Λέγεται ότι οι συντάκτες που γράφουν τα κύρια άρθρα των εφημερίδων, όταν ετοιμάζουν το άρθρο τους ενώ περιμένουν να ανοίξει η κάλπη, συχνά ετοιμάζουν δυο σχέδια άρθρων, το πρώτο για την περίπτωση που οι κάλπες αναδείξουν το ένα αποτέλεσμα και το δεύτερο αν έρθει το αντίθετο. Το ιστολόγιό μας δεν έχει αναπτύξει τέτοιον επαγγελματισμό, κι έτσι δεν ετοίμασα από τα πριν δυο εναλλακτικά προσχέδια -αλλά κι αν είχα και πάλι άχρηστα θα μου φαίνονταν, αφού από το χτεσινό δημοψήφισμα προέκυψε ένα τρίτο, εντελώς απροσδόκητο αποτέλεσμα.

Αντί για την αμφίρροπη επικράτηση του Όχι ή του Ναι, οι κάλπες έβγαλαν μια πεντακάθαρη νίκη, που δεν επιδέχεται καμιά αμφισβήτηση, καμιά στρεψοδικία, καμιά παρερμηνεία. Αυτός είναι ο σεισμός τον οποίο υπαινίσσομαι στον τίτλο -και είναι δεύτερος σεισμός μετά τον πρώτο, του Μαΐου 2012, που εκτίναξε τον ΣΥΡΙΖΑ στη δεύτερη θέση και σε τροχιά εξουσίας.

Θα καταγράψω μερικές σκόρπιες σκέψεις, χωρίς να φιλοδοξώ να καλύψω το θέμα (είναι και περασμένη η ώρα). Ευχαρίστως να ακούσω τα δικά σας σχόλια, είτε συμφωνείτε είτε διαφωνείτε, είτε θέλετε να θίξετε πτυχές που δεν τις κάλυψα.

* Το δημοψήφισμα έγινε κάτω από πρωτόγνωρες συνθήκες: με κλειστές τις τράπεζες, με κεφαλαιακούς ελέγχους, με ουρές μπροστά στα ΑΤΜ, με πολλά βασικά τρόφιμα εξαντλημένα στα σουπερμάρκετ. Κι όμως, το εκλογικό σώμα έδωσε μια ηχηρή απάντηση, δεν υπέκυψε στις πιέσεις και στο κλίμα τρόμου.

* Το αποτέλεσμα ήταν πανωλεθρία για τα μεγάλα ιδιωτικά κανάλια, που τις τελευταίες ημέρες επιδόθηκαν σε ένα όργιο μονόπλευρης προβολής των θέσεων του Ναι, σε ομοβροντίες παραπληροφόρησης και χειραγώγησης.

* Το αποτέλεσμα ήταν κόλαφος για το παλαιό πολιτικό προσωπικό, που έπαιξε στο δημοψήφισμα τα ρέστα του -και τα έχασε. Πρώην πρωθυπουργοί συνωστίζονταν στα στούντιο των καναλιών, η ηγεσία της ΓΣΕΕ βγήκε από τη χειμερία νάρκη της, δήμαρχοι και περιφερειάρχες θέλησαν να διαδραματίσουν ρόλο στην εθνική σκηνή, και όλοι απέτυχαν οικτρά και εκτέθηκαν, πιθανώς ανεπανόρθωτα. Ήδη, η πρώτη απώλεια καταγράφηκε, αφού ο Αντώνης Σαμαράς δήλωσε ότι παραιτείται από την ηγεσία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

* Αν και δεν μπορώ να το αποδείξω, η αίσθησή μου είναι ότι το μιντιακό μπαράζ των καναλιών, οι παρελάσεις φθαρμένων προσωπικοτήτων και ο ρεβανσισμός των μενουμευρωπαίων που έθεσαν θέμα ανατροπής/παραίτησης της κυβέρνησης λειτούργησαν σαν μπούμεραγκ. Ενώ το Ναι είχε καλές πιθανότητες στις αρχές της εβδομάδας, με το κλείσιμο των τραπεζών και τα άλλα πρωτόγνωρα γεγονότα, η ξεδιάντροπη καπηλεία από τα κανάλια και η απληστία του παλιού κόσμου στάθηκαν ο κώδωνας του κινδύνου που έφερε τη συγκλονιστική συγκέντρωση της Παρασκευής και το μεγαλειώδες εκλογικό αποτέλεσμα χτες.

* Η χτεσινή ψήφος είχε ταξικό πρόσημο. Όχι δεν ψήφισαν οι Συριζαίοι, ψήφισαν οι φτωχοί και οι άνεργοι. Ίσως θα αρκούσε να αντιπαραθέσουμε δυο αποτελέσματα από το λεκανοπέδιο. Στη δημοτική κοινότητα Εκάλης, το Ναι θριάμβευσε με 85%, ενώ στον δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού πήρε το επιβλητικό 72%. Αντίστροφα, στο προλεταριακό Πέραμα, το Όχι συγκέντρωσε 76% και ανάλογα ποσοστά (μεταξύ 72% και 75%) πήρε στη Νίκαια, στην Αγιαβαρβάρα, στη Δραπετσώνα. Όπως θα έλεγε και η πατρικία Αντιγόνη Λυμπεράκη, οι φτωχοί κάνουν λάθος επιλογές στις κρίσιμες στιγμές. Στο εύπορο Χαλάνδρι, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ είχε πρωτεύσει τον Γενάρη (και όπου ο δήμαρχος ηγήθηκε ψηφοδελτίου ΣΥΡΙΖΑ-εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς) το Ναι επικράτησε, έστω και με μικρή διαφορά.

* Η χτεσινή ψήφος είχε και ηλικιακό πρόσημο -διάβασα ότι σύμφωνα με μια δημοσκόπηση το 75% των φοιτητών ψήφισαν Όχι. Δεν ξέρω αν ισχύει αυτό, αλλά από τον κοινωνικό μου περίγυρο ξέρω πολλούς νεότατους ψηφοφόρους που ψήφισαν Όχι κι ας είχαν ψηφίσει «κόμματα του Ναι» τον Γενάρη.

* Ένα ευεργετικό αποτέλεσμα της μεγάλης διαφοράς του αποτελέσματος είναι ότι καθίστανται άνευ αντικειμένου οι κάποτε καλοπροαίρετες αλλά πολύ συχνά υποκριτικές αιτιάσεις για τις χρυσαβγίτικες ψήφους που δήθεν αθροίστηκαν μαζί με τις άλλες στο στρατόπεδο του Όχι. Υποκριτικές είναι οι αιτιάσεις όταν προέρχονται από στελέχη των κομμάτων που συγκυβέρνησαν με το ΛΑΟΣ και που ενέταξαν στις γραμμές τους τον Βορίδη, ή από ανθρώπους που έχουν αρχηγό εκείνον που έπινε από την κούπα του Μιχαλολιάκου. Καλοπροαίρετη θεωρώ την πρόβλεψη φίλου, ότι το Οχι θα υπερτερήσει με διαφορά πολύ μικρότερη από τις 400.000 ψήφους που έπιασε τον Γενάρη η Χρυσή Αυγή -τελικά όμως η διαφορά θα ξεπεράσει το 1.250.000 ψήφους.

Και βέβαια, όπως και όλα τα άλλα κόμματα, έτσι και η ΧΑ διχάστηκε στο δημοψήφισμα -αν και δεν έχω υπόψη μου δημοσκοπησεις εξόδου, δεν θεωρώ τυχαίο ότι το Όχι είχε το χαμηλότερο ποσοστό του ακριβώς στον νομό όπου η ΧΑ έχει το υψηλότερο πανελλαδικά ποσοστό της: τη Λακωνία.

* Η βάση του ΚΚΕ, όχι μόνο οι οπαδοί αλλά και πάρα πολλά μέλη, αγνόησαν τη γραμμή της ηγεσίας του κόμματος για Άκυρο, και προτίμησαν μαζικά το Όχι. Θυμίζω ότι σε όλα τα προηγούμενα δημοψηφίσματα, το ΚΚΕ πάντοτε είχε ταχθεί υπέρ μίας από τις δύο βασικές επιλογές -οπότε, με τη στάση τους χτες οι κουκουέδες ακολούθησαν τον Φλωράκη και τον Ζαχαριάδη και όχι τον Κουτσούμπα.

* Τέλος, πανωλεθρία ήταν το χτεσινό δημοψήφισμα και για τις εταιρείες δημοσκοπήσεων, που παρουσίασαν, όλες, δημοσκοπήσεις που έδιναν ισχνό προβάδισμα για το Ναι, της τάξεως του 51,5-48,5 ή το πολύ 52-48, στα όρια δηλαδή του στατιστικού λάθους. Και μάλιστα, τούτη τη φορά δεν υπάρχει καν το ελαφρυντικό της «μεταστροφής των τελευταίων ημερών», αφού η επίμαχη δημοσκόπηση φέρεται ότι έγινε το Σάββατο και την Κυριακή των εκλογών.

* Η μεγάλη νίκη του Όχι, που πρέπει να πιστωθεί σε μεγάλο βαθμό προσωπικά στον Αλέξη Τσίπρα, δρομολόγησε μεν μια νέα κινητικότητα σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιοεπίπεδο, αλλά δεν θα λύσει αυτομάτως τον γόρδιο δεσμό των διαπραγματεύσεων. Είτε με το Ναι, είτε με το Όχι, τα πράγματα θα ήταν σχεδόν εξίσου δύσκολα. Ίσως η μεγαλύτερη διαφορά, αλλά καθόλου αμελητέα, είναι ότι θα έχουμε ψηλά το κεφάλι.