Γενναιότατοι αδελφοί καπεταναίοι αδελφικώς ασπάζομαι.
Και με το αδελφικόν μου σας δηλοποιώ· μάθετε διά λόγου μου, σήμερον γιόμα ήλθα εις Βράχα με όλον το ασκέρι μου οι οποίοι ήμαστε επτακόσιοι· εγώ το κίνημα το δικό μου το ήξευρεν ο κόσμος διά τα Άγραφα, εγώ είχα τον σκοπόν μου καθώς και ο θεός χαηρλήτικον και θα τον εβγανα διά το γένος μας και έτράβηξα από Τζιουμέρκα και Ασπροπόταμον και έβηκα ανάμεσα Μέντζοβον και Γρεβενά και έριξα το ορδί μου· οι Μετζοβίτες με εχάλεψαν διά να πάγου μέσα εις το χωριό τους διά να κάμω ζάπι και τα Γρεβενά, και καλογέροι από τα Μετέωρα και από άλλα μοναστήρια με εχάλεψαν διά να πιάσωμεν, καθώς και μερικούς Μετζοβίτες τους έχω μαζί μου και βεβαιώνεστε. Απάνου οπού εδιαμοίρασα το ασκέρι μου το μισό διά το Μέτζοβον και το μισό διά να πιάσω τα μοναστήρια αμέσως. Οι γενναίοι και σύμβουλοι οπού είχεν το γένος μας εις Μισολόγγι, οπού τους είχα διά χριστιανούς, ο Στορνάρης, ο Γληγόρης, ο Μάνταλος, διακόσιοι πενήντα Βλάχοι, ο Μπίνας, ο Μορταράκης, ο Τζίρκας και μαζί και με τον Καραταχήρη και Σταμούλη Γάτζον και μας εδιάβηκαν εμπροστά και μας επίασαν το Μέτζοβον· έστειλαν και τον Σούλτζε και εβήκε με δυο χιλιάδες μα όλοι βρωμοκουλτούκιδες και έτζι εστρίψαμεν δώθενες και έρχονται κοντά μας. Τώρα ο Καραταχήρης με τον Σταμούλη και Ράγκον και ο Σκούλτζιας εβγήκαν εις Νευρόπουλιν και εγώ έριξα το ορδί μου εδώ εις Βράχα και διά τούτο σας γράφω, οπού πώς το βρίσκετε εύλογον διά να ανταμαθώμεν να τους ριχθούμε να τα πάρωμεν τα Τρίκκαλα σε εικοσιτέσσαρες ώρες, ότι τούτο γνωρίζω σήμερον οπού οι Τούρκοι είναι χωρίς καμμίαν δύναμιν καταπαγωμένοι και να ιδήτε και με τα ματιγιά σας, πώς είναι οι Τουρκολάτρες οπού έκαναν εμένα.
Ο αδελφός σας
καραϊσκακις
(Τ.Σ.)
Μην αργοπορήσετε μίαν ώρα να καταφθάσετε να τους ριχθούμε διά να τους ξεπατώσωμε ότι καμμίαν δύναμιν δεν έχουν μα τ’ όνομα του Ιησού Χριστού μας· ότι τους έκαμα ένα γέλασμα των Τούρκων οπού ακόμα στον ύπνον είναι· μα αν ίσως και δεν το βρίσκετε εύλογον διά να βαρέσωμεν τουτουνούς και έχετε άλλον σκοπόν διά νά βαρέσωμεν άλλο ορδί τούρκικον, ευθύς να ’χω το τζιβάπι σας διά να ανταμωθούμε μία ώρα εμπροστήτερα
1824 Μαγιού 15 Βράχα
Των γενναιοτάτων καπεταναίων τιμίως δοθήτω το ογληγορώτερον όθεν τύχουν εις Καλεζμένου.
Πρώτα να δούμε ορισμένα λεξιλογικά και πραγματολογικά.
* χαηρλήτικος: ο ευοίωνος
* με εχάλεψαν: με ζήτησαν
* να κάμω ζάπι: να κυριέψω. Από την ιδια ρίζα και το σημερινό (αν και παλιοκαιρισμένο) «κάνω ζάφτι» = υποτάσσω.
* βρωμοκουλτούκηδες: δεν ξέρω τι σημαίνει, αν και δεν αποκλείω να είναι ένα ακόμα μειωτικό προσωνύμιο για τους Ασιάτες, όπως τα χαλδούπηδες, ντουντούμηδες κτλ.
* τζεβάπι/τζιβάπι: η απάντηση. Η λέξη χρησιμοποιείται συχνά στην αλληλογραφία των καπεταναίων της εποχής, ιδίως όταν κάποιος περιμένει απάντηση από τον αλληλογράφο του, όπως εδώ.
* Το Καλεζμένου είναι, σημειώνει ο επιμελητής της έκδοσης, χωριό που απείχε τρεισήμισι ώρες από τη Βράχα.
Τουρκολάτρης, βεβαίως, ήταν ο μειωτικός χαρακτηρισμός που εκτόξευαν την εποχή εκείνη κατά δικαίων και αδίκων -τον έλεγαν για όσους συνεργάζονταν με τους Τούρκους, για όσους έδειχναν ενδοτισμό, αλλά και για τους αντίθετους σε εμφύλιες διενέξεις. Ο Καραϊσκάκης είχε όντως χαρακτηριστεί τουρκολάτρης, αλλά εδώ το ειρωνικό είναι ότι ανάμεσα στους διώκτες του βρίσκονταν και τουρκοπροσκυνημένοι καπεταναίοι, όπως ο οπλαρχηγός Σταμούλης Γάτσος, που μετά το καπάκι του έμεινε προσκυνημένος ως το τέλος του ξεσηκωμού.
Ο Καραϊσκάκης στο σύντομο γράμμα του αφενός προσπαθεί να δικαιολογήσει τις κινήσεις του και αφετέρου δηλώνει έτοιμος να συνεννοηθεί για να χτυπηθούν τουρκικοί στόχοι.
Η επιστολή δεν είχε αποτέλεσμα, αφού την επόμενη μέρα έγινε εμφύλια σύγκρουση στη Βράχα. Ο Στορνάρης δεν πήρε μέρος στη σύγκρουση, έχοντας ενοχληθεί από τις συνεννοήσεις του Ράγκου με τους Τούρκους -«και με Εβραίους θέλει ενωθώ να τον διώξω τον κερατά» απάντησε ο Ράγκος, σύμφωνα με τον Κασομούλη.
Η αψιμαχία στη Βράχα δεν είχε σαφές αποτέλεσμα -από το ασκέρι του Καραϊσκάκη σκοτώθηκαν 7-8 παλικάρια, από τους νομιμόφρονες περισσότεροι, ωστόσο ένας από τους 7-8 ήταν το πρωτοπαλίκαρο του Καραϊσκάκη, ο Αντώνης Ζαραλής. Φαίνεται ότι αυτή η απώλεια καταπτόησε τον Καραϊσκάκη, ο οποίος στη συνέχεια κατέβηκε στο Ανάπλι για να ζητήσει την αποκατάστασή του από την κυβέρνηση, όπως και κατάφερε.
Ο Κασομούλης σημειώνει ότι «Αποθανόντος του Αντώνη [Ζαραλή], εις το κεμέρι του ηύραν γράμματα του ενός και του άλλου, οπού του έγραφαν να επιβουλευθεί τον Καραϊσκάκη» -πολλοί το ερμηνεύουν, και όχι άδικα, να τον δολοφονήσει.
Πηγή: sarantakos.Wordpress.com