(Επανάληψη)
Υπάρχουν στιγμές που ο κόσμος δεν αλλάζει σχήμα· αλλάζει βάρος. Κάτι κατεβαίνει —όχι απαλά, όχι απροειδοποίητα— και στέκεται ανάμεσά μας. Τότε θαρρείς πως η πραγματικότητα πυκνώνει, πως ο αέρας γίνεται πιο βαρύς, σαν πριν από καταιγίδα. Σε μια τέτοια στιγμή ταιριάζει η φράση: Ἄναρχος θεός καταβεβήκεν.
Ο άναρχος θεός δεν έχει αρχή, άρα δεν επιδέχεται εξήγηση. Δεν υπακούει σε σχέδιο, δεν ζητά άδεια, δεν χωρά σε συστήματα. Είναι εκείνος που διαρρηγνύει τη γραμμικότητα του χρόνου και εισβάλλει στο «τώρα» χωρίς προειδοποίηση. Η κάθοδός του δεν είναι εορταστική· είναι αποκαλυπτική. Όχι γιατί αποκαλύπτει κάτι νέο, αλλά γιατί αναγκάζει ό,τι υπήρχε κρυμμένο να φανερωθεί.
Ο θεός αυτός δεν είναι κατ’ ανάγκην μεταφυσικός. Μπορεί να είναι η αλήθεια που αρνιόμασταν να δούμε. Ο έρωτας που καταλύει λογικές άμυνες. Στην τέχνη, είναι η στιγμή που η μορφή δεν υπακούει πια στον δημιουργό της. Είναι η λέξη που γράφεται μόνη της, η πινελιά που απαιτεί έναν χώρο που δεν της δόθηκε. Εκεί, η δημιουργία παύει να είναι διακόσμηση και γίνεται εισβολή. Ο καλλιτέχνης δεν «παράγει» έργο· υποτάσσεται στο βάρος μιας ιδέας που κατέβηκε για να γκρεμίσει την αισθητική του ασφάλεια και να τον αφήσει έκθετο μπροστά στο ανέκφραστο.
Γι’ αυτό είναι άναρχος: όχι επειδή αγαπά το χάος, αλλά επειδή δεν ανέχεται το ψεύδος της βολικής ισορροπίας.
Το καταβεβήκεν δηλώνει τετελεσμένο γεγονός. Ο θεός έχει ήδη κατέβει. Δεν βρισκόμαστε στην προσμονή, αλλά στα απόνερα. Κι εδώ βρίσκεται το βάρος της φράσης: δεν μας ρωτά αν είμαστε έτοιμοι. Μας βρίσκει όπως είμαστε. Με τις βεβαιότητές μας, τις άμυνες, τις μικρές μας τάξεις. Και τις δοκιμάζει.
Ίσως τελικά ο άναρχος θεός να μην έρχεται για να κυβερνήσει, αλλά για να αποχωρήσει, αφήνοντας πίσω του ένα ερώτημα: τι από όσα θεωρούσαμε σταθερά θα αντέξει μετά την κάθοδό του; Και τι από εμάς θα επιβιώσει — ίσως όχι αλώβητο, αλλά επιτέλους αληθινό.