Ο κίνδυνος σπάνια εμφανίζεται ξαφνικά∙ συνήθως γεννιέται σιωπηλά, μέσα από την άγνοια. Όταν δεν ξέρεις τι κάνεις, δεν διακρίνεις τα όρια, δεν βλέπεις τα σημάδια, δεν υπολογίζεις τις συνέπειες. Η πράξη γίνεται τότε τυφλό βήμα, όχι συνειδητή επιλογή. Και το τυφλό βήμα, όσο μικρό κι αν φαίνεται, μπορεί να ρίξει έναν άνθρωπο σε μεγάλα βάθη.
«Η τόλμη ωφελεί αν έχει γνώση, χωρίς αυτή βλάπτει», έλεγε ο αρχαίος ποιητής Θέογνις.
Η Άγνοια Καθίσταται Ένοχη. Είναι μια σκιά που απλώνεται πάνω από κάθε απόφαση, από την πιο απλή μέχρι την πιο κρίσιμη. Στη δουλειά, σε μια επιχειρησιακή κρίση, στο τιμόνι μιας μηχανής, ακόμη και στις ανθρώπινες σχέσεις: όταν κάποιος ενεργεί χωρίς γνώση, γίνεται επικίνδυνος πρωτίστως για τον εαυτό του και δευτερευόντως για τους άλλους. Γιατί το λάθος δεν είναι ποτέ μόνο τεχνικό∙ είναι και ηθικό. Δηλώνει ότι αρνήθηκε να αφιερώσει χρόνο να μάθει, να προετοιμαστεί, να αντιληφθεί το βάρος των πράξεών του.
Αντίθετα, η γνώση, η ουσιαστική κι όχι η επιδερμική, λειτουργεί σαν φως. Δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο, αλλά τον φανερώνει. Και ό,τι φαίνεται, μπορεί να αντιμετωπιστεί. Η υπευθυνότητα λοιπόν δεν είναι απλώς θέμα προθέσεων, είναι θέμα κατανόησης: του αντικειμένου, του περιβάλλοντος και των ίδιων των ορίων μας.
Ίσως γι’ αυτό οι σοφοί λένε πως ο πραγματικός κίνδυνος δεν βρίσκεται στα δύσκολα, αλλά στο να τα υποτιμάς. Και τα υποτιμάς μόνο όταν δεν ξέρεις τι κάνεις.
Γράφει:
Ο αιπόλος της Πάρνηθας