναγνωρίζεται το πραγματικό κίνητρο: η ανάγκη διατήρησης κύρους.
Ο Λα Ροσφουκώ δεν μας καλεί να αποφύγουμε το ρίσκο. Μας καλεί να το απογυμνώσουμε από τις αυταπάτες του. Να ρωτάμε πριν από κάθε τολμηρό βήμα:
Το κάνω επειδή το πιστεύω ή επειδή δεν αντέχω να φανώ δειλός;
Το κάνω για το αποτέλεσμα ή για την εικόνα;
Το ώριμο ρίσκο δεν φωνάζει. Δεν χρειάζεται χειροκρότημα. Παίρνεται σιωπηλά, με πλήρη επίγνωση του κόστους — και με την ταπεινότητα να δεχθεί και την αποτυχία. Γιατί το αληθινό θάρρος δεν βρίσκεται στο να αγνοείς τον κίνδυνο, αλλά στο να τον βλέπεις καθαρά και παρ’ όλα αυτά να προχωράς.
Αυτό είναι το ρίσκο χωρίς αυταπάτες. Και είναι πολύ πιο σπάνιο απ’ όσο νομίζουμε.