Τίτλος: «Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε»: Η αλληλεγγύη ως θεμέλιο της ασφάλισης
Μικρό δοκίμιο
Η ρήση «Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε», από την προς Γαλάτας επιστολή του Αποστόλου Παύλου, ακούγεται συχνά ως μια καθαρά πνευματική ή ηθική προτροπή.
Αν όμως τη διαβάσει κανείς με βλέμμα σύγχρονο, θα διαπιστώσει ότι περιγράφει με εντυπωσιακή ακρίβεια την ίδια τη λογική πάνω στην οποία στηρίζεται η ασφάλιση.
Η ασφάλιση είναι, στον πυρήνα της, μια οργανωμένη μορφή αλληλεγγύης. Πολλά άτομα συγκροτούν μια μεγάλη ομάδα και συμφωνούν να καταβάλλουν μια μικρή, τακτική εισφορά —το ασφάλιστρο— γνωρίζοντας πως δεν θα πληγούν όλοι, αλλά και πως κάποιος αναπόφευκτα θα πληγεί. Το ατύχημα, η ζημιά, η απώλεια, παραμένουν ατομικά ως γεγονότα, όμως τα βάρη τους παύουν να είναι ατομικά.
Εκεί ακριβώς συναντάται ο απόστολος Παύλος με την ασφαλιστική πράξη. Το βάρος που θα μπορούσε να συντρίψει έναν άνθρωπο, μια οικογένεια ή μια επιχείρηση, μεταφέρεται στους ώμους των πολλών. Όχι από οίκτο, ούτε από φιλανθρωπία, αλλά από συμφωνημένη ευθύνη. Από την κοινή αποδοχή ότι η ατυχία του ενός δεν πρέπει να ισοδυναμεί με την καταστροφή του.
Σε αντίθεση με τη φιλανθρωπία, που συχνά είναι στιγμιαία και συναισθηματική, η ασφάλιση είναι ορθολογική, προνοητική και δίκαιη. Δεν ρωτά ποιος «το άξιζε» και ποιος όχι. Δεν εξαρτάται από τη διάθεση ή την καλή στιγμή. Λειτουργεί αθόρυβα μέχρι τη στιγμή που θα χρειαστεί. Και τότε αποκαλύπτει τον πραγματικό της ρόλο: να μετατρέψει το αβάσταχτο σε διαχειρίσιμο.
Όσο μεγαλύτερη είναι η ομάδα των ασφαλισμένων, τόσο αποτελεσματικότερα επιτελείται αυτή η αρχή. Ο καθένας επωμίζεται ένα ελάχιστο μερίδιο, ώστε, όταν έρθει η δύσκολη ώρα για κάποιον, το φορτίο να έχει ήδη μοιραστεί. Πρόκειται για μια πρακτική εφαρμογή του «αλλήλων» — όχι ως ρητορική, αλλά ως κοινωνικό συμβόλαιο.
Τελικά η ασφάλιση είναι κάτι περισσότερο από ένας οικονομικός μηχανισμός. Είναι μια κοσμική, καθημερινή έκφραση μιας βαθιάς ανθρώπινης αλήθειας: ότι κανείς δεν μπορεί να ζήσει πραγματικά μόνος του και ότι οι κοινωνίες προχωρούν ομαλά όχι όταν αγνοούν τον κίνδυνο, αλλά όταν τον μοιράζονται.
Σε αυτό το νόημα, κάθε ασφάλιστρο είναι μια σιωπηλή πράξη του «ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε».
Κ Μ
