•Ο Κώστας Κωστής είναι εξέχων ιστορικός και φίλος.Μολις διάβασα «αιρετική» ,τροπος του λέγειν, συνέντευξη του στον Δ.Δανικα.Η επανάσταση μας λέει ήταν «πολύπλοκο» γεγονός.Μαζι με τον ηρωισμό ανακατεύτηκαν σε αδιαίρετο σύνολο οι ίντριγκες,ο πλουτισμός επιτήδειων,η ιδιοτέλεια,οι τοπαρχες και οι τοπαρχιες προεστων,προκρίτων και αρματωλών ,οι εμφύλιοι και κάποτε και η βαρβαρότητα.Μας έσωσαν και οι «ξένοι».Η εθνική συνείδηση στην αρχή δεν υπήρχε ή ήταν ελάχιστη.Ο συνεκτικός δεσμός ήταν η θρησκεία και το Πατριαρχείο.
•Ναι έτσι θα ήταν.Οχι όμως μόνο έτσι.Δεν μπορώ να αμφισβητήσω την επιστήμη των λεπτομερειών και των γεγονότων.Με μια προϋπόθεση.Να μη χάνουμε την ουσία μέσα στο πέλαγος.Την πεμπτουσία θα έλεγα.
•Ποια είναι η ουσία;Χαρις στο 21 υπάρχουμε.Ελληνες.Χωρις αυτό θαμασταν ακόμα Γραικοί.Ισως μια επαρχία της Τουρκίας.Χαρις σε αυτό έχουμε Κράτος.Κράτος ελληνικό και όχι ελβετικά καντόνια παρά τους διχασμους μας.Χαρις σε αυτό βρήκαμε ξανά το νήμα της πανάρχαιας ιστορίας μας και σμιλέψαμε τη γλώσσα μας από τη Βαβέλ των ιδιωμάτων στις πρωτες ελληνικες πηγες της.Χαρις σε αυτό ως εναρκτήριο λάκτισμα αντικρίζουμε το μέλλον.Ναι είχαμε και τύχη με τους «ξένους».Αλλα δεν μας κάναν χατίρι για το δικό τους συμφέρον δούλευαν.Και δεν θα είχαν έρθει αν δεν είχε προηγηθεί ο αγώνας.Μιση και πάθη;ναι αλλά κσι αγώνας ηρωικός και αιματηρός.Αυτοι είμαστε.
•Δεν είμαι ιστορικός.Σεβομαι τη γνώση και το γεγονός ότι δεν έχει χρώμα και δεν πρέπει να συγκαλύπτει και να στρεβλώνει.Ομως για την ανυπαρξία εθνικής συνείδησης ,από ένστικτο ,αμφιβάλλω.Το Μεσολόγγι δεν μπορεί να συνέβη μόνο για να προστατευτεί κάποιο αρματολικι ή προυχοντιλίκι.Η αυτοθυσία τόσων πολλών ,επώνυμων κι ανώνυμων,δεν αφορούσε ηγεμονευουσες τοπικά κλίκες.Ειχε ξυπνήσει στις φλέβες η Ελλάδα.Ισως χωρίς μεγάλη σαφήνεια αλλά ήταν Ελλάδα.Γιατι αλλοιώς θα επικρατούσε το συμφέρον της συμβίωσης με τους Οθωμανους και όχι κακουχίες άνισου πολέμου.Γιατι κανείς μετεπαναστατικά δεν θα δεχόταν να ονομάζεται Ελληνας αν δεν αισθανόταν Ελληνας.Η Ελλάδα είχε ξυπνήσει.Δεν ήταν μόνο η θρησκεία.Ασφαλως έπαιξε ρόλο αλλά δεν ήταν το κυρίαρχο.
•Γιατί όπως στιχουργησε ο Παλαμας «η μεγαλοσύνη των λαών/δεν μετριέται με το στρέμμα/με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται/και με το αίμα.»
•Ναι να μάθουμε την «αληθινή ιστορία».Χωρίς φόβο και χωρις πάθος.Αυτη όμως την δική μας αλήθεια, το πύρωμα και το αίμα ,που μας ξανά γέννησε ως έθνος ,πρέπει να μην τη ξεχνάμε.Να τη γιορτάζουμε «με σημαίες και με ταμπούρλα».
Πάνος Μπιτσαξής