Η χριστιανική θεία λειτουργία δεν υπήρξε ποτέ στατική . Οι ψαλμοί , τα αναγνώσματα, τα κηρύγματα , οι δεήσεις της Θείας Ακολουθίας άρχισαν να αποκρυσταλλώνονται από τον πέμπτο αιώνα .
Το πιο ιερό από τα χριστιανικά μυστήρια η Θεία Λειτουργία πήρε την οριστική της μορφή λίγο αργότερα γνωστή αλλιώς και ως ευχαριστία ή κοινωνία ή ακόμη ή και ως σώμα και αίμα Κυρίου, έχει διακριτό τυπικό από το λοιπό της λειτουργίας .
Η επίδραση που άσκησε η θεία λειτουργία στην ιστορία της μουσικής ήταν ανυπολόγιστη.
Η θαυμαστή Λειτουργία σε σι Ελασσόνα του Μπαχ εγκαινιάζει ένα νέο στάδιο , κατά το οποίο η μουσική εκτέλεση μπορεί πια να διαχωριστεί από το εκκλησιαστικό τυπικό.
Ο Χάυντν έγραψε 14 Λειτουργίες μεταξύ αυτών την Λειτουργία των τυμπάνων και την λειτουργία των πνευστών
Ο Μότσαρτ έγραψε 18 στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και το εξαίσιο ανολοκλήρωτο Ρέκβιεμ .
Η missa solemnis του Μπετόβεν μπορεί να θεωρηθεί ως η κορύφωση των εκκλησιαστικών συνθέσεων , στην χορεία των οποίων εντάσσονται και έργα μεταγενέστερων συνθετών όπως τον λίστα βουνό Μπρούκνερ και ο Φρεντερίκ συνέθεσε την χορωδιακή λειτουργία της ζωής που στηρίχθηκε στα αντί θρησκευτικά κείμενα του Νίτσε, λειτουργίες με η χωρίς μουσική αποτελούν καθημερινό φαινόμενο στις καθολικές και τις ορθόδοξες εκκλησίες σε όλο τον κόσμο τόσο η θρησκευτική παράδοση όσο και τα μουσικά είδη που προέρχονται από αυτήν διατηρούνται ζωντανά ..
Νόρμα Davis ιστορία της Ευρώπης
μετάφραση Πελάγια Μαρκέτου Ιουλία Πάνταζα
έκδοσείς Νεφέλη.