Στις μέρες μας ακούμε συχνά ότι η πληροφορία είναι το «νέο πετρέλαιο». Όμως, η πραγματική αξία δεν βρίσκεται στην πληροφορία ως όγκο δεδομένων, αλλά σε αυτό που ονομάζουμε Οικονομική Ειδοπλασία. Τι σημαίνει όμως αυτός ο μάλλον άγνωστος όρος και πώς επηρεάζει τη ζωή μας;
Η λέξη «ειδοπλασία» προέρχεται από το είδος (τη μορφή) και το πλάθω. Στο πεδίο της οικονομίας, περιγράφει τη διαδικασία όπου η αξία ενός προϊόντος παύει να εξαρτάται από την υλική του υπόσταση και αρχίζει να πηγάζει από τον τρόπο που αυτό είναι οργανωμένο.
Αν το καλοσκεφτούμε, ένα smartphone δεν κοστίζει εκατοντάδες ευρώ λόγω του γυαλιού και του πυριτίου από τα οποία είναι φτιαγμένο. Η αξία του βρίσκεται στην ειδοπλασία του: στο λογισμικό, στον σχεδιασμό και στην τεχνογνωσία που «έπλασε» αυτά τα ταπεινά υλικά σε κάτι ευφυές.
Η οικονομική ειδοπλασία σηματοδοτεί τη μεγάλη στροφή της εποχής μας:
Η παλιά οικονομία βασιζόταν στην κατοχή πρώτων υλών.
Η νέα οικονομία βασίζεται στη διαχείριση των μορφών.
Σήμερα, η δύναμη δεν ανήκει απαραίτητα σε αυτόν που έχει το εργοστάσιο, αλλά σε αυτόν που κατέχει το «σχέδιο». Η γνώση γίνεται το κύριο κεφάλαιο και η ψηφιοποίηση μετατρέπει τα πάντα σε άυλες μορφές που ταξιδεύουν ακαριαία στο διαδίκτυο.
Ακόμα και μια προσωπική εμπειρία μπορεί να ιδωθεί μέσα από αυτό το πρίσμα. Όταν μια ανάμνηση από το παρελθόν —όπως ένα καλοκαιρινό ψάρεμα στον Μόρνο— καταγράφεται σε μια επιστημονική μελέτη και ψηφιοποιείται, υφίσταται μια μορφή ειδοπλασίας. Η υλική στιγμή (το ψάρι που πιάστηκε) χάνεται, αλλά η «μορφή» της (τα δεδομένα, η γνώση, η παραπομπή) παραμένει αθάνατη στον ψηφιακό κόσμο.
Η οικονομική ειδοπλασία μας διδάσκει ότι στον σύγχρονο κόσμο, το «πώς» είναι πιο σημαντικό από το «τι». Η ικανότητά μας να πλάθουμε μορφές, να οργανώνουμε την πληροφορία και να δίνουμε νόημα στα δεδομένα είναι η πραγματική κινητήριος δύναμη της εξέλιξης.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει, η μόνη περιουσία που δεν μπορεί να «πνιγεί» κάτω από τα νερά της λήθης είναι η γνώση που έχει αποκτήσει τη δική της, αιώνια μορφή.