Σήμερα στο κόσμο της ταχύτητας και της διαρκούς προβολής, το εντυπωσιακό έχει αποκτήσει, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, υπερβολική αξία.
Ό,τι λάμπει, ό,τι προκαλεί θόρυβο, ό,τι τραβά το βλέμμα για λίγα δευτερόλεπτα θεωρείται αυτομάτως και σημαντικό. Κι όμως, όπως υπαινίσσεται ο βρετανός συγγραφέας Forster, αυτή η ταύτιση είναι μια από τις πιο ύπουλες πλάνες της εποχής μας.
Το σημαντικό σπάνια κραυγάζει. Δεν έχει ανάγκη από υπερβολές ούτε από θεατρικές χειρονομίες. Εμφανίζεται συχνά σιωπηλά: σε μια πράξη συνέπειας, σε μια σταθερή επιλογή, σε έναν άνθρωπο που επιμένει να πράττει το σωστό χωρίς κοινό. Αντίθετα, το εντυπωσιακό ζει από το βλέμμα των άλλων· χωρίς αυτό, ξεθωριάζει γρήγορα, όπως το πυροτέχνημα που σβήνει μόλις τελειώσει ο κρότος.
Η σύγχυση αυτή δεν είναι ακίνδυνη. Όταν το εντυπωσιακό γίνεται κριτήριο αξίας, τότε η ουσία υποχωρεί. Προτιμούμε το μεγάλο λόγο από τη μικρή πράξη, την εικόνα από το περιεχόμενο, τη φήμη από την προσφορά. Έτσι όμως χάνεται το μέτρο και, μαζί του, η ικανότητα διάκρισης.
Το σημαντικό χρειάζεται χρόνο για να φανεί και ωριμότητα για να αναγνωριστεί. Δεν ανταμείβεται πάντα άμεσα, αλλά αφήνει ίχνος βαθύ και διαρκές. Ίσως γι’ αυτό μας δυσκολεύει: απαιτεί υπομονή, εσωτερική σιωπή και το θάρρος να κοιτάξουμε πέρα από την επιφάνεια.
Η φράση του Forster λειτουργεί ως υπενθύμιση και προειδοποίηση. Να μάθουμε ξανά να ξεχωρίζουμε το ουσιώδες από το θορυβώδες· να δίνουμε αξία σε ό,τι δεν εντυπωσιάζει αλλά θεμελιώνει. Γιατί τελικά, αυτό που αλλάζει πραγματικά τη ζωή μας δεν είναι εκείνο που μας θαμπώνει, αλλά εκείνο που μας διαμορφώνει.