Μικρό δοκίμιο
Ο manager έρχεται συνήθως με μια απόφαση: μια υπογραφή, ένα οργανόγραμμα, έναν τίτλο. Αναλαμβάνει καθήκοντα, ευθύνες, δείκτες απόδοσης. Η θέση του είναι θεσμική και η εξουσία του τυπική. Ο ρόλος του απαιτεί οργάνωση, έλεγχο, συντονισμό — αρετές απαραίτητες για τη λειτουργία κάθε συστήματος. Όμως η παρουσία του, όσο αναγκαία κι αν είναι, δεν εγγυάται την έμπνευση.
Ο ηγέτης, αντίθετα, δεν διορίζεται· αναδεικνύεται. Δεν τον επιβάλλει το οργανόγραμμα, αλλά τον αναγνωρίζουν οι άνθρωποι. Η επιρροή του δεν πηγάζει από τη θέση, αλλά από το ήθος, τη συνέπεια και την ικανότητά του να δίνει νόημα στην κοινή προσπάθεια. Δεν χρειάζεται τίτλο για να τον ακολουθήσουν· αρκεί η εμπιστοσύνη.
Ο manager ρωτά «πώς» και «πότε». Ο ηγέτης ρωτά «γιατί» και «προς τα πού». Ο πρώτος φροντίζει να γίνονται σωστά τα πράγματα· ο δεύτερος φροντίζει να γίνονται τα σωστά πράγματα. Εκεί όπου ο manager διαχειρίζεται διαδικασίες, ο ηγέτης εμπνέει ανθρώπους. Και εκεί όπου ο manager ελέγχει την απόδοση, ο ηγέτης καλλιεργεί την υπέρβαση.
Δεν είναι αντίπαλοι αυτοί οι δύο ρόλοι· είναι συμπληρωματικοί. Οι οργανισμοί χρειάζονται managers για να στέκονται όρθιοι και ηγέτες για να προχωρούν μπροστά. Όμως η ιστορία δείχνει πως στις δύσκολες στιγμές, όταν τα σχέδια καταρρέουν και οι βεβαιότητες κλονίζονται, οι άνθρωποι δεν στρέφονται στον τίτλο, αλλά στο πρόσωπο.
Γι’ αυτό και ο manager μπορεί να διοριστεί «από πάνω», αλλά ο ηγέτης αναδύεται «από κάτω» — μέσα από την καθημερινή στάση, τις αποφάσεις υπό πίεση, τη σιωπηλή αξιοπιστία. Είναι εκείνος που, χωρίς να το επιδιώξει, γίνεται σημείο αναφοράς. Και τότε, ακόμη κι αν δεν έχει τίτλο, έχει κάτι πολύ ισχυρότερο: την αποδοχή.