Μικρό δοκίμιο
Ο στίχος αυτός του Κωστή Παλαμά συμπυκνώνει μια από τις βαθύτερες αλήθειες της ανθρώπινης ιστορίας: ότι η ποιότητα, το ήθος και το παράδειγμα δεν μετριούνται με αριθμούς.
Ο Παλαμάς δεν υμνεί τον «έναν» ως αυταρχική εξαίρεση, αλλά ως φορέα νοήματος. Έναν άνθρωπο που, με τη στάση ζωής του, τη σκέψη του ή τη θυσία του, φωτίζει τον δρόμο των πολλών. Οι μάζες υπάρχουν, κινούνται, εργάζονται, αλλά συχνά πορεύονται χωρίς προσανατολισμό. Έρχεται τότε ο «ένας» —όχι απαραίτητα ο ισχυρός ή ο διάσημος— και λειτουργεί ως σημείο αναφοράς, ως πυξίδα.
Η ιστορία το επιβεβαιώνει διαρκώς. Δεν αλλάζουν οι εποχές από την ομοφωνία των πολλών, αλλά από τη συνείδηση λίγων, συχνά ενός. Εκείνος που τολμά να σταθεί όρθιος όταν οι άλλοι σιωπούν. Εκείνος που αναλαμβάνει ευθύνη χωρίς να του ζητηθεί.
Ο στίχος αυτός δεν είναι ύμνος στον ελιτισμό· είναι ύμνος στην ευθύνη του προσώπου. Υπενθυμίζει ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να γίνει αυτός ο «ένας». Όχι με θόρυβο, αλλά με συνέπεια. Όχι με δύναμη, αλλά με νόημα.
Γιατί οι πολλοί χωρίς νόημα γίνονται όχλος. Ενώ οι πολλοί, όταν εμπνέονται από τον «έναν», μετατρέπονται σε κοινότητα.
Κ Μ
