Μικρό δοκίμιο
Από τον Απόστολο Παύλο στον Κομφούκιο: Το Καθήκον που γίνεται Χαρά
Στην ιστορία της ανθρώπινης σκέψης, η εργασία έχει ειδωθεί μέσα από δύο συμπληρωματικούς φακούς: την κοινωνική ευθύνη και την προσωπική ολοκλήρωση. Συχνά, αυτές οι δύο πλευρές μοιάζουν να συγκρούονται, όμως αν κοιτάξουμε βαθύτερα, θα δούμε πως η μία αποτελεί τη βάση για την άλλη.
Η Ηθική της Ευθύνης: «Εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω»
Ο Απόστολος Παύλος, απευθυνόμενος στους Θεσσαλονικείς, θέτει έναν αυστηρό αλλά δίκαιο κανόνα: «Όποιος δεν θέλει να εργάζεται, ας μην τρώει». Η ρήση αυτή δεν είναι μια σκληρή τιμωρία, αλλά μια θεμελιώδης αρχή κοινωνικής δικαιοσύνης.
Για τον Παύλο, η εργασία είναι η ασπίδα του ανθρώπου απέναντι στην αδιαφορία και την παρασιτική ζωή. Είναι η απόδειξη ότι ο άνθρωπος σέβεται την κοινότητα και τον εαυτό του, προσφέροντας το μερίδιο του μόχθου που του αναλογεί. Εδώ, η εργασία είναι χρέος και αξιοπρέπεια.
Η Ηθική της Πλήρωσης: Το «μη-εργάζεσθαι» του Κομφούκιου
Στον αντίποδα, ο Κομφούκιος μας λέει: «Διάλεξε ένα επάγγελμα που σου αρέσει και δεν θα ξαναχρειαστεί να δουλέψεις στη ζωή σου». Εδώ η οπτική γωνία αλλάζει. Δεν εστιάζουμε στο αν πρέπει να εργαζόμαστε, αλλά στο πώς βιώνουμε αυτή την ανάγκη.
Για τον Κινέζο φιλόσοφο, ο στόχος είναι η κατάργηση της εσωτερικής πίεσης. Όταν η κλίση μας συναντά το επάγγελμά μας, η εργασία μεταμορφώνεται από εξωτερικό καταναγκασμό σε εσωτερική ανάγκη. Παύει να είναι «δουλειά» με την έννοια του μόχθου και γίνεται «έργο» με την έννοια της δημιουργίας.
Η Σύνθεση: Η Χρυσή Τομή
Εκ πρώτης όψεως, οι δύο ρήσεις μοιάζουν να διαφωνούν. Ο Παύλος τονίζει την αναγκαιότητα του κόπου, ενώ ο Κομφούκιος οραματίζεται την υπέρβασή του. Στην πραγματικότητα, όμως, η μία ρήση συμπληρώνει το κενό της άλλης:
• Ο Παύλος μας προστατεύει από την αδράνεια. Μας υπενθυμίζει ότι η συμμετοχή στη ζωή απαιτεί προσπάθεια.
• Ο Κομφούκιος μας προστατεύει από την αλλοτρίωση. Μας δείχνει τον δρόμο ώστε η προσπάθεια αυτή να μην μας συνθλίψει, αλλά να μας εξυψώσει.
Η επιτυχής διαδρομή στη ζωή βρίσκεται στο σημείο όπου αυτές οι δύο δυνάμεις συναντιούνται. Εργαζόμαστε επειδή αναγνωρίζουμε την ευθύνη μας απέναντι στο σύνολο και στον εαυτό μας (Παύλος), αλλά αναζητούμε το πάθος σε αυτό που κάνουμε, ώστε ο μόχθος μας να μετατραπεί σε πηγή ζωής (Κομφούκιος).
Τελικά, ο Παύλος θέτει το «γιατί» πρέπει να δρούμε και ο Κομφούκιος το «πώς» πρέπει να αισθανόμαστε. Η εργασία δεν είναι ούτε μόνο επιβίωση, ούτε μόνο απόλαυση. Είναι η ιερή ισορροπία ανάμεσα στο καθήκον να προσφέρουμε και στο δικαίωμα να είμαστε ευτυχισμένοι μέσα από την προσφορά μας